(Afrika) – Afrika zal de transformatie van haar economie op lange termijn niet duurzaam kunnen financieren zonder een betere bescherming van de middelen die door haar eigen economieën worden gegenereerd.
De bijeenkomst wordt geleid door Senegal en draait rond het thema “Het bevorderen van een transformerend programma voor fiscale rechtvaardigheid voor Afrika”; tot en met 2 oktober zullen vertegenwoordigers uit Afrikaans en internationaal niveau, fiscale overheden, maatschappelijke organisaties, de academische wereld en het bedrijfsleven bijeenkomen.
Voor de minister gaat de uitdaging verder dan louter het innen van inkomsten: fiscale politiek moet een hefboom worden voor sociale rechtvaardigheid, economische soevereiniteit en structurele transformatie.
Cheikh Diba benadrukte de toenemende druk op de openbare financiën van Afrika. De financieringsbehoeften blijven groot in sectoren als onderwijs, gezondheidszorg, sociale bescherming, infrastructuur, jeugdwerkgelegenheid, voedselzekerheid en de aanpassing aan klimaatverandering, terwijl begrotingsmarges krimpen door opeenvolgende crises, schulden en de hoge kosten van financiering.
In dit verband ziet hij een deel van het antwoord in het vermogen van staten om “de middelen die uit onze eigen economieën voortkomen beter te mobiliseren, beschermen en richting te geven”.
De minister noemde onder meer fraude en fiscale ontwijking, de manipulatie van transfer pricing, valse facturering, kunstmatige overdracht van winsten en het gebruik van jurisdicties die weinig transparant zijn als mechanismen waardoor kapitaal illegaal uit het continent verdwijnt.
Voorts verwees hij naar het UNCTAD-rapport uit 2020, waaruit blijkt dat illegale kapitaaluitvloeiing uit Afrika werd geschat op 88,6 miljard dollar per jaar. Volgens hetzelfde rapport benaderde dit bedrag de som van de hulp aan ontwikkelingslanden en de buitenlandse directe investeringen die het continent ontvangt.
Om hiermee om te gaan riep hij op tot een versterkte samenwerking tussen staten en de fiscale, douane- en financiële administraties. “Geen enkele staat kan, op zichzelf staand, een volledig antwoord bieden op stromen die van nature de grenzen overschrijden,” verklaarde hij, pleitend voor administraties met voldoende bevoegdheden, technologieën en data om complexe, steeds ingewikkelder wordende financiële constructies op te sporen.
De minister beklemtoonde bovendien de noodzaak voor Afrikaanse landen om in de fora waar internationale fiscale normen worden vastgesteld één stem te laten horen. Hij verwees naar de onderhandelingen onder de VN voor een kaderverdrag voor internationale fiscale samenwerking en stelde dat Afrika gemobiliseerd moet blijven zodat toekomstige regels rekening houden met de realiteiten en prioriteiten van ontwikkelingslanden.
In dit opzicht doet Senegal onder meer voorstellen zoals een grotere toegang van Afrikaanse fiscale administraties tot internationale fiscale informatie, de generalisatie en onderlinge koppeling van de registers van uiteindelijk begunstigden en versterkte samenwerking tussen Afrikaanse instellingen die belastingen en transparantie regelen.
Verder benadrukte Diba de inspanningen van Senegal in de strijd tegen fiscale ontduiking en illegale financiële stromingen. Hij noemde onder meer de versterking van de controle op transfer pricing, de invoering van country-by-country-rapportage en de verplichting tot documentatie, evenals de ontwikkeling van mechanismen voor uitwisseling van fiscale inlichtingen.
Daarnaast herinnerde hij aan de terugtrekking van Senegal uit de lijst van jurisdicties onder verhoogde waakzaamheid door het GAFI op 25 oktober 2024. Hij benadrukte wel dat deze vooruitgang geen eindpunt is en dat het land waakzaam moet blijven, onder meer door de actualisatie van de nationale risicobeoordeling en door de versterking van de coördinatie tussen de bevoegde instanties.
Volgens Diba moet de conferentie van Dakar uiteindelijk leiden tot concrete antwoorden. De werkzaamheden zouden onder meer moeten resulteren in richtlijnen voor de meting van illegale financiële stromingen, de interoperabiliteit van gegevens, de versterking van de administraties, de transparantie en de terugvordering van vermogens.
De minister hoopt zo dat de 14e editie van de conferentie de overstap markeert van een gedeelde ambitie naar een geconcentreerd, operationeel en meetbaar Afrikaans programma.
