Naarmate de datum van de gemeentelijke en departementale verkiezingen, gepland voor januari 2027, dichterbij komt, nemen de vragen toe over de naleving van de kieskalender. Hoewel de overheid nog steeds geen officiële datum voor de verkiezingen heeft vastgesteld en noch de voorbereidende stappen voor de herziening van de kieslijsten is gestart, betreedt de Senegalese samenleving het debat en komt er een duidelijke positie naar voren. Zij keert zich tegen elke vorm van uitstel, roept de autoriteiten op tot meer transparantie om het vertrouwen in het democratische proces te bewaren en veroordeelt een « breuk in gelijkheid tussen de politieke actoren » die het gebrek aan informatie over de verkiezingen veroorzaakt.
Ongeveer zeven maanden voor de vernieuwing van de lokale uitvoerende machten is er nog geen presidentieel decreet gepubliceerd dat het kieskorps bijeenroept. Deze situatie voedt de zorgen van een deel van de politiek klasse, maar ook die van burgerorganisaties die betrokken zijn bij de waarneming en bevordering van democratie. Voor velen contrasteert het stilzwijgen van de kiesautoriteit met het belang van deze verkiezingen, die traditioneel worden gezien als een politieke test vóór de volgende nationale termijnen.
Onder de stemmen die zich laten horen, is er die van Moundiaye Cissé, uitvoerend directeur van de NGO-3D, een organisatie die bekendstaat om haar betrokkenheid bij het volgen van verkiezingsprocessen in Senegal. In een bericht op het sociale netwerk X staat: « De samenleving is tegen elk uitstel van de verkiezingen. Mijnheer de President, het is tijd om de electorale klok zichtbaar te maken: de kalender van de lokale verkiezingen, de periode voor de herziening van de kieslijsten, enzovoort. » Voor de leider van de burgermaatschappij schept het ontbreken van officiële informatie een onevenwichtige situatie tussen de verschillende politieke actoren. « Er bestaat een breuk in gelijkheid tussen de politieke actoren wanneer slechts het kamp van de presidentiële partij beschikt over de informatie met betrekking tot de kieskalender. » Bovendien benadrukt hij dat deze duisternis geruchten voedt, wantrouwen stimuleert en het risico loopt de geloofwaardigheid van het verkiezingsproces bij burgers en partijen te ondermijnen: « Deze informatie-tekort schaadt de transparantie van het verkiezingsproces, voedt de geruchten en verzwakt het vertrouwen van de betrokken partijen. »
Naast de kwestie van de institutionele communicatie vestigen meerdere waarnemers de aandacht op de bepalingen van de Kieswet. Moundiaye Cissé is van mening dat de artikelen L.236 en L.269 niet kunnen worden ingeroepen om een eventueel unilateraal uitstel van de verkiezingen te rechtvaardigen. Volgens hem zou elke substantiële wijziging van de kalender onder een breed politiek draagvlak moeten plaatsvinden om elke contestatie te voorkomen die de stabiliteit van het proces in gevaar kan brengen. Deze houding sluit aan bij die van andere actoren die herhaaldelijk benadrukken dat voorspelbaarheid van de verkiezingsdata een van de fundamenten van de Senegalese democratie vormt.
Te midden van de kritiek probeerde de regering vóór de ontbinding geruststellende signalen af te geven. Tijdens de ronde vragen uit de Kamer van Volksvertegenwoordigers op 22 mei jl. verklaarde de voormalige minister van Binnenlandse Zaken en Openbare Veiligheid, Mouhamadou Bamba Cissé, dat de staat binnen de door de wet voorgeschreven termijnen blijft. Hij herinnerde eraan dat de vaststelling van de datum van de stemming uitsluitend aan de president van de Republiek toebehoort en dat de technologische voorbereidingen die nodig zijn voor de organisatie van de verkiezingen waren gestart. De minister gaf ook aan dat de bevoegde diensten beschikken over de logistieke middelen die nodig zijn om een transparante en ordelijk verlopen stemming te garanderen.
De regeringspartij, PASTEF Les Patriotes, heeft eveneens standpunten genomen ten gunste van het respecteren van de republikeinse kalender. De vastberadenheid in deze standpuntname wordt geïnterpreteerd als een poging om de verdenkingen van uitstel die in het politieke speelveld circuleren, buiten beschouwing te laten.
Ondanks deze garanties blijven de bezorgdheden bestaan. De oppositie, verzameld in het Front voor de Verdediging van Democratie en Republiek (FDR), meent dat verschillende signalen zorgwekkend zijn. Ze wijst op het ontbreken van de start van de herzieningsoperaties van de kieslijsten en het achterblijven bij de publicatie van administratieve akten die traditioneel samenhangen met de voorbereiding van de verkiezingen. Volgens deze coalitie is naleving van de termijnen essentieel zodat burgers hun inschrijving op de lijsten kunnen controleren en partijen rustig hun electorale strategieën kunnen voorbereiden.
Deze scepsis kan worden verklaard door de erfenis van de recente verkiezingsgeschiedenis van Senegal. De lokale verkiezingen van 2022 werden gehouden na meerdere jaren van opeenvolgende uitstellingen. Oorspronkelijk gepland voor 2019, werden ze uiteindelijk telkens uitgesteld voordat ze op 23 januari 2022 plaatsvonden. Destijds hebben de autoriteiten verschillende redenen aangevoerd, waaronder de hervormingen van de Kieswet en de Covid-19-pandemie. Deze uitstelreeks veroorzaakte hevige controverse binnen de oppositie en de samenleving, die het zagen als een aantasting van het principe van regelmaat van verkiezingen.
Wat betreft de precieze datum van de stemming, die nog steeds niet bij decreet is vastgesteld? Juridisch gezien ligt de verantwoordelijkheid om het electoraal lichaam bijeen te roepen bij de president van de Republiek. Artikel 63 van de Kieswet bevestigt hem deze prerogatief door de ondertekening van een decreet waarin de datum van de stemming wordt vastgesteld.
