IMF en Wereldbank herzien hun gezamenlijke analysetool voor de houdbaarheid van de schulden van lage-inkomenslanden. De hervorming die in de tweede helft van 2027 van kracht moet worden, moet beter rekening houden met de binnenlandse schuld en de financieringsbehoeften die samenhangen met ontwikkeling, in een context van aanhoudende kwetsbaarheid bij meerdere Afrikaanse landen.
Het kader voor de houdbaarheid van de schulden (Debt Sustainability Framework, DSF) is voor het laatst in 2017 herzien en ondergaat nu een nieuw, grondig herontwerp. Dit analysetool, en geen financieringsmechanisme, stelt het IMF en de Wereldbank in staat om de capaciteit van landen om aan hun verplichtingen te voldoen te beoordelen, terwijl hun financiële stabiliteit behouden blijft. Deze herziening vindt plaats in een context waarin de financieringsvormen voor de publieke sector evolueren. Sinds 2017 doen staten steeds vaker een beroep op domestieke kapitaalmarkten, terwijl hun investeringsbehoeften zijn toegenomen op terreinen zoals infrastructuur, menselijk kapitaal en aanpassing aan klimaatverandering. Een van de belangrijkste vernieuwingen is de introductie van een module die gewijd is aan de binnenlandse schuld. Die zou het mogelijk moeten maken de risico’s verbonden aan leningen op de lokale markten beter te meten, inclusief de interacties tussen de overheidsfinanciën en de banksector. Dit vraagstuk is vooral relevant in Afrika, waar binnenlandse markten een steeds grotere rol spelen bij de financiering van begrotingstekorten. Een groter beroep van de overheid op spaargelden uit de bancaire sector kan de middelen voor de particuliere sector verkleinen, de kredietkosten verhogen en de koppeling tussen soevereiniteitsrisico en bankrisico versterken. Een tweede module zal ingaan op de langetermijnontwikkelingsbehoeften. Die module moet toelaten de ruimte in de begroting te beoordelen die staten hebben om investeringen te financieren, en de impact van deze uitgaven op groei en overheidsfinanciën. Het doel is verder te gaan dan een strikt boekhoudkundige lezing van de schulden, door te evalueren in welke mate een land kan lenen om productieve investeringen te financieren, terwijl een duurzame koers wordt behouden.
21 AFRIKASE LANDEN MET HOOG RISICO
De hervorming komt op een moment dat de kwetsbaarheid met betrekking tot schulden op het continent hoog blijft. Volgens de Afrikaanse Ontwikkelingsbank (BAD) waren 21 Afrikaanse landen in 2025 ofwel in een toestand van overmatige schuldenlast, ofwel blootgesteld aan een hoog risico daarop. Dit aantal is sinds 2023 ongewijzigd gebleven.
Daarbij schat het Institute of International Finance (IIF) dat de gemiddelde publieke schuld van Afrika is gedaald van 63,7% van het bbp in 2024 naar 62,8% eind 2025. Deze continentale gemiddelden verhullen echter belangrijke verschillen tussen landen. De hervorming voorziet ook in de herziening van bepaalde drempels om beter te onderscheiden tussen situaties met een dreigend schuldenrisico en situaties die gekenmerkt worden door een daadwerkelijke onhoudbaarheid. De simulaties en de weerstandstesten zullen worden versterkt. Het IMF en de Wereldbank willen ook de statistische dekking en de transparantie met betrekking tot publieke verplichtingen verbeteren.
De Raad van Bestuur van de Wereldbank heeft op 15 september de gezamenlijk met het IMF ontwikkelde hervorming goedgekeurd. Volgens een document waar wij een kopie van hebben ontvangen, zal de inwerkingtreding in de tweede helft van 2027 liggen. Deze evolutie is bedoeld om het beoordelingsinstrument af te stemmen op de veranderingen in het landschap van de publieke schuld, door de risico’s verbonden aan binnenlandse schulden en de ontwikkelingsbehoeften sterker mee te nemen.
WAT TE VERWACHTEN VAN HET KADER VOOR DE SCHULDHOUDBAARHEID?
Het houdbaarheidskader voor de schuld is bedoeld om de leenbeslissingen van lage-inkomenslanden te sturen, zodat hun financieringsbehoeften aansluiten bij hun huidige en toekomstige terugbetalingscapaciteit.
Dit kader voorziet in regelmatige analyses van de schuldenprojecties van een land over tien jaar en van zijn kwetsbaarheid voor economische en monetaire schokken. De draagkracht om schulden te dragen varieert van land tot land. Het houdbaarheidskader verdeelt de schulddraagkracht daarmee in drie categorieën: hoog, gemiddeld en laag.
