Terrorisme, transnationale criminaliteit, maar ook desinformatie en deepfakes: de veiligheidsdreigingen nemen in Afrika een nieuw vorm aan. Tijdens het 4e Internationale Colloquium van het Centrum voor Hoge Studies Defensie en Veiligheid (CHEDS) riep Prof. Meissa Diakhaté op tot het versterken van de digitale en informationele veerkracht van het continent.
De digitale revolutie tekent gaandeweg het veiligheidslandschap in Afrika opnieuw uit. Verder dan de traditionele dreigingen wordt informatiemanipulatie inmiddels een vraagstuk van staatsstabiliteit en burgervertrouwen. Met de opkomst van kunstmatige intelligentie worden het produceren en verspreiden van misleidende inhoud gemakkelijker, terwijl deepfakes de grens tussen echt en nep nog verder vertroebelen.
Tijdens de opening van het 4e Internationale Colloquium van CHEDS, onder het thema “Veerkracht in Afrika herdefiniëren: veiligheid, bestuur en duurzame ontwikkeling”, heeft Prof. Meissa Diakhaté zich vooral verdiept in de nieuwe vormen van veiligheidsbedreigingen in Afrika. Volgens de minister, adjunct-kabinetschef van de president van de Republiek, zijn cyberspace en informatie uitgegroeid tot strategische velden waar de veiligheid van staten, het vertrouwen van burgers en soms de stabiliteit van instellingen op rusten. “Kunstmatige intelligentie illustreert deze evolutie. Ze opent aanzienlijke perspectieven in tal van gezamenlijk cruciale ontwikkelingssectoren, maar vergroot ook de mogelijkheden om informatie te manipuleren,” verklaarde hij. De minister wees er bovendien op dat desinformatie, artificieel gegenereerde inhoud en deepfakes het waargenomen beeld van de werkelijkheid kunnen vertroebelen en het publieke vertrouwen kunnen ondermijnen.
Volgens hem vereisen deze veranderingen een versterkte digitale en informationele veerkracht door technologische investeringen, cybersecurity, opleiding en mediawijsheid. Ze roepen vooral het continent op om een volwaardige rol te spelen in de huidige technologische revolutie, voegde hij daaraan toe. Zo pleit hij ervoor dat Afrika een actor wordt op het gebied van kunstmatige intelligentie, en niet slechts een consument van technologieën die elders zijn ontwikkeld. Eveneens benadrukt hij dat veiligheid niet los kan staan van governance. Hij stelt dat de veerkracht van een natie rust op sterke instellingen, een effectief rechtsstat, toegankelijke justitie en een publieke instelling die in staat is te voorzien in de essentiële noden van de bevolking. Het hangt daarnaast volgens hem af van de kwaliteit van de band tussen burgers en degenen die namens hen handelen. In dit opzicht stelt de minister dat vertrouwen een onzichtbare infrastructuur van veerkracht is. “Wanneer het bestaat, bevordert het de betrokkenheid bij overheidsbeleid, versterkt het de nationale cohesie en draagt het bij aan stabiliteit. De erosie ervan kan daarentegen sociale en politieke kwetsbaarheden omzetten in factoren van instabiliteit,” maakte hij bekend. Zijn overtuiging dat goed bestuur, transparantie, verantwoording en de effectiviteit van overheidsoptredens rechtstreeks bijdragen aan de consolidatie van de vrede en aan het vermogen van een samenleving om crises het hoofd te bieden, onderstreept zo de rol van governance in elke vorm van veiligheid.
DE Noodzaak om sectorale benaderingen te overstijgen!
Daarbij benadrukt hij dat deze eis ook geldt voor inclusie. “Het bouwen aan de Afrikaanse toekomst vereist een grotere participatie van vrouwen en jongeren in besluitvormingsprocessen en in economische en sociale transformatie. De demografische dynamiek van het continent biedt een kans, mits onderwijs, opleiding en werkgelegenheid ervoor zorgen dat deze jeugd een plek vindt in de collectieve ontwikkeling,” aldus hij. Prof. Meissa Diakhaté stelt uiteindelijk dat duurzame ontwikkeling een andere essentiële dimensie van veerkracht vormt.
Volgens hem geven de extreme weersomstandigheden die Senegal onlangs heeft meegemaakt deze realiteit een onmiddellijk waarneembare dimensie. “Ze herinneren ons eraan dat klimaatadaptatie, risicopreventie, ruimtelijke ordening, de kwaliteit van infrastructuren en de bescherming van de bevolking voortaan volledig onder nationale en menselijke veiligheid vallen,” aldus hij. Hieruit volgt dat voedselzekerheid, toegang tot energie, milieubescherming en duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen een strategische reikwijdte krijgen die vraagt om de sectorale benaderingen te overstijgen.
