In een interview met het dagblad Le Soleil, gepubliceerd op 17 juni 2026 en afgenomen door journalist Daouda Diouf, waarschuwt Nathalie Delapalme, algemeen directeur van de Mo Ibrahim Stichting, voor de obstakels die de Afrikaanse integratie nog belemmeren. Via het recentste rapport van haar organisatie over mobiliteit en connectiviteit pleit zij voor een versnelling van hervormingen om het economische potentieel van het continent vrij te maken.
Nauwelijks tien jaar nadat het protocol van de Afrikaanse Unie inzake vrij verkeer van personen is aangenomen, worstelt Afrika er nog mee om dit doel te verwezenlijken. Volgens Delapalme hebben tot op heden slechts vier landen het document geratificeerd, terwijl bijna driekwart van de Afrikaanse burgers nog een visum moet aanvragen om naar een ander land op het continent te reizen. Deze situatie is het gevolg van een combinatie van factoren: veiligheidszorgen, migratieangsten, bescherming van nationale arbeidsmarkten en administratieve belemmeringen.
De directrice van de Mo Ibrahim Stichting wijst evenwel op de vooruitgang die de afgelopen maanden is geboekt. Na Rwanda, Benin en Gambia heeft Togo in mei aangekondigd dat visums voor alle Afrikaanse onderdanen worden afgeschaft. Congo-Brazzaville heeft eveneens een vergelijkbare inzet aangekondigd, met de uitvoering geplant voor 2027. Zij ziet in deze initiatieven signalen van hoop richting een grotere mobiliteit op het continent.
Buiten de bewegingsvrijheid van personen beschouwt Delapalme de Afrikaanse Unie-afgeleide Afrikaanse continentale vrijhandelruimte (AfCFTA) als een historische kans om de Afrikaanse economieën te transformeren. Volgens de prognoses die in het rapport worden genoemd, zou de volledige implementatie daarvan de intra-Afrikaanse handel kunnen laten toenemen van 18% tot 53% en tot 2035 tot wel 14 miljoen banen kunnen opleveren. Toch blijven verschillende obstakels deze dynamiek vertragen.
Onder de belangrijkste belemmeringen vallen tarief- en niet-tariefbarrières. Veel staten blijven afhankelijk van douane-inkomsten en aarzelen om de belastingen op handel te verlagen. Daaraan toevoegen zich uiteenlopende sanitaire regelgevingen, niet geharmoniseerde technische normen en vaak complexe douaneprocedures. Ook de problemen rond de converteerbaarheid van Afrikaanse valuta vormen een grote handicap voor economische spelers.
Een van de belangrijkste conclusies van het rapport betreft de infrastructuur van het continent. Delapalme herinnert eraan dat de wegen- en spoorinfrastructuur in Afrika historisch gezien is ontworpen om grondstoffen naar exporthavens te brengen, eerder dan om de economische centra onderling te verbinden. Deze structuur blijft het regionale verkeer en de verplaatsing van mensen beperken.
Daarom wijst zij erop dat het soms gemakkelijker is om twee hoofdsteden via internationale knooppunten in Europa of het Midden-Oosten te verbinden. Volgens haar is de ontwikkeling van beter geïntegreerde land- en luchtnetwerken onmisbaar om ten volle te profiteren van de menselijke en natuurlijke hulpbronnen van het continent. Zij meent dat digitale oplossingen en kunstmatige intelligentie nuttig zijn, maar dat zij de tekortkomingen in de fysieke infrastructuur niet volledig kunnen compenseren.
Om de Afrikaanse integratie te versnellen, roept Delapalme beleidsmakers bovendien op om te leren van enkele internationale ervaringen. Zij noemt onder meer het Schengengebied van de Europese Unie, het verblijfsregime van Mercosur in Zuid-Amerika, en de geleidelijke aanpak van ASEAN in Zuidoost-Azië. Deze modellen tonen aan dat een geleidelijke integratie die is afgestemd op regionale realiteiten significante resultaten kan opleveren, volgens haar.
Tot slot blijft de monetaire kwestie een centraal vraagstuk. Gezien de hoge kosten van meervoudige valuta-omrekeningen verwelkomt de Mo Ibrahim Stichting de vooruitgang van het Pan-Afrikan Payments and Settlements System (PAPSS), gelanceerd door de Afrikaanse Unie en Afreximbank. Dit mechanisme stelt bedrijven in staat om transacties in lokale valuta uit te voeren zonder steeds naar een vreemde munt te hoeven overschakelen. Hoewel de creatie van een eengemaakte continentale munt een langetermijndoel blijft, oordeelt Delapalme dat pragmatische oplossingen zoals PAPSS vandaag de dag de meest realistische instrumenten zijn om de Afrikaanse handel te versterken.
