Onze literaire erfenis is een dichtSamengevoegd rijk van creativiteit en schoonheid. De literatuur is een kunst die haar plaats vindt in een tijdperk, een historische context, een culturele ruimte, terwijl ze tegelijk verborgen waarheden van de werkelijkheid onthult. De literatuur is een alchemie tussen esthetiek en ideeën. Het is door de literatuur dat we ons verhaal bouwen, een verhaal dat in het geheugen gegrift staat.
Zo bestaat de Afrikaanse literatuur door zijn singulariteit, geschiedenis en eigen vertelwijze. De prachtige bladen van onze literatuur hebben als doel een afspraak met de scheppers van het woord en met hun werken die in fusie gaan met onze talenten en ons verstand.
In het landschap van de hedendaagse Afrikaanse literatuur lijken de boekenplanken eindeloos te worden gevuld door het imaginarium dat zich ontwikkelt en door de kracht van onze verkenningen. Wanneer men denkt een auteur, een werk, een literaire esthetiek te hebben voltooid, herconfigureert de creatie zich om ons te verrassen, om ons opnieuw uit te nodigen in de vertoonende, gezegende dans van het romanschrift, van de gedachte of van de poëtische wals.
En poëzie neemt een bijzondere plaats in binnen het oeuvre van een auteur. Soms is zij de bron van de esthetische opbouw van een geheel dat tot uitdrukking komt via een taal die nieuw is. Poëzie, die lijkt te rusten op diverse stilistische beperkingen, is ook een uitgestrekt veld van een diep, vrij uitdrukken die, door haar korte en verbeeldende vorm, aan het begin van elke literatuur staat.
Uit het veelkleurige werk van Alain Mabanckou, ontsloten door een unieke en sonore toon, wordt het poëtische traject wakker dat aan de basis ligt van het gehele schilderachtige, grote en memorabele tafelbeeld. De Legende van het Dwalen, aangrijpend verhaal-poëem over de verloren moeder, alleen in de schaduwen van de verlaten berg, is een aangrijpend getuigenis van degene die de dichte wildernis van de kindertijd, overspoeld door ballingschap, niet kan bereiken.
Er opent zich een diepe wonde
op de gespannen huid van het onliefde
gevoed door reizigende kruiden
Jonge dichter geboren in Congo, is Alain Mabanckou dan wees van zijn verre land, ontworteld aan de oevers van Parijs, een nieuw vertrekpunt dat voor de schrijver in wording opent:
De afstand vervluchtigt
in de geografie van de urgentie
Het verdriet trekt langs de eucalyptus
die de verre landen omringen
In dit onverslaapbare toekomstige verdriet zijn er voorboden die zich op de muren van de verdwaling aftekenen, die de dichter in zijn droom zoekt, als een voorgevoelige droom. En een zin doet zich op als een aankondiging die de anaforische lijnen van het verhaal-poëem vult:
« Hier is het vaderland helemaal naakt…
De essentiële woorden lijken over het papier te vliegen, zoals een vlucht richting het begraven land, oncontroleerbare woorden die al in de schepping van de poëtische creatie aanwezig zijn.
« Hier is het vaderland helemaal naakt
met een rachitische maan
gekruisigd aan de top van de onzekerheid
De beelden smeden zich geleidelijk aan in de verbeelding van de dichter die tekenen hoort en zoekt, nog altijd woorden probeert te vinden voor wat zich onttrekt:
« In de duisternis van het dwalen
het droombeeld is het enige heldere punt
Maar het sterft in de keel van de uil
Alain Mabanckou lijkt zijn reis te verzinnen om te antwoorden op de roep van poëtische rondzwervingen die in de hemel en in de gure woestijnwind onderhangen:
« Wandelen
Verder wandelen
Zwijgend volgen
de loop van de stroom die naar de monding jaagt
De taal van Alain Mabanckou is zo nauwgezet dat ze geen ruimtelijkheid nodig heeft; ze zoekt niet te verblenden, ze stroomt als het zoete water van een stroompje dat de essentie van alles blijft bewonen:
« Een dorp
Onder de asgrijze lucht
de som van verwoeste zaden
door de eeuwigdurende onwil van de regen »
Zo krijgen woorden, langs dit door hoop op terugkeer uitgevoerde traject, vorm in een landschap dat opnieuw wordt uitgevonden:
« De tranen van het gemaaide gras
verdwijnen in de dauw
Het leven heeft hier langsgelopen
de toppen van hoop scherende
De schors van deze vijgenboom draagt de sporen
van de legende van het dwalen »
Maar ondanks de poëtische opmaak die de onzekere tijden probeert buiten te houden, dringt het onvermijdelijke door in het hart van de mens die blijft aanschuiven en wacht op het bevroren klokgelui:
« Het uilengeklaag van de schrik
Het is de nacht die de nacht jaagt
en de aankondiging van een nieuw
En uit deze melancholische, wankele en nevelige poëzie lijkt Alain Mabanckou zich te stoppen, hij bevriest door de ontluikende profetie, zo ver als de onpeilbare ruimte van het exil:
« Hier eindigt de koers van de zon
Met haar verdwijnen de dagen
In het graf van de olifanten »
De pijn omhult de dichter wiens woorden rijk zijn maar niet meer weten hoe men afscheid neemt, het zijne of dat van zijn moeder. Dan kunnen uitsluitend metaforen het oorverdovende stilzwijgen van zo’n afschuwelijke aankondiging verlichten:
« Ik ben bang voor de leegte
ik ben bang voor de nacht
voor de schaduw die zich uitspreidt
voor mijn silhouet dat buigt
Ik ben bang
voor het zwijgen
ik ben bang »
En omdat er geen geneesmiddel bestaat tegen het ultieme rouw, die van de moeder die de bron van ons bestaan is, die ons verdriet, onze dromen en onze dwalingen heeft vergezeld, blijft er niets anders over dan op alle mogelijke manieren dat wat nu in de moeras van de herinnering is begraven, terug tot leven te brengen:
« Ik zal de boom van mijn pijn planten
op de vochtige aarde
van de stilte nabij haar graf »
Zo roept de poëzie van Alain Mabanckou in ieder van ons een vertrouwde stem op, die van de acute pijn van het gemis. De ontbinding van de geboortelijke bodem, het verraad van het geheugen, het gebrek aan de moeder die er niet meer is, als een dubbele veroordeling voor wie ver weg is of vreemd geworden aan het geboortegrond. Zijn tranen zijn de onze in deze poëtische en menselijke gemeenschap. Het is uit deze tere pijn dat Alain Mabanckou poëzie maakt, met een gestroomlijnde stijl, nauwkeurig en waarachtig, als een beweging die de tijd en de beelden suspend houdt.
De Legende van het Dwalen, Alain Mabanckou, Verhaal-Poëem, voorwoord van Pius Ngandu Nkashama, L’Harmattan, Parijs, 1995.
DE STILTE VAN DE TOTEM OF DE RESTITUTIE VAN DE AFRIKAANSE ESTHETIEK
CHEIKH HAMIDOU KANE OF DE BOUWER VAN DE TEMPENS VAN ONS GEHEUGEN
DE GOEDE VERDRIJKINGEN VAN ELGAS OF DE BEVORDERENDE GOLVEN VAN DE DECOLONISATIE
EEN LITERAIR VERDRAAIING TEN GUNSTE VAN AFRIKAANSE LETTEREN
KLAP, KLAP, HET TAM-TAM VAN LICHT, HET TAM-TAM VAN ONZE GESCHIEDENIS
AFRIKAANSE AANSLUITINGEN VAN NDÈYE ASTOU NDIAYE OF DE VIRTUEIT VAN VERHALENVOORBEREIDING
VROUWENSEIZOENEN VAN RABY SEYDOU DIALLO OF HET MATRILINIËRE ERFGOED AFRICA
ANETTE MBAYE D’ERNEVILLE, EEN FARAO VERROBBER
DE WEERSTAND VAN DE VROUWEN IN DE THEATERWERKEN VAN MAROUBA FALL
LANDING SAVANE OF DE POËZIE IN REVELEERDE LETTEREN
MARIAMA BÂ, HET BELANGRIJKSTE WERK
MURAMBI, HET BOEK VAN DE BEENDEREN OF DE HISTORISCHE VERTELLING VAN EEN MASSACRE
AFROTOPIA OF DE POËTISCHE BESCHAVING VAN AFRIKANSE CIVILISATIE
AMINATA SOW FALL, DE VASTBERADENHEID EN HOOP
ROUGE SILENCES DE FATIMATA DIALLO BA OU DE DE INTENSITEIT VAN EEN MAGISCHE REALISM
Vanaf DEkolonisatie VAN DE KENNISSEKS EN VAN DE AFRIKANSE VERHAALGETUIGEN
ABDOULAYE ELIMANE KANE OF DE DENSE MEMOIRE VAN SCHOONHEID
TANGANA OP TEFES, EEN LITERAIRE BALLADE TUSSEN NOSTALGIE EN FANTAISERIE
ISSA SAMB DIT JOE OUAKAM, EEN I-CON VAN DE SENAALSE WERKELIJKHEID
DE WAAKZAMERS VAN SANGOMAR VAN FATOU DIOME OF DE VERDEDIGING VAN EEN VERBEELDING VERANKERD IN DE CULTUUR EN HISTORIE
DE WOND VAN MALICK FALL OF HET EMBLEMATAAT VERHAAL VAN HET MASKER
ABDOULAYE SADI, MEERVOUDIG VERBONDEN EN RIJKE HERopleving
SABARU JINNE, DE TAM-TAMS VAN DE DUIF OF DE UITING VAN EEN CINEMATOGRAFISCHE LITERATUUR
DE LAATSTE VAN DE ARTS VAN FARY NDAO OF DE VEROVERING VAN DE DROOMEN
DE HOED VAN HARS OF DE TAM-TAM VAN ROMANTIE
LEOPOLD SÉDAR SENGHOR OF DE VOLMIJNE KLANK VAN DE AFRIKAANSE ZANG
UNIVERSALISER DOOR SOULEYMANE BACHIR DIAGNE OF HOE DE HUMANE CULTUUR IN HAAR VERSCHILLENDHEID TE VERSCHEIDEN
LEOPOLD SÉDAR SENGHOR OF DE POËTISCHE GEDE: DOOR ABOU BAKR MOREAU
SOKHNA BENGA, EEN ZACHTE EN MOOIE POËZIE
NAFISSATOU DIA DIOUF, EEN POËSIE GEVOELIG VOOR ZACHTHEID EN RECHTVAARDIGHEID
FATOUMATA BERNADETTE SONKO OF HET WEIGEREN VAN DE STILTE
BABACAR SALL OF DE INCARNATIE VAN EEN ALWETENDE POËZIE
MANKEUR NDIAYE OF DE DIPLOMATIE IN HET HART
MAHAMADOU LAMINE SAGNA ONTHULT DE EPISCHMOLOGISCHE SCHEMA VAN DE WERK VAN CORNEL WEST
CÉSAIRE: STICHTING VAN EEN POËTIEKE, DOOR MAMADOU SOULEY BA
AMY NIANG OF DE POËZIE VAN EEN WERELD
FADEL DIA OF DE WAKEN VAN HET LAND VAN DE KINDERJAREN
CRITIQUE DE LA RAISON ORALE DOOR MAMOUSSÉ DIAGNE, EEN FUNDAMENTEEL WERK VAN DE AFRICAANSE NARRATIEBOEUW
ABDOULAYE RACINE SENGHOR OF DE VERGADERDE KIJN VAN EEN HELDERHEID ESTHETIEK
BAABA MAAL, EEN REIZENDE ARTIEST NAAR DE AFRIKAANSE LANDEN
MAKHILY GASSAMA OF EEN BELANGRIJKE STEM VAN DE AFRIKANSE LETTEREN
EEN ANDERE ZIE VDWING VAN DE WESTELIJKE EPHEME
DE ANDERE VISIE OP EEN DOMINERENDE ILLUSIE
HET NIEL VAN HET LEVEN, EEN ROMAN DOORDRENKT VAN ESTHETISMEE
DE VERDOEMING VAN RAABI VAN MOUMAR GUÈYE OF HET VERHAAL VAN EEN KRASS VERHAAL
BAL D’AFRIQUE VAN MAMADOU DIALLO OF EEN LITERAIR ART IN BEELD
DE LOOP VAN VERHALEN OF DE ROMANTISCHE INSCHRIJVING VAN DE REALITEIT
DE VERLANGEN VAN EEN KIND VAN HET TERROIR VAN SALIOU MBAYE OF DE SCIENTIESE, HISTORISCHE EN INTIME UITDRUKKING
In de hand van God door Annie Coly Sane of het autobiografische pact
DE DUSKERNIS VAN DE VERVAARDEN DOOR AMADOU TIDIANE WONE OF DE FICTIE DIENEND AAN DE REALITEIT
Het Saint-Louisiaanse verbeeldingsvermogen door de tijd getest door Alpha Amadou Sy
De kronieken van Maaba Yero door Rassoul Ba of het verhaal van een symbolische en collectieve geschiedenis
Duizend jaar verhalen van Souleymane Mbodj of de allegorieën van het Afrikaanse verhaal
Khady Fall Faye-Diagne of een poëzie die gevoelig is voor de zoetheid van het historische land
Het kind van Balacoss door Malick Diarra of de uitdrukking van een historisch en romanesque verhaal
De liberalisering van maskers van pseudo-democratie
Het fundamentele werk van de Afrikaanse beschaving
De zoon van Papa Samba Badji, een roman met een opmerkelijke dramatische intensiteit
El Hadj Hamidou Kassé, een poëzie met een uitzonderlijke lyrische dichtheid
Habib Demba Fall of de schatten van een fundamenteel verhaal
Force-Bonté van Bakary Diallo of het unieke verhaal van een autodidiet
Anna Ly Ngaye of de uitdrukking van een vrije en moderne poëzie
Mame Ngoné Faye of een poëzie met buitengewone vrijheid
Aoua Bocar Ly-Tall of het in het licht zetten van Afrikaanse vrouwen in de geschiedenis van de mensheid
Fatou Warkha Sambe of justitie aan de riem
Vakbonden in de geschiedenis onder het oog van Babacar Diop Buuba
Meïssa Maty Ndiaye of de poëzie die de lichten verenigt
Dr Ibra Mamadou Wane of de traject van een kind van het land, tussen erfgoed, cultuur en geheugen
Assaïtou Diop of geurtjes van poëzie
De fabricage van het heden van Felwine Sarr of hoe de utopieën van het continent Afrika tot leven brengen
Karim – Senegalese roman van Ousmane Socé Diop of het romaneske beproefd door ontgoocheling
De Verhalen van Amadou Koumbа van Birago Diop of de overdracht van het Afrikaanse verhaal
Ndongo Mbaye of de belichaamde poëzie die rechtop staat
Nafissatou Niang Diallo of het autobiografische roman-verhaal
Abdoulaye Fodé Ndione of de uitdrukking van een intieme en absolute poëzie
Mamadou Bamba Ndiaye of de ontluiking van een vulkanische poëzie
Tweede alternantie in Senegal: Mijn dubbele blik van Mamoudou Ibra Kane of de kroniek van een politiek belangrijk moment
Djibril Diallo Falémé of het karakter van een poëzie die doorbraak vertoont
Het Kajoor in de 19e eeuw van Mamadou Diouf of het historische en poëtische verhaal van het Senegal-Gambiaanse koninkrijk
Hermeunetiek van de droom door Cheikh Oumar Diagne of de uitdrukking van een geestelijke en geleerde visie
Elie-Charles Moreau of de woorden van een mooie en rebelse poëzie
Mary Teuw Niane of een poëtische wiskunde van woorden
De fluisteringen van Kiraye door Mamadou Hamath Kane of de adem van innerlijk geheugen
Het koninkrijk van Waalo door Boubacar Barry of de Senegalese geschiedenis ten dienste van het Afrikaanse verhaal
Amadou Lamine Ba of de uitdrukking van een poëtische vlucht
En als Afrika zich verzet tegen ontwikkeling? door Axelle Kabou of de poging om het Afrikaanse project te verduidelijken
Een Afrikaans seizoen door Fatoumata Sidibé of het poëtische romanschrift
Guy Tirolien of Het Gebed van een kleine Neger
Délya van Mamadou Abou Kane, Makkane of de poëtische Afrikaanse vertelling
De Baders van het Rosemeer van Tanella Boni of de uitdrukking van een hoogst poëtisch en universeel werk
Het bekleden van de hemel met Eugène Ébodé of het verleden opnieuw samengesteld
Soweto: Soleils fusillés van Paul Dakeyo of de poëtische bijeenkomst
