De Britse ngo Opportunity Green waarschuwt voor de gevolgen van het recente Japanse voorstel over het NZF-kader van de IMO, het Net-Zero Framework. In haar rapport getiteld « Poging tot verzwakking van het IMO-kader voor koolstofneutraliteit », gepubliceerd op 20 oktober 2026, stelt de organisatie dat de beoogde wijzigingen de vermindering van maritieme emissies zouden kunnen ondermijnen en de steun aan kwetsbare landen bij klimaatverandering, met name in Afrika, kunnen ondermijnen.
Het Japanse voorstel heeft met name tot doel het Fonds voor koolstofneutraliteit van de IMO te schrappen, een centraal instrument van het door de meerderheid van de lidstaten in april 2025 goedgekeurde systeem. Het voorgestelde besluit zou overtollige eenheden mogelijk maken, die schepen met de beste emissieprestaties kunnen inleveren bij andere schepen als belangrijkste mechanisme om tekorten in de naleving te compenseren. Wanneer deze eenheden ontoereikend zijn, zouden rederijen rechtstreeks kunnen bijdragen aan door de internationale organisatie erkende projecten.
Voor Opportunity Green zou deze structuur het evenwicht van het in 2025 vastgelegde kader aanzienlijk veranderen. Het Fonds moet in staat zijn om de opbrengsten uit het klimaatmechanisme te innen en te herverdelen ten behoeve van zero- of bijna-zero-emissiebrandstoffen en -technologieën, de ontwikkeling van infrastructuur, de overdracht van technologieën en het opbouwen van capaciteiten. Volgens de NGO kan het huidige stelsel circa 10 tot 15 miljard dollar extra, voorspelbare inkomsten, genereren die met name bedoeld zijn om ontwikkelingslanden bij de transitie van de scheepvaart te ondersteunen.
Een van de belangrijkste gevaren die Opportunity Green identificeert, is de mogelijkheid voor staten om de financiering te richten op regio’s die de grootste behoefte hebben. In het door Japan voorgestelde scenario zouden rederijen rechtstreeks kunnen kiezen aan welke projecten zij willen bijdragen. Opportunity Green vreest dat grote rederijen investeringen zullen richten op hun eigen toeleveringsketens, hun havengerelateerde terminalen of infrastructuur, in plaats van op projecten die tegemoetkomen aan de behoeften van de landen die het meest kwetsbaar zijn voor de klimaatverandering.
De organisatie wijst erop dat private investeringen in klimaatprojecten nog steeds sterk geconcentreerd zijn in ontwikkelde economieën en enkele grote opkomende economieën. Ontwikkelingslanden, met name kleine eilandstaten en de minst ontwikkelde landen, ondervinden vaker moeite om financiering aan te trekken, met name voor klimaatadaptatie. Volgens de NGO zou het vervangen van een gemeenschappelijk fonds door bijdragen die door bedrijven worden bepaald, geen gegarandeerde eerlijke verdeling van middelen opleveren, noch voorspelbare steun aan kwetsbare economieën waarbloed nodig is.
De voorgestelde wijziging zou ook de prikkels om emissies te verminderen kunnen afzwakken. In het huidige kader maken overtollige eenheden het mogelijk voor schepen die aan de regelgeving voldoen hun prestaties te valoriseren ten opzichte van schepen die tekorten moeten compenseren. Maar als bedrijven voor directe bijdragen aan projecten kunnen kiezen, kan de vraag naar deze eenheden afnemen. Opportunity Green schat in dat deze ontwikkeling tot gevolg kan hebben dat er meer wordt betaald om aan de regels te voldoen dan te investeren in brandstoffen en technologieën met minder milieu-impact. Ook vreest men dat het langer gebruiken van fossiele brandstoffen, waaronder vloeibaar aardgas (LNG), op het einde van de emissiereductiedoelstellingen kan blijven drukken.
“De landen zouden gedwongen worden privébedrijven de macht te geven om de wereldwijde transitie van de scheepvaart vorm te geven, zonder garanties op rechtvaardigheid en billijkheid,” waarschuwt Em Fenton, senior directeur bij Opportunity Green. Om het risico te illustreren vergelijkt zij deze ontwikkeling met het deurtje openzetten voor grote bedrijven om zelf de richting van de transitie te bepalen. Zij is van mening dat het kader, zoals het in april 2025 werd goedgekeurd, op dit moment de meest rechtvaardige en efficiënte optie blijft om de decarbonisatie van het maritieme vervoer te ondersteunen.
De ngo roept de lidstaten van de IMO daarom op om de belangrijkste elementen van het bestaande systeem te laten bestaan: het verplicht economische mechanisme, een fonds onder collectieve governance, een eerlijke verdeling van de opbrengsten en prikkels om de emissies te verminderen. De komende technische discussies over het kader staan gepland van 23 tot 27 november 2026, voorafgaand aan de politieke onderhandelingen van het Comité voor mariene milieu protectie, van 30 november tot 4 december, in Londen. Het resultaat van deze gesprekken zal bepalend zijn voor de architectuur van het mechanisme en de rol die ontwikkelingslanden krijgen in de klimaattransitie van de maritieme sector.
