Het geleidelijk verdwijnen van mangroven vermindert de vis- en oesterteelt en bedreigt de traditionele activiteiten, met name de visserij en de oesterkweek die door de vrouwen van de eilanden in het delta van de Saloum worden beoefend. Tegen deze dreiging nemen lokale initiatieven voor herbebossing en bewustwording toe om de mangroves te herstellen en de toekomst van de eilandgemeenschappen te waarborgen.
Woensdag 9 september 2026 kwamen de vrouwen van vier eilanden in het Saloum-delta, Marsolou, Mar Lodj, Marouane en Marfafako, bijeen in Mar Lodj voor een grootschalige mangrove-restauratieoperatie. In totaal werden die dag 12.740 propagules aangeplant. « We hebben 12.740 propagules aangeplant », aldus Mariama Diome, voorzitster van de Lokale Vrouwenunie van Marsolou. Elk jaar mobiliseren de vrouwen van Mar Lodj en de omliggende eilanden zich om dit ecosysteem te herstellen, waarvan zij het belang ten volle beseffen. « We doen mangrove-herbebossing omdat we de waarde ervan beseffen. Met de klimaatverandering moeten we ons milieu beschermen. De vrouwen mobiliseren zich, zoeken propagules en brengen ze terug om te herbebossen. Heel onze kustlijn was beplant met mangrove. Maar tegenwoordig is veel mangrove verdwenen », legt Mariama Diome uit.
DE MANGROVE, EEN SCHILD TEGEN KLIMAATVERANDERINGEN
Voor deze vrouwen kan de achteruitgang van mangrove niet uitsluitend aan de effecten van klimaatverandering worden toegeschreven. Ze wijten ook de gevolgen van antropogene acties die zij koppelen aan de olieontginning voor Sangomar. « Sinds de ingebruikname van de Sangomar Offshore-installaties zien we banden van zand op zee en olie onder de mangroves », aldus Mariama Diome.
Ondanks deze moeilijkheden blijven de vrouwen inzetten op de restauratie van mangrove om bepaalde soorten terug te brengen en verloren natuurlijke habitats te herstellen. « Toen we met herbebossen begonnen, zagen we het verschijnen van bepaalde soorten die verdwenen waren terugkeren, zoals de arches », getuigt zij.
Het herstel van mangrove is een langetermijnwerk dat financiële en menselijke middelen vergt. Om hun activiteiten te ondersteunen hadden de vrouwen een systeem van bijdragen ingevoerd, waarna zij later ondersteund werden door niet-gouvernementele organisaties zoals SYNDEV. « Sinds 2011 zijn we begonnen met herbebossen. Binnen de groep doen we bijdrages van 100 CFA-frank om benzine te kopen en naar zee te gaan op zoek naar propagules », legt Mayer Diome, voorzitster van de Unie van Vrouwen van Marsolou, uit.
Between 2011 and 2025 beweren de vrouwen dat ze 62 hectare mangrove hebben hersteld, wat neerkomt op ongeveer 2.488.000 propagules. Volgens Mayer Diome zou ook de olieontginning bij Sangomar gevolgen hebben voor de voortplantingszones van de soorten. « De slikvelden zijn gedraineerd voor de olieontginning van Sangomar; daardoor hebben de soorten moeite om zich voort te planten », betreurt zij.
HET ONDERSTEUNING DOOR DE NGO SYNDEV
Geconfronteerd met deze uitdagingen ondersteunt de NGO SYNDEV de vrouwen bij hun herstel- en beschermingsinspanningen voor mangrove. « Wij treden op in Mar Lodj om onze mangrove-restauratieactiviteit te lanceren, die deel uitmaakt van een project ter ondersteuning van de veerkracht van de vrouwen in het Saloum-delta tegen klimaatverandering, in een context van olieontginning bij Sangomar », legt Fatoumata Mbodj, projectmedewerker bij SYNDEV, uit.
Door deze begeleiding wil de organisatie de veerkracht van de vrouwen versterken door hen in staat te stellen mangrove te herstellen en te beschermen. Het project heeft ook als doel bij te dragen aan de strijd tegen CO2-uitstoot door de herintroductie van soorten die in het gebied verdwenen waren.
Dit jaar, met de technische ondersteuning van de agentschappen Water en Bossen, van SYNDEV en van de eilandvrouwen, ligt speciale aandacht op de herintroductie van « Avicennia africana », een mangrove-soort die bijzonder goed gedijt in zoute omgevingen. Deze soort draagt bij aan koolstofopname en levert een bijdrage aan de bestrijding van kusterosie en verzilting van het land. In Mar Lodj hebben de vrouwen daarom een kwekerij voor Avicennia africana opgezet om de beschikbaarheid van jonge planten te verbeteren en hun herintroductie in beschadigde gebieden te vergemakkelijken.
EEN MOEILIJKE WERK IN DE SLIBVELDEN
Het herbebossen van mangrove is verre van een gemakkelijke taak. Men moet door soms ontoegankelijke gebieden trekken, werken in modder, de hitte verdragen en rekening houden met de getijden. Gewapend met rudimentair gereedschap en zaailingen trekken de vrouwen door de modderpoelen om een natuurlijk leefgebied dat onmisbaar is voor hun gemeenschap nieuw leven in te blazen. In het Saloum-delta verschijnt mangrove-restauratie zo als een essentieel vehikel om natuurlijke hulpbronnen te behouden en de veerkracht van de gemeenschappen te versterken tegen de effecten van klimaatverandering. Mangrove is niet alleen een iconisch landschap van het Saloum-delta. Zij speelt een belangrijke rol bij de bescherming van de kusten, het behoud van biodiversiteit en het in stand houden van vele lokale economische activiteiten. Ze vormt onder meer een essentieel leefgebied voor talrijke soorten en levert bijdragen aan de voortplanting van de visserijbronnen waarvan meerdere gemeenschappen afhankelijk zijn.
Op het eiland Mar Lodj hebben de vrouwen dan ook gekozen om actief deel te nemen aan de regeneratie van dit vitale ecosysteem. Door hun herbebossingsinspanningen, hun bijdrages en de opzet van kwekerijen proberen zij een hulpbron te behouden waar zowel hun omgeving, hun economische activiteiten als de toekomst van hun gemeenschappen van afhangen.
