De schrijfster van «Mosaïek van de mensheid» heeft op 287 pagina’s van haar uitgave bij Lakalita een diepe psychiatrische reflectie ontwikkeld tussen twee werelden: Afrika en Europa. Dr. Katy Sène Mbaye stelt de diagnose van de mens en van de maatschappij waarin hij evolueert. Eén ding blijft onmiskenbaar: de mensheid is een mozaïek.
Om haar beroep te oefenen en haar gedachtegoed te voeren, heeft Dr. Katy Sène Mbaye zich tussen de realiteiten van twee werelden bewogen. «Ik wilde geen keuze maken.» Want zij zegt: «het ene verankert mij, het andere opent mij. Het ene leert mij de kracht van verbinding, het andere de vrijheid van de blik».
Het boek dompelt de lezer zo onder in een definitie van betekenis, ja zelfs van psychiatrie. Maar ook wordt de geschiedenis van de discipline herzien. Dit, van klinieken, «het opsluiten», tot ziekenhuizen. «Een discipline die diep menselijk is, altijd op de grens tussen het medische, het sociale en het existentiele», verduidelijkt de psychiater met meer dan dertig jaar praktijk.
Het hoofdstuk «Fragiel, dus menselijk» schetst in een sobere stijl «het onbehagen» dat voortkomt uit een samenleving die snel gaat, een maatschappij van het onmiddellijke. Dat wordt benadrukt door technologie, media en sociale netwerken die een diffuse rivaliteit creëren. Daarbij komt de druk die ermee gepaard gaat, waardoor geen mens ontkomt. Bovendien, zegt zij, is het weefsel van de familie aangetast.
Het ging ook om de vraag naar de positie van de vrouw. De vrouwelijke gemeenschap, merkt de psychiater op, beweegt zich in onzekerheid. Want zij is tegelijk dochter, vrouw, huisvrouw en professional…
De schrijfster onderzoekt ook de rol van cultuur in het lijden. «Wanneer de cultuur het lijden vorm geeft». Zij heeft de verbinding hersteld tussen cultuur, die de kern van de mens omvat, en het lijden. Het gezichts- en denkkader schakelt in deze analyse, verrijkt met getuigenissen, tussen Afrika en Europa, tussen het collectieve en het individuele dat kenmerkend is voor de twee werelden waarin zij leeft.
In haar continent van herkomst deelt men om op te gaan in het collectieve, terwijl in Europa uiten, onder meer, is om herstel te verkrijgen: «twee gezichten van dezelfde gewonde mensheid», geschilderd met scherven van mensen. De schrijfster geeft in de ware zin meteen een beknopt overzicht van consultaties en boeiende vertellingen. Zo oefent zij haar beroep uit: «zielskunde peilen om woorden te geven aan psychische pijn».
Er is ook sprake van een mensheid die vecht. Voor Dr Mbaye spreekt het lichaam wanneer de mond zwijgt en de ziel haar littekens weigert toe te geven. «Het lichaam wordt boodschapper wanneer het zwijgen zich oplegt.»
Sociaal zijn betekent mens zijn; de mens is het product van een samenleving. Hij leeft dan ook met anderen. Alleen, in het tijdperk van digitalisering, «snijden sociale netwerken de stem af van levendige, spontane taal». De schrijfster denkt echter dat autonomie inhoudt: «durf jezelf te zijn zonder te wachten op de goedkeuring van de ander…»
In het gedeelte waarin zij «Portretten van de samenleving» presenteert, definieert Dr Katy Sène Mbaye de verschillende schaalniveaus van kennis, namelijk «het familiale, het professionele, het sociale». Tot de overige behandelde vraagstukken behoort de onvrede op het werk, een mensheid die zichzelf probeert te profileren. De dimensies van het beeld (intiem, droomt, geprojecteerd, ontvangen en publiek)… Ook de deugden van slaap worden geprezen. «…Een van de mooiste symbolen van de mensheid.» Ten slotte merkt Dr Katy Sène Mbaye op dat «rouw het prijskaartje van het leven is».
