De opvatting van de Staat die La France insoumise voorstaat, beperkt zich niet tot een uitbreiding van de openbare diensten. Ze vereist ook een transformatie van de werking van de administratie en van de verhoudingen tussen de politieke macht en de top van de rijksdienst. In een artikel dat op 21 september 2026 in Le Monde werd gepubliceerd, wordt deze visie onderzocht in aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2027.
De analyse steunt onder meer op een conferentie die op 16 september in Saint-Denis werd georganiseerd door het Institut La Boétie en op het collectieve werk L’État et la révolution citoyenne, dat op 4 september verscheen.
Het door Mélenchon en de La France insoumise voorgestelde project streeft naar een doorbraak met decennia lang beleid dat als neoliberaal wordt beschouwd en wil de Staat opnieuw een centrale rol geven in sociale bescherming, gezondheid, onderwijs en openbare diensten.
Mélenchon verdedigt met name een publieke actie die is gebaseerd op een “permanente volkssouvereiniteit”. Die zou tot stand komen door versterkte burgerparticipatie en door nieuwe referendummecanismen die onder meer voorstellen of intrekken van wetten mogelijk maken, maar ook, onder bepaalde voorwaarden, de afzetting van verkozenen.
Deze hervorming zou gepaard gaan met een versterking van de openbare diensten. Het programma van LFI voorziet in extra aanwervingen, met name in de sectoren gezondheid en onderwijs, evenals een korte termijn verhoging van 10% van het loonpunt en een herziening van de loonstructuren. De beweging wil bovendien het gebruik van contractuele medewerkers beperken, hun vastbenoeming vergemakkelijken en het concoursprincipe versterken.
De diversificatie van de rijksdienst is eveneens een kernpunt van het plan. Het doel is om werving te bevorderen die representatiever is voor de sociale diversiteit van het land, terwijl de administratie haar basis behoudt in kwalificaties en expertise.
De kwestie van de top van de rijksdienst blijkt echter een van de meest gevoelige punten te zijn.
Volgens analyses vrezen sommige hooggeplaatste functionarissen dat een machtsovergang naar LFI hun autonomie kan aantasten of dat de politieke macht mogelijk sterker intervenieert in de uitvoering van de administratie. Deze zorgen lijken verbonden met de herhaalde kritiek die Mélenchon op de prefecten heeft geuit en met zijn uitspraken over hun onpartijdigheid in 2025 en 2026.
LFI verwerpt het idee van een grootschalige buitenwerkingstelling van hoge ambtenaren. Hadrien Clouet licht toe dat de beoogde veranderingen betrekking zouden hebben op personen die weigeren de koers van de nieuwe macht uit te voeren, en niet op degenen die persoonlijke meningsverschillen uiten. De beweging benadrukt zo dat het criterium van competentie behouden moet blijven, terwijl degenen die een nieuw beleid moeten uitvoeren in staat moeten zijn dit beleid mee te begeleiden.
Deze aanpak roept echter een vraag op over de grens tussen administratieve loyaliteit en politieke nabijheid. Verschillende onderzoekers die aan Le Monde zijn gevraagd, vragen zich af hoe een regering uit LFI de nodige kanalen kan hebben om haar programma uit te voeren, terwijl de autonomie van de administratie behouden blijft. De politicoloog Luc Rouban wijst met name op de rol die de benoemingsmacht van het uitvoerende gezag kan spelen.
