Een artieste die onder een onderzoek valt wegens een scène die als ongepast wordt beschouwd. Een dans die de sociale media in vuur en vlam zet. Een oproep tot hervorming van de vaderlijke autoriteit die een golf van verontwaardiging ontketent. In een tekst gepubliceerd op 12 oktober 2026 in The Conversation ziet Saliou Ngom, verbonden aan de Universiteit Cheikh Anta Diop in Dakar, in deze episodes meer dan een opeenstapeling van geïsoleerde conflicten: het teken van een machtsverhouding die zich blijvend in het Senegalese publieke domein heeft gevestigd.
De wetenschapper, die zegt onderzoek te hebben gedaan naar de wisselwerking tussen politiek en religie, verwerpt het idee van iets nieuws. Volgens hem gaat de discussie terug tot de koloniale periode. Ze heeft na de onafhankelijkheid weer opgelaaid, toen Léopold Sédar Senghor een uniforme familierechtcode wilde invoeren om onder andere instemming met het huwelijk en de wettelijke leeftijd te regelen.
Conservatieve actoren beschuldigden toen een breuk met de moslimwaarden. Sindsdien, schrijft hij, opent elke reformpoging dezelfde wonde: enerzijds de burgermaatschappij die hecht aan een seculier staat, anderzijds bewegingen die daarin een ’sluipende westerse beïnvloeding’ zien.
Wat er is veranderd, volgens Saliou Ngom, is de omvang van de mobilisatie. Organisaties zoals And samm jiko yi, een Wolof-uitdrukking die ‘Samen, bewaken we onze waarden’ betekent, zijn uitgegroeid tot echte ‘bewakers van de zeden’. Zij eisen de censuur van televisieseries en voeren campagne tegen discussies over abortus. Zij hebben zich aangesloten bij voormalige collectieven, waaronder Jamra, en gebruiken sociale netwerken om hun oproepen te versterken.
Ook te lezen: Achter de anti-LGBT-wet schuilt de schaduw van Trump in Amerika
De auteur benadrukt dat het fenomeen elke verkiezingscyclus een electorale dimensie krijgt. Verstrakking van seksualiteit, beloftes om de familierechtcode te hervormen, en een harde lijn richting artiesten die als te toegeeflijk worden gezien: deze thema’s keren terug bij elke stemming. Het eigen maken van deze thema’s stelt kiezersgroepen in staat een terrein te betreden dat religieus ingestelde kiezers als verwaarloosd beschouwen, en zich te onderscheiden van concurrenten die te prudent worden geacht. Het vormt ook een gemakkelijke manier om de publieke opinie mee te krijgen, vooral op sociale media.
Volgens hem heeft heel het Senegalese politieke spectrum uiteindelijk dit register geïntegreerd, ongeacht het kamp. De verdediging van de familie en van ‘culturele waarden’ sluit nu aan bij de meer klassieke thema’s die verband houden met economische soevereiniteit.
Saliou Ngom sluit af met een vraag: in een staat die zichzelf als seculier definieert, wie controleert werkelijk lichamen en handelingen? Hij merkt op dat de staat vaak moeite heeft om door de wet te oordelen en in de praktijk leunt op religieuze actoren om te reguleren wat hij het liefst in het donker laat.
Deze subtiele balans tussen institutionele secularisatie en religieuze accommodaties doorkruist, schrijft hij, het hele politieke landschap, ongeacht de partij aan de macht. De vernieuwing ligt in de intensiteit waarmee soevereiniteit en moraal nu in het politieke discours zijn ingebed. Deze dynamiek, zo verduidelijkt de auteur, overstijgt de gebruikelijke partijgrenzen en wordt niet alleen gedragen door de partijen, maar ook door een groot deel van de publieke opinie.
