De telling is voorlopig, maar zwaar. De officier van justitie bij de rechtbank van eerste aanleg in Dakar heeft op vrijdag 2 oktober 2026 een communiqué gepubliceerd. Daarin staat dat 76 mensen zijn overleden, waarvan 41 in de regio Dakar, en meer dan 200 anderen vermoedelijke slachtoffers zijn van marteling of van behandelingen die onmenselijk, wreed of vernederend zijn. Deze feiten vonden plaats tijdens de politico-judiciële onrust die het land tussen 2021 en 2024 teisterde.
Deze drie jaar werden gekenmerkt door meerdere golfbewegingen van geweld. Er waren de rellen in maart 2021 na de arrestatie van Ousmane Sonko, daarna de ontbranding in juni 2023 na diens veroordeling, en tenslotte de woede in februari 2024 na uitstel van de presidentsverkiezing. Tot nu toe kwamen de cijfers vooral van mensenrechtenorganisaties. Dit is voor het eerst dat het justitiële apparaat zijn eigen cijfers naar buiten brengt.
Het parket verklaart dat het twee brieven ontving, een van de Kanselarij en een van het parket-generaal, gedateerd eind juli 2025. Het dossier werd vervolgens op 4 augustus 2025 toevertrouwd aan de Sectie van Onderzoek van de gendarmerie van Dakar. Tussen oktober 2025 en september 2026 hebben de onderzoekers 166 slachtoffers en getuigen gehoord en medische certificaten onderzocht. Volgens de procureur leveren deze elementen aanwijzingen op voor moord, doodslag, vervolging en marteling die mogelijk misdrijven tegen de menselijkheid vormen.
De eerste vijf arrestaties betreffen twee dossiers. Vier personen worden verdacht van marteling van Pape Abdoulaye Touré. De vijfde wordt vervolgd voor de dood van Mamadou Ndoye in Bargny, die het parket omschrijft als „opzettelijk doodgereden door een politiewagen”.
Volgens Pulse Sénégal, dat verslag deed van de zitting van 23 september 2026, betreft de klacht van Pape Abdoulaye Touré feiten van ontvoering en marteling gepleegd tussen februari 2021 en februari 2024. Twee van de beklaagden waren voormalige beveiligingsmedewerkers die dienden bij de residentie van de voormalige minister Pape Malick Ndour, en de andere twee zijn medewerkers van het Centre des œuvres universitaires de Dakar (COUD). De voormalige minister wordt in het communiqué niet genoemd. De personen die vervolgd worden blijven onschuldig totdat het tegendeel is bewezen.
De vijf mannen zijn op 23 september aangeklaagd voor misdaden tegen de menselijkheid, marteling en moord door een college van onderzoeksrechters. Twee van hen zijn geplaatst onder voorlopige hechtenis. De overige drie bevinden zich onder gerechtelijk toezicht of huisarrest met een elektronisch armbandje. Het parket had de detentie van allen geëist. Daarom heeft het op 28 september beroep aangetekend.
De keuze om voor misdaden tegen de menselijkheid te vervolgen heeft belangrijke juridische consequenties. De amnestieregeling die in maart 2024 werd aangenomen, aan het eind van het mandaat van Macky Sall, dekt feiten die verband houden met politieke protesten uit die periode. In april 2025 probeerde de nieuwe meerderheid van Pastef de reikwijdte ervan te beperken met een interpretatieve wet. Het Constitutioneel Hof heeft dit op 23 april 2025 verworpen, terwijl het volgens het Senegalese persagentschap APS eraan herinnert dat een wet de vervolging van misdrijven die imprescriptibel zijn niet kan voorkomen. Het misdrijf tegen de mensheid is volgens het internationaal recht imprescriptibel. Het parket maakt precies gebruik van deze mogelijkheid die door de constitutionele rechter werd gelaten, en het onderzoek werd drie maanden na dit besluit gestart.
Reste la question des responsabilités plus haut placées. De procureur kondigt aan dat er andere procedures zullen worden geopend bij de bevoegde rechtbanken, „afhankelijk van de verantwoordelijkheidsniveaus” die het onderzoek zal blootleggen. De onderzoeksrechters worden eveneens uitgenodigd om rogatoire commissies en verzoeken in toenemende mate in te zetten.
