Ondanks de verontwaardiging die vorige week door L’As werd uitgesproken, zijn meerdere inwoners van Koussan met militair ingrijpen richting de Malinese grens gedeporteerd. Een operatie die vandaag uitmondt in een fiasco omdat de betrokken personen terugkeerden naar hun dorp, dicht bij hun ouders en grootouders. Terwijl mensenrechtenorganisaties een schending van internationale verdragen, geratificeerd door Senegal, aan de kaak stellen, krijgt de zaak een juridische en politiek beladen wending die steeds meer voor de autoriteiten lastig is.
De voorbije week had L’As zich al uitgesproken tegen het lot van verschillende inwoners van Koussan, die door de administratie als Mali-nationals werden voorgesteld. Onze vragen en de vragen van vele waarnemers hebben echter niet volstaan om het administratieve apparaat tot stilstaan te brengen. De betrokken bevolkingsgroepen zijn uiteindelijk met militair geweld naar de grens met Mali gedeporteerd. Maar de operatie toonde al snel haar limieten. Aangekomen bij de grens vonden de gedeporteerden geen opvang aan de andere kant. Ze besloten simpelweg terug te keren naar Koussan, het dorp van herkomst, waar nog steeds hun ouders en grootouders wonen. Sommigen herinneren zich dat hun families hier al generaties lang wonen en dat er zelfs kamers waren gebouwd door hun voorouders om hen te ontvangen.
Deze massale terugkeer werpt nu het licht op de vele schaduwkanten die deze zaak omringen. Hoe kunnen mensen die al heel hun leven in een Senegalese dorp wonen, beschouwd worden als vreemden tot op het punt dat ze uit het land worden gezet? De vraag is des te pijnlijker omdat de betrokkenen blijven vasthouden aan hun lidmaatschap van de lokale gemeenschap en hun wortels in dit deel van het land.
In reactie op wat zij beschouwen als een ernstige aantasting van fundamentele rechten, hebben verschillende organisaties zich ertegenaan bemoeid. Amnesty International, het Forum du Justiciable en andere mensenrechtenverdedigers hebben het dossier opgepakt om te waarschuwen voor schendingen van verdragen waar Senegal bij aangesloten is. Volgens hen staan het recht op nationaliteit, de bescherming tegen arbitraire uitzetting en de menselijke waardigheid direct ter discussie. De zaak krijgt ook een zorgwekkende dimensie op het terrein. Het dorpshoofd van Koussan zou door de gendarmerie van Goudiry zijn opgeroepen. Tegelijk zouden er dreigingen van vervolging en gevangenisstraf rusten op mensen die weigeren te vertrekken of die de genomen maatregelen betwijfelen. Wat aanvankelijk leek op een demonstratie van gezag, ontpopt zich zo langzaam maar zeker tot een echte puzzel. De gedeporteerden zijn teruggekeerd naar huis en de mobilisatie groeit.
Volgens de informatie die L’As heeft verzameld, is zelfs de beruchte advocaat Me Cire Clédor Ly benaderd om hun verdediging te verzorgen. Een affaire die steeds meer op een schandaal lijkt en die een fundamentele vraag oproept: hoe kunnen mannen en vrouwen die in Koussan zijn geboren of opgegroeid, uit Senegal worden gezet en enkele dagen later terugkeren naar het dorp van hun voorouders?
