Ons literaire erfgoed is een rijk en gelaagd veld van creativiteit en schoonheid. De literatuur is een kunst die haar plek vindt in een tijdperk, een historische context en een culturele ruimte, terwijl zij tegelijkertijd verborgen waarheden van de realiteit onthult. De literatuur is een alchemie tussen esthetiek en ideeën. Het is door de literatuur dat wij ons verhaal bouwen, dat in het geheugen geworteld raakt.
Zo bestaat Afrikaanse literatuur door haar singulariteit, haar geschiedenis en haar bijzondere vertelling. De mooie bladzijden van onze literatuur hebben als doel ons ontmoetingen te brengen met de scheppers van het woord en met hun werken die samensmelten met onze talenten en inzichten.
Poëzie is een literair genre dat rust op klanken, ritme en beelden, en bij de lezer een bijzondere emotie oproept. Door de kunst van de taal te beheersen vertelt, beschrijft en drukt de dichter zijn gevoelens uit via poëtische teksten die alle mogelijkheden van taal benutten. De evocatieve kracht van de gekozen woorden, de muzikaliteit, de harmonie, evenals de vorm van het gedicht, maken het mogelijk lezers te raken door de schoonheid van de tekst.
Poëzie is een literaire oefening die, meestal, aandacht besteedt aan formele beperkingen en technische regels die men versificatie noemt, waarmee de dichter effecten creëert die samenhangen met de betekenis van de tekst.
Afhankelijk van haar functie laat poëzie ook toe verhalen te vertellen, personen of gebeurtenissen te gedenken, of een engagement uit te drukken. Ook al gebruikt de dichter taal niet als een utilitair instrument, kunnen de omstandigheden hem ertoe brengen zich in te zetten, een standpunt in te nemen in de dramas van zijn tijd en zijn kunst ten dienste van een zaak te stellen.
De poëtische kunst van Mamadou Bamba Ndiaye rust op deze complexe verweving, een creatie opgebouwd uit een bewonderenswaardige taalkundige vondst die erop gericht is horizon te ontsteken die nog schuilden in de schaduw.
Inderdaad lijkt Mamadou Bamba Ndiaye’s poëzie op een “vulkaan”, een “taal van vuur” die Aimé Césaire dierbaar is, vol ophopingen, adem en tempo. Zijn lexicale en culturele patrimonium is zo rijk dat de esthetiek van zijn poëzie lijkt op een boeket vonken dat eruit knapt: vrije vormen, rijm, ritme, in subtiele en verwonderlijke poëtische variaties.
Het is een motief van mijn ziel, mobiel en meester
Het ritme van mijn rijm en de regel van mijn metrum
Geboren uit een dor en oncultiveerd menselijk woestijnlandschap
De uitverkorene werd volk en natie, cultuur en cultus
Veroveraar door het zwaard van de handel en de wetenschap
Afrika, Europa, Azië groenend zonder aarzeling
En de taal die vaak aan de grens van vervorming balanceert, is gemaakt van een vruchtbaar en vrij poëtisch amalgaam
Uit het Eden van verzen en heiligen
Gebogen naar licht en klanken
Gehoorzamend lammetje, onhandelbaar van ongeduld
Ik heb de heg overgestoken en ben verder gelopen
Of liever, de talen, zouden we moeten zeggen, want zelden gebeurt het: Mamadou Bamba Ndiaye schrijft poëtisch in meerdere talen, in het Frans, in het Wolof en in het Engels, met betekenisvolle en erfgoedrijke culturele referenties. Een ultieme oefening van de kunst van poëzie die indrukwekkend en betoverend blijkt.
Daar zit hij, wit gekroond met een tulband
Daar zit hij, zo zwart als de allereerste harmonie
Daar zit hij, hoopvol in zijn Atlantische hol
Here he is sitting whitely turbaned
Here he is black as the first harmony
Here he is hope in his Atlantic den
Jumaay Tuubaa soorooru na
Joj Ndakaaru taariixu na
Màggal gi fees na adduna
Xasida yi siim xarnu bi
Ook hier doorbreekt Mamadou Bamba Ndiaye alle opgelegde codes; hij eenstapt in een poëtische breuk om een rustige bewustzijn te provoqueren, om de kenner van één-gedachte terug te dringen, om het esthetische vlammetje aan te wakkeren, en wendt zo de rede van onze engagementen en onze historische herinnering naar het uiterste.
Ik slaag dit oxymoron
En knippert mijn oog van het hart
Ik zeg tegen hem: Vlinder! Ik ben wakker
Ik zie het groen van jouw kleden
Groen van de vetiver na de regen
Je zult het op jouw pad tegenkomen
En je zult tegen hem zeggen dat ik met jou mee wil vliegen
Mamadou Bamba Ndiaye omarmt poëzie met een ontembare virtuositeit. Door zijn beheersing van taal en een persoonlijke uitdrukking die klanken, ritme en klinkende beelden bewerkt, onderscheidt hij zich als een nieuwe dichter.
Baobab, alle water heeft jouw wortels gesproeid
Alle wonden helen onder jouw talrijke schaduw
Noch verbazing noch verlamming noch angst pas je
Aan de vurige smaarding van de voedende mest
Dat jouw hoofd de Olifant baren
Dat jouw hand haar rondleidt onder de groene mangobomen
Voor de patriarcale schuurtje
De dichter bezit een scheppende stijl die de zintuigen verheft. En hij draagt het Afrikaanse culturele erfgoed doorheen heel het werk van Mamadou Bamba Ndiaye.
De jonge dichter speelt, provoceert en poëtiseert langs de lijnen van een horizon die cadent en in beweging is.
Sta op! Gooi je krukken weg
Daag het vuur uit, het rivierwater keert terug
Maar trotseer de brug en wandel verder
Erfgenaam van het goud!
Jouw voet is vuil
Maar jouw hand is verstandig en jouw hoofd
Hoofd van gisteren, hoofd van oosten, hoofd van het westen
Alle drie jouw unieke hoofd
Politiek betrokken en voortdurend militant, waagt Mamadou Bamba Ndiaye zich op het terrein van poëzie, met toewijding over schouders: een concrete realisatie van een essentiële en geadopteerde stem. Mamadou Bamba Ndiaye is een dichter van de Afrikaanse renaissance, flamboyant, die onze oceanen van hoop diep iriseert. Door een illustere en onuitputtelijke poëtisch-culturele vertelling samen te stellen en te herschikken, betreedt Mamadou Bamba Ndiaye de poëtische kring van de hedendaagse Afrikaanse literatuur.
Mamadou Bamba Ndiaye, Baie talibée, éditions Lettres de Renaissance, collectie Paroles arc-en-ciel, Paris-Dakar, 2019.
HET GELUID VAN DE TOTEMSTILTE OF DE TERUGGEVING VAN DE AFRIKANSE ESTHETIEK
CHEIKH HAMIDOU KANE OF DE BOEKER VAN ONZE GEHEUGEN TEMPELS
DE GOEDE RESSENTIMENTEN VAN ELGAS OF DE EMANCIPATORISCHE GOLVEN VAN DE DECOLONISATIE
EEN LITERAIR VERBUISING IN VERZORGEN VAN DE AFRIKANSE LETTEREN
SLA GEN, SLA GEN HET TAM-TAM VAN LICHT, HET TAM-TAM VAN ONZE GESCHIEDENIS
Afrikaanse Slaalbewakingen van NDÈYE ASTOU NDIAYE OF DE KUNST VAN DE INITIATIEVERTELLING
VROUWENSEIZOENEN VAN RABY SEYDOU DIALLO OF DE MATRO-DNA ERFGOED VAN AFRIKA
ANNETTE MBAYE D’ERNEVILLE, EEN FARAO VERBINDER
DE VERZET VAN DE VROUWEN IN HET THEATERWERK VAN MAROUBA FALL
LANDING SAVANE OF DE POËSIE IN LETTERS VAN REVOLUTIE
MARIAMA BÂ, HET HOOGTEPUNT
MURAMBI, HET LIJST VAN BEENDEREN OF DE HISTORISCHE VERTELLING VAN EEN MASSACRE
AFROTOPIA OF DE POËTISCHE CIVILISATIE VAN AFRIKA
AMINATA SOW FALL, DE WILLEN EN DE HOOP
ROODE STILTE VAN FATIMATA DIALLO BA OF DE INTENSITEIT VAN MAGISCH REALISME
VAN DE DECOLONISATIE VAN DE KRIJK VAN CRITISCHE PENSEE NAAR AFRIKAANSE VERHAALWEZEN
ABDOULAYE ELIMANE KANE OF DE DENSE MEMOIRE VAN BEAUTIE
TANGANA OP TEFES, EEN LITERAIRE BALLADE TUSSEN NOSTALGIE EN FANTASIE
ISSA SAMB DIT JOE OUAKAM, EEN I CŒNE VAN DE SENEGAALSE ARTS
DE WAAKSERS VAN SANGOMAR VAN FATOU DIOME OF DE VERDEDIGING VAN EEN VERBEELDING GEKOEST IN CULTUUR EN GESCHIEDENIS
DE LEEFTIJDSWOND VAN MALICK FALL OF HET VERHAAL VAN HET MASKER
ABDOULAYE SADJI, MEERVOUDIGE ALLIANTIE EN RENAISSANCE
SABARU JINNE, DE TAM-TAMS VAN DE DUVEL OF DE EXPRESSIE VAN EEN CINEMATOGRAFISCHE LETTERKUNST
DE LAATSTE ARTS VAN FARY NDAO OF DE CONQUISTE VAN DROMEN
DE HOESE LAAAAAAAA VAN KHADI HANE OF DE TAM-TAM VAN ROMANTIE
LÉOPOLD SÉDAR SENGHOR OF DE MEERVOUDIGE GELUID VAN DE AFRIKANSE ZANG
UNIVERSALISEREN DOOR SOULEYMANE BACHIR DIAGNE OF HOE DE MENSELIJKE CULTUUR IN haar VERSCHILLENDHEID TE VIEREN
LÉOPOLD SÉDAR SENGHOR OF HET POËTISCHE GESTE, DOOR ABOU BAKR MOREAU
SOKHNA BENGA, EEN DELICAAT EN MOORSE POËZIE
NAFISSATOU DIA DIOUF, EEN POËZIE DOCHTER VAN ZACHTHEID EN RECHTHEID
FATOUMATA BERNADETTE SONKO OF VERZET TEGEN DE STILTE
BABACAR SALL OF DE INCARNATIE VAN EEN ALZIJDE LITERATUUR
MANKEUR NDIAYE OF DE DIPLOMATIE VAN HET HART
MAHAMADOU LAMINE SAGNA ONTHULT DE EPYSTEMOLOGISCHE RUPTIE VAN CORNEL WEST’ Werk
CÉSAIRE: VORMING VAN EEN POËTIEKE, DOOR MAMADOU SOULEY BA
AMY NIANG OF DE POËZIE VAN EEN VERDIE DELD WERELD
FADEL DIA OF DE WAKE VAN HET LAND VAN DE KINDHEID
CRITIQUE DE LA RAISON ORALE VAN MAMOUSSÉ DIAGNE, EEN FUNDAMENTEEL WERK VAN DE AFRICAANSE NARRATIEVE CONSTRUCTIE
ABDOULAYE RACINE SENGHOR OF DE VERGADERING VAN EEN HELDER LICHTE ESTHETIEK
BAABA MAAL, EEN REIZENDE ARTIST OP DE AFRIKAANSE GERICHTE GRONDEN
MAKHILY GASSAMA OF EEN BELANGRIJKE TEKSTVOICE VAN DE AFRIKAANSE LETTERKUNST
EEN DOORLIJING VAN DE INDIENST VAN DE WESTELIJKE EPIGENIE
DE ANDERE VISIE VAN EEN DOMINANTE ILLUSIE
HET NADEREN VAN HET LEVEN, EEN DENSE ROMAN VAN ESTHETIEK
DE VERLORE VERDORNING VAN RAABI VAN MOUMAR GUÈYE OF HET VERHAAL VAN EEN SIERADSEL KLEUR
BAL VAN AFRIKA VAN MAMADOU DIALLO OF EEN LITERAIR VAN HET VOORBEELD
DE VERHALEN VERVLECHTING OF DE ROMANSE INSCHRIJVING VAN DE REALITEIT
PROBEER DE CONFLICT TE STOPPEN DOOR DIALOOG
HERINNERINGEN VAN EEN KIND VAN HET PLAATS VAN SALIOU MBAYE OF DE SCIENTIFISCHE, HISTORISCHE EN INTIME UITDRUKKING
In de hand van God van Annie Coly Sane of de autobiografische belofte
De schemering van de tommaatschappij door Amadou Tidiane Wone of de fictie ten dienste van de werkelijkheid
Het imaginaire van Saint-Louis onder tijdsproef door Alpha Amadou Sy
De kronieken van Maaba Yero door Rassoul Ba of het verhaal van een symbolisch en collectief verleden
Duizend jaar sprookjes van Souleymane Mbodj of de allegorieën van het Afrikaanse verhaal
Khady Fall Faye-Diagne of poëzie gevoelig voor de zachtheid van de historische aarde
Het kind van Balacoss door Malick Diarra of de uitdrukking van een historisch en romans verhaal
De liberalisatie van maskers in de pseudo-democratie
Het fundamentele werk van de Afrikaanse beschaving
De zoon van Papa Samba Badji, een roman met een opvallende dramatische intensiteit
El Hadj Hamidou Kassé, poëzie met een uitzonderlijke literaire densiteit
Habib Demba Fall of de schatten van een fundamenteel verhaal
Force-Bonté van Bakary Diallo of het unieke verhaal van een autodidiet
Anna Ly Ngaye of de expressie van vrije en moderne poëzie
Mame Ngoné Faye of poëzie met een uitzonderlijke vrijheid
Aoua Bocar Ly-Tall of het tonen van Afrikaanse vrouwen in de geschiedenis van de mensheid
Fatou Warkha Sambe of rechtvaardigheid aan de bandelier
De vakbonden in de geschiedenis door het oog van Babacar Diop Buuba
Meïssa Maty Ndiaye of poëzie die de lichten bijeenbrengt
Dr Ibra Mamadou Wane of de route van een kind van het land, tussen erfgoed, cultuur en geheugen
Assaïtou Diop of geuren van poëzie
De productie van het heden van Felwine Sarr of hoe de utopieën van het continent Afrika levend gehouden kunnen worden
Karim – roman Sénégalais van Ousmane Socé Diop of het romans-achtig proces van desillusie
De Verhalen van Amadou Koumba door Birago Diop of de overdracht van het Afrikaanse verhaal
Ndongo Mbaye of de belichaming van een poëzie die staand is
Nafissatou Niang Diallo of het autobiografische romans-vertelling
Abdoulaye Fodé Ndione of de uitdrukking van een intieme en absolute poëzie
