De aangekondigde daling van de elektriciteitssubsidies door de regering kan vermoedelijk leiden tot extra druk op de koopkracht van Senegalese huishoudens. In een artikel gepubliceerd in EnQuête+, onderzoekt journalist Mor Amar de door de overheid aangevoerde standpunten en plaatst hij de kosten van de subsidies tegenover de lasten, de fiscaliteit en de tariefpraktijken van Senelec.
De regering rechtvaardigt de geleidelijke vermindering van de subsidies met het argument dat ze oneerlijk verdeeld zijn. Volgens cijfers van premier Al Aminou Lô zou 65% van de subsidies ten goede komen aan de 20% rijkste huishoudens, wat neerkomt op ongeveer 550 miljard CFA van de 750 miljard die aan subsidies wordt besteed. Het doel is om hun niveau geleidelijk terug te brengen tot circa 1% van het bbp in 2029, wat neerkomt op bijna 250 miljard CFA. De staat zegt deze hervorming te willen compenseren met gerichte steun voor de meest kwetsbare huishoudens.
Deze rechtvaardiging wordt echter betwijfeld door de econoom en internationale consultant Bassirou Beye. Hij stelt dat de regering onvoldoende elementen levert om de genoemde cijfers te verifiëren. Hij vraagt zich onder meer af welke methode wordt gebruikt om te bepalen wie tot de categorieën „rijk” of „arm” behoort. Statistische enquêtes kennen diverse beperkingen, onder meer de moeilijkheid om de inkomens van de verschillende leden in hetzelfde huishouden nauwkeurig te achterhalen.
Voor Bassirou Beye zou een afschaffing of een sterke reductie van de subsidies voordat de Gas-to-Power-implementatie volledig is doorgevoerd een aanzienlijke economische schok kunnen veroorzaken. Elektriciteit maakt deel uit van de productie- en bedrijfskosten; een duurdere elektriciteitsprijs kan doorberekend worden aan de prijzen, de vraag doen afnemen en bedrijven kwetsbaar maken. De econoom vreest ook banenverlies en sluit niet uit dat dit tot nieuwe sociale spanningen kan leiden door de stijgende kosten van levensonderhoud.
Het artikel werpt daarnaast een bredere blik op de werking van Senelec zelf. Het wijst erop dat de prijs van elektriciteit niet uitsluitend afhangt van de kosten van brandstoffen. Ook de personeelslasten, de externe dienstverlening, het vervoer van brandstoffen, maar ook belastingen en heffingen dragen bij aan de tariefbepaling die consumenten betalen.
De auteur baseert zich onder meer op bevindingen van de Commissie voor Regulering van de Energiesector (CRSE) in haar document uit december 2023 over de tariefvoorwaarden voor de periode 2023-2027. De commissie had toen verschillende uitgavenramingen van het bedrijf naar beneden bijgesteld, met name wat betreft de personeelskosten en het vervoer van brandstoffen. Enkele ramingen van Senelec werden door de toezichthouder als excessief beschouwd en gecorrigeerd.
Vragen over de facturering blijven bestaan. Na de protests in 2023 tegen de elektriciteitsprijzen had de Staat een audit van de facturering door Senelec aangekondigd. De resultaten daarvan zijn volgens het artikel nog niet openbaar gemaakt. Bassirou Beye meent dat een modernisering van het systeem noodzakelijk is om consumenten beter inzicht te geven in hun verbruik en om het werkelijk gefactureerde bedrag beter te kunnen controleren.
Het artikel gaat ook in op de voordelen die aan medewerkers van Senelec worden toegekend, met name de voorkeursprijzen voor elektriciteit. Het bedrijf verdedigt deze maatregelen door te stellen dat het niet om gratis leveringen gaat en dat ze gereguleerd zijn. Voor Mor Amar voeden deze voorzieningen toch de discussie over de lasten die indirect door consumenten worden gedragen.
Mor Amar onderstreept ten slotte de uitspraken van de voormalige minister van Energie, Birame Souleye Diop, die stelde dat belastingen gemiddeld ongeveer 42% van de prijs van de betrokken producten uitmaken. Het debat gaat dus verder dan enkel de subsidies: het gaat ook over de operationele kosten van Senelec, de fiscaliteit, de kwaliteit van de facturering en het bestuur van de sector.
