« Jëmël » in plaats van « jëmmal »; « Teranga » in plaats van « Teraanga » en « Jàmm » in plaats van « Diam ». Slechts drie fouten, en toch, wat een bekentenis.
Want het gaat niet om zomaar een woord dat de COJOJ in haar officiële motto heeft verdraaid. We wilden Senegal vieren, maar we begonnen met het slopen van zijn taal. En de fout bleef niet in een lade liggen: het IOC pakte het op, talloze media hebben het gekopieerd, zonder dat iemand, op geen enkel moment in de keten, eraan dacht het na te kijken. Niemand heeft eraan gedacht een woordenboek te openen, een telefoon op te nemen, of één van de miljoenen Senegalese sprekers die deze taal elke dag spreken te vragen.
Wolof is niet een taal uit de bush zonder regels, die je zomaar op gehoor kunt transcriberen. Het is de meest gesproken taal in Senegal, en de orthografie ervan is bij decreet vastgesteld sinds 2005 (verordening nr. 2005-992 van 21 oktober 2005, betreffende de orthografie en de scheiding van woorden). Die norm bestaat, zwart op wit, voor iedereen die de moeite doet het op te zoeken. Het is dus geen excuus voor onwetendheid: het is nalatigheid.
En dat is wat pijn doet. Je kunt je niet hullen in de Senegalese gastvrijheid, de teraanga, terwijl je de taal die haar draagt mishandelt. Je kunt niet beweren een volk te eren door zijn woorden slordig te behandelen. Correct Wolof schrijven is geen pretentie van puristen of een detail voor pietluttige taalkundigen: het is het erkennen van zijn status als nationale taal, het respecteren van degenen die het spreken, en Afrika vertellen dat het er niet is om simpelweg te figureren. Het is niet enkel uitgenodigd aan de Olympische tafel, maar het krijgt er zelf ook een stem bij, met zijn eigen woorden, correct geschreven.
Wat blijft er nog te doen? Eén eenvoudige stap, die niet langer is te rechtvaardigen: de COJOJ moet zonder uitstel « Afrig Dalal, Ndakaaru Jëmmal » op al haar dragers corrigeren. En de Senegalese autoriteiten, hoeders van de regels die onze nationale talen regelen, kunnen niet volstaan met toekijken terwijl de fout voorbijgaat. Een regelgeving die niet wordt toegepast, is slechts papier. Het is aan hen om te tonen dat dit nog telt.
Want uiteindelijk is een taal die men niet durft te corrigeren wanneer hij op posters van de hele wereld verschijnt, een taal die men beetje bij beetje in stilte laat sterven.
