Senegal maakt deel uit van de belangrijkste doelstellingen van de Russische invloedstrategie in West-Afrika, maar blijft een van de weinige landen waar Moskou er niet in slaagt voet aan de grond te krijgen. Dat blijkt uit een onderzoek van een internationaal mediadonorkonsortium (The Continent, Forbidden Stories, RFI, France 24) op basis van 1400 pagina’s interne documenten van het Wagner-netwerk, volgens de informatie die is verstrekt door Lou Osborne, journaliste bij All Eyes on Wagner, op France 24.
„Senegal maakt echt deel uit van hun voornaamste doelstelling. Ze willen er echt in slagen Senegal in te lijven bij wat zij de Russische orbit noemen. Maar uiteindelijk is het een van de landen waar ze niet echt grip hebben,” legt Lou Osborne uit. De documenten, verkregen bij een anonieme bron door het Zuid-Afrikaanse medium The Continent, detailleren minutieus de strategie die werd ingezet door het voormalige Wagner-netwerk, nu onder controle van de SVR (de Russische buitenlandse inlichtingendienst, het equivalent van de DGSE), om de invloed van Moskou in de regio uit te breiden.
De Russische pogingen in Senegal waren rechtstreeks gericht tegen de entourage van president Bassirou Diomaye Faye en premier Ousmane Sonko. „Ze hebben echt mensen rondom dit duo benaderd,” bevestigt de journaliste. Tot de geïdentificeerde doelwitten behoren de jongerenafdelingen van Pastef, de regeringspartij, maar „het werkt niet”, aldus het onderzoek.
Deze terugslag is des te opvallender omdat het duo Faye-Sonko werd gekozen op een discours van nationale soevereiniteit, een thema waarmee de Russen elders doorgaans met succes inspelen. „Soevereiniteit maakt deel uit van de eisen van landen, met name in West-Afrika en de Sahel. Het is een legitieme claim die hen toebehoort en die heel rechtvaardig is. Maar de Russen zijn erg bedreven in het inspelen op bestaande golven. Dat betekent niet dat zij ze creëren,” analyseert Lou Osborne.
De Russische strategie berust op „het activeren van netwerken, hetzij van individuen, hetzij van organisaties met politieke intenties,” zo verduidelijkt ze. Er worden evenementen georganiseerd om „alle jongeren die wat politiciseerd zijn of in ieder geval actief in het politiek leven van de regio” bij elkaar te brengen. Maar in Senegal, in tegenstelling tot Mali of Burkina Faso, mislukken deze manoeuvres systematisch.
Een land beschermd door zijn stabiliteit en diverse partnerschappen
Er zijn meerdere factoren die het verzet van Senegal verklaren. „Er zijn niet dezelfde veiligheidsomstandigheden, er zijn niet dezelfde economische en sociaaleconomische omstandigheden,” benadrukt Lou Osborne, die Senegal vergelijkt met de Sahel-landen waar de Russische invloed zich stevig heeft gevestigd. Het land profiteert bovendien van „een iets meer verankerde diversiteit aan partnerschappen” die het beschermt tegen isolatie.
Want het isolatiebeleid is precies waar de Russen op inzetten. „De Russen proberen situaties van isolatie voor deze landen te creëren om zo een beetje de partner bij uitstek te worden,” legt de journaliste uit. „Hoe meer kanalen open en onderhouden zijn, hoe kwetsbaarder de landen uiteindelijk zijn voor dit soort manoeuvres.”
Senegal is niet het enige land dat weerstand biedt: Tsjaad levert ook „veel meer gemengde resultaten” op, net als Ivoorkust, waar de Russische pogingen op dezelfde structurele obstakels stuiten.
Naast het Senegalese dossier onthult het onderzoek dat de absolute prioriteit van Moskou blijft de Alliance des États du Sahel (AES), die Mali, Niger en Burkina Faso omvat. De documenten beweren dat de Russische diensten „de oorsprong zijn van de oprichting van de confederatie AES”, een „zeer sterke bewering” die de onderzoekers nuanceren, aldus Lou Osborne.
De strategie omvat drie pijlers: het consolideren van AES als politieke entiteit die concurreert met ECOWAS, „het Westen diskrediteren”, en de aantrekkelijkheid van Rusland versterken. Een specifiek initiatief heeft tot doel het narratief te verspreiden dat „Frankrijk jihadistische bewegingen in de Sahel financiert”, via persartikelen en zorgvuldig georganiseerde evenementen.
De Centraal-Afrikaanse Republiek blijft „het land waar de Russische invloed het sterkst verankerd is, op elk niveau van de samenleving, het politieke en economische leven,” aldus de journaliste, en vormt het echte laboratorium van deze infiltrace-strategie.
