Het doek is gisteren gevallen, donderdag 3 september 2026, in Dakar, over het atelier voor de opstelling van het pre-rapport van de Algemene Staten over Cultuur, Ambachten en Toerisme. Drie dagen lang hebben de actoren uit de drie ondersectoren, naast experts, consultants, vertegenwoordigers van de overheid, lokale overheden en beroepsorganisaties, gewerkt aan het consolideren van de aanbevelingen die voortkomen uit de consultaties in de verschillende regio’s van het land. Bij de afsluiting toonde de minister van Cultuur, Ambachten en Toerisme een duidelijk geuite ambitie: verder gaan dan louter constateringen en een echte transformatie van deze sectoren realiseren tegen 2030.
Voor minister Alpha Thiam kunnen de Algemene Staten geen “geïsoleerde sectorale oefening” zijn, noch een eindeloze bijeenkomst zonder vervolg. Ze maken deel uit van een politieke wil die op het hoogste niveau van de Staat wordt gedragen. Hij herinnerde eraan dat de president van de Republiek, Bassirou Diomaye Diakhar Faye, tijdens de ministerraad van 17 april 2024 had gevraagd om deze nationale zittingen te organiseren. Het doel is om af te rekenen met “bestuurd op zicht” en van cultuur, ambachten en toerisme drijvers te maken van de economische transformatie van Senegal.
Deze ambitie is nu verankerd in het referentiekader Senegal 2050, dat uitgaat van een concurrerende, soevereine, rechtvaardige, inclusieve en duurzame economie. “We verlaten deze Algemene Staten en richten ons vanaf nu op een werkelijk transformatieplan voor cultuur, ambachten en toerisme,” aldus de minister. De opstelling van het pre-rapport is gevoed door een brede consultatie van de actoren over het hele nationale grondgebied. De minister benadrukte dat het document niet in de kantoors van Dakar is gemaakt. Het is het resultaat van de 14 Comités Regionaux de Développement (CRD), die in mei werden georganiseerd en waarmee bijdragen van meer dan 1.400 actoren uit cultuur, ambachten en toerisme in de verschillende regio’s zijn verzameld. Deze territoriale ruwe materie heeft geleid tot 83 aanbevelingen, gestructureerd rond 10 nationale prioriteiten die breed worden gedragen. Deze voorstellen zijn vervolgens tijdens de drie dagen van de atelier verder uitgewerkt door zeven thematische commissies, belast met het vertalen ervan naar een publiek-structuur, meetbaar en hiërarchisch project.
REFORMER LE CADRE JURIDIQUE ET LA GOUVERNANCE
Hervorming van het juridische kader neemt een centrale plaats in. De commissie die zich met het juridische kader, de regelgeving en de hervormingen bezighoudt, heeft 17 aanbevelingen geformuleerd, gecategoriseerd op basis van urgentie en implementatietermijn. Drie documenten komen als prioritair naar voren voor de minister: het decreet dat de organisatie van het ministerie regelt, de actualisering van de Code du Tourisme en de herziening van de decreten uit 1987 en 1992 die het ambacht regelen. Het doel is om de drie ondersectoren een vernieuwd juridisch kader te geven, zodat een sobere, samenhangende en effectievere Governance mogelijk is. Territorialisatie verschijnt als een cruciale opdracht. De minister benadrukte dat toerisme momenteel geen bevoegdheid is die is overgedragen aan de lokale overheden, in tegenstelling tot cultuur. Hij heeft beloofd deze kwestie op te nemen in het kader van de Vierde Wet op decentralisatie, zodat toeristische ontwikkeling beter kan worden opgenomen in de beleidslijnen van de regio.
CONNECTIVITEIT, CONCURRENTIE EN KWALITEIT VAN HET AANBOD
De deelnemers hebben de nadruk gelegd op de noodzaak om de concurrentiekracht van toeristische regio’s te versterken. Volgens de minister kan geen enkel regionaal centrum aanspraak maken op echte aantrekkingskracht als het niet toegankelijk, veilig en in staat is een aanbod te leveren dat voldoet aan de kwaliteitsverwachtingen van bezoekers. De vraag naar luchtconnectiviteit komt daarmee als een cruciale uitdaging naar voren. De minister heeft aangekondigd samen te werken met de afdeling die verantwoordelijk is voor luchtvaart om de kosten van de Senegal-bestemming te verlagen en zowel internationaal toerisme als binnenlands toerisme te stimuleren. Een memorandum zal in de komende dagen worden ondertekend. De bescherming van reizigers en de verbetering van de klantervaring vormen een ander belangrijk onderdeel van de aanbevelingen. De minister kondigde een beleid aan met “nultollerantie” ten opzichte van informele circuits die het imago van Senegal kunnen schaden en de kwaliteit van het aanbod voor bezoekers kunnen aantasten.
HET MENSELIJKE KAPITAAL CENTRAAL IN DE PRI-ORITEITEN
De kwestie van menselijke hulpbronnen en sociale bescherming van professionals speelt een prominente rol in de zorgen die tijdens de werkzaamheden werden uitgesproken. Uit de gegevens blijkt dat slechts 5 tot 20% van de actoren uit cultuur, ambachten en toerisme, afhankelijk van de regio, momenteel van sociale bescherming geniet. Tegen deze situatie hebben de deelnemers gepleit voor mechanismen om de sociale bescherming uit te breiden, via de MSNAS en de toekomstige nationale mutualiteit voor culturele actoren. Zij stelden ook een grootschalig opleiding- en repositioneringplan voor gespecialiseerde instellingen voor en de creatie van regionale universitaire leerstoelen die beter kunnen voldoen aan de kwalificatiebehoeften van de verschillende sectoren.
DIGITALISERING OM NIEUWE MARKTEN TE VEROVEREN
De digitale transformatie vormt een andere sterke as van het voorliggende rapport. De deelnemers stellen voor om een nationaal portaal Sénégal-Culture, Ambachten en Toerisme op te zetten, een territoriale incubatiestrategie te ontwikkelen en een statutair erkenning van een ‘creatieve culturele ondernemer’ in te voeren. De ambitie is ook om tegen 2027 meer dan 10.000 digitale ambachtslieden op te leiden. Deze transformatie moet de commercialisatie van kunstambachtproducten via internet bevorderen, hun toegang tot internationale markten vergemakkelijken en de bescherming van Senegalese creaties versterken door middel van oorsprongslabels. Toerisme gericht op erfgoed en wortels behoort ook tot de hoofdstukken die verder moeten worden benut. De minister noemde Gorée, Saint-Louis, Saly en de Casamance als gebieden met aanzienlijk potentieel om beter te worden gewaardeerd, vooral door de diaspora.
FINANCIERING, DE AANJAGER VAN DE TRANSFORMATIE
Zonder significante middelen zouden de ambitieuze plannen bij voorbaat in belofte blijven steken. De minister erkende dit rechtstreeks: “Zonder financiering is het illusoir om te denken dat we het kunnen realiseren.” De commissie voor financiering en mobilisatie van middelen heeft voorgesteld een toekomstig Fonds CAT op te zetten, naast de creatie van een stimulatiemechanisme ten voordele van koplopers in de verschillende sectoren en de uitbreiding van krediet voor hotels en toerisme aan de drie ondersectoren en hun waardeketens. Het gebruik van publiek-privaat samenwerkingsstrategieën (PPP) wordt aanbevolen om Senegal tot een West-Afrikaanse hub voor zakenreizen te maken. Een andere zwakke plek die naar voren kwam, is het tekort aan statistische gegevens om de prestaties van de sectoren te meten. “Je kunt niet sturen wat je niet meet,” benadrukte de minister. De oprichting van een nationaal Observatorium voor de sectoren Cultuur, Ambachten en Toerisme, in samenwerking met ANSD, UCAD en UGB, moet een instrument bieden voor monitoring, evaluatie en verantwoording, essentieel voor een striktere aansturing van het openbaar beleid.
ERFGEOD, DE NOODZAAK OM SITES IN GEVAAR TE BEWAREN
Hygiëne, kwaliteit en milieu kwamen centraal te staan in de werkzaamheden. Er werden meldingen gedaan uit Ziguinchor over erosie die Cap Skiring bedreigt, uit Kédougou over de impact van mijnbouw op beschermde sites en uit Saint-Louis over de achteruitgang van het geregistreerde erfgoed. De aanbevelingen richten zich op de oprichting van een nationale kwaliteitsinfrastructuur, de afstemming van normen en het opstellen van een reddingsplan voor sites in gevaar. De modernisering van de archeologische reservaat van IFAN werd eveneens als urgent beschouwd.
VIJF HOEKS VOOR EEN TRANSFORMATIE TEGEN 2030
Na afloop van de werkzaamheden verklaarde de minister dat alle aanbevelingen gezamenlijk moeten leiden tot “een enkel en hetzelfde project”. Vijf strategische assen zijn vastgesteld als basis voor het toekomstige transformatieplan richting 2030: een vernieuwd juridisch kader en governance, competitieve, veilige en duurzame regio’s, een beschermd en opgeleid menselijk kapitaal, een digitale, creatieve en stralende economie en financiering die recht doet aan de ambities, ondersteund door een op data gebaseerde aansturing. Het plan moet gefaseerd worden uitgerold in 2026, 2028 en 2030, in lijn met de Senegal 2050-kalender. Twee instrumenten moeten de aansturing waarborgen: het toekomstige Fonds CAT voor mobilisatie en toewijzing van middelen en het Nationaal Observatorium voor monitoring en evaluatie. Het document zou als basis moeten dienen voor toekomstige États généraux van Cultuur, Ambachten en Toerisme, die persoonlijk door de president van de Republiek zullen worden voorgezeten.
