Vrijheid van bewegen: een privilege onder wisselende voorwaarden

Vrijheid van bewegen: een privilege onder wisselende voorwaarden

31 augustus 2026

In een column gepubliceerd op 22 maart 2026 bij Mediapart onderzoekt journaliste en onderzoeker Rokhaya Diallo de “twee maten, twee gewichten” die in het publieke debat migranten uit het Zuiden onderscheiden van de Noordelijke “expats”, en bekritiseert zij de neokoloniale logica die zij achter de discussies over immigratie waarneemt.

Diallo gaat in haar column verder terug op de controverse die voortkwam uit haar bewering dat de vrijheid van verkeer, verankerd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, volgens haar de weg zou moeten vrijmaken voor een recht om zich daar te vestigen waar men wil. Ze vertelt dat ze via sociale netwerken een “community note” ontving waarin werd herinnerd dat dit document geen automatisch vestigingsrecht garandeert, maar slechts het recht om het land te verlaten en terug te keren naar eigen land. De auteur erkent de juridische nuance, maar verdedigt het idee dat dit principe volgens haar verruimd zou moeten kunnen worden.

De journaliste baseert zich op een Ipsos-BVA-enquête voor Le Monde, gepubliceerd vooraf aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaruit blijkt dat immigratie ecologie heeft verdrongen als zorg bij de Franse bevolking, nu op de achtste plek terechtgekomen terwijl het in 2020 nog op de derde plek stond.

Ze noemt ook een studie van twee onderzoekers die via Alternatives économiques werd doorgegeven, waaruit blijkt dat de regio’s waar de extreemrechtse partijen hun beste scores halen vaak de plaatsen zijn met de geringste aanwezigheid van immigranten. Dit, volgens haar, verwerpt het idee van een afwijzing die gebaseerd is op een echte coëxistentie.

Rokhaya Diallo stelt dat ondanks zo’n twintig hervormingen van het vreemdelingenrecht sinds 1980 geen enkele wet migratie echt kan tegenhouden wanneer de oorzaken structureel zijn, zoals oorlogen, instabiliteit en economische ineenstorting.

Zij stelt dat het afsluiten van legale routes migranten dwingt tot langere en gevaarlijkere trajecten, waardoor zij vaker een beroep doen op smokkelnetwerken en kwetsbaarder worden, zonder de migratiegolven zelf te verminderen.

De column hekelt ook een linker-discours dat zij even problematisch vindt, namelijk het voorstellen van migratie als een bruikbare oplossing voor de daling van de geboortecijfers of voor de financiering van de pensioenen.

Volgens de auteur reduceert het beperken van migranten tot hun economische nut tot een vorm van ontmenselijking, die zij vergelijkt met de extractivistische logica die historisch de westerse dominantie over de rest van de wereld heeft georganiseerd.

Diallo maakt ten slotte het verschil tussen het lot van migranten uit arme landen en dat van westerse expats, die profiteren van een bijna universele vrijheid van verkeer, terwijl inwoners van armere landen te maken krijgen met strikte beperkingen.

Zij wijst erop dat het grootste deel van de internationale migratie in werkelijkheid tussen Zuidelijke landen plaatsvindt, wat volgens haar het idee van een migratierisico voor rijke landen tegenspreekt.

Zij besluit door de tegenstrijdigheid aan te wijzen tussen de duurzame aanwezigheid van Europese bedrijven, in het bijzonder Franse, in voormalige Afrikaanse koloniën — met als voorbeeld de Bolloré-groep — en de stevige houding tegenover inwoners van diezelfde landen, wat volgens haar aantoont dat vrijheid van verkeer vooral ten voordele komt aan kapitaal en niet aan mensen.

Nadia Vermeer

Nadia Vermeer

Ik ben Nadia Vermeer, adjunct-hoofdredacteur bij AfrikaNieuws. Mijn passie voor journalistiek is ontstaan uit de drang om verhalen te vertellen die verder gaan dan cijfers en feiten, en de mensen en context achter het nieuws te laten zien. Bij AfrikaNieuws wil ik bijdragen aan een eerlijker, rijker en menselijker beeld van Afrika, in de taal van onze lezers.