Bally Bagayoko, burgemeester van Saint-Denis-Pierrefitte-sur-Seine, in de voorsteden van Parijs, is uitgegroeid tot een van de gezichten van de studentenprotesten die Frankrijk al weken teisteren. Op 53-jarige leeftijd, deze linkse politicus uit een Malinese familie, trok aandacht door zich fysiek tussen de jonge demonstranten en de ordediensten te plaatsen, wat evenveel steun als kritiek opleverde.
In een artikel dat op 17 oktober 2026 werd gepubliceerd in de New York Times beschrijft journaliste Catherine Porter de opkomst van deze gekozen vertegenwoordiger, die een populaire figuur is geworden onder een deel van de jongeren die meedoen aan de mobilisaties. Tijdens een demonstratie in Parijs aan het begin van de maand plaatste Bagayoko zich tussen agenten met schilden en jonge protestanten, met armen uitgestrekt, terwijl hij de ordehandhavers opriep te stoppen.
Beelden van die scène circuleerden massaal op sociale media en in de Franse media. Zijn aanhangers geven hem de bijnaam “Spiderman”, verwijzend naar de superheld die in verschillende landen een symbool werd voor jeugdbewegingen. Zijn critici, vooral aan rechts, beschuldigen hem ervan de spanningen aan te wakkeren en bekritiseren zijn aanwezigheid naast betogers die betrokken zouden zijn bij vandalisme.
De burgemeester wekte controverse toen hij verklaarde dat “waar geweld op een bepaald moment legitiem kan zijn”, waarbij hij eraan toevoegde dat het beter is dit te vermijden wanneer dat mogelijk is. Zijn uitspraken roepen politieke kritiek op en passen in een bredere context van spanningen rondom het blokkeren van scholen en de interventies van de politiediensten.
Een politicus geconfronteerd met beschuldigingen en racisme
Sinds zijn verkiezing in maart 2026 zegt Bally Bagayoko het doelwit te zijn van een campagne die hem en zijn partij, La France insoumise (LFI), te schande zou zetten. Hij vreest dat zijn tegenstanders proberen de partij te ondermijnen, met mogelijk een grote rol voor Jean-Luc Mélenchon in de presidentsverkiezingen van 2027.
De burgemeester weerspreekt de aantijgingen tegen zijn persoon en beschouwt de aanvallen als een illustratie van de blijvende moeilijkheid van de Franse samenleving om burgers met een migratieachtergrond volledig te erkennen. “Frankrijk heeft nog steeds een probleem met zijn eigen kinderen”, aldus zijn woorden in het New York Times-artikel, eraan toevoegend dat hij zelf Fransman is.
De controverse begon al na zijn overwinning. Een televisieclip die kort na zijn verkiezing werd uitgezonden, werd door rechtse politici en journalisten misleidend herhaald. Terwijl hij Saint-Denis “de stad der koningen” noemde, verwijzend naar de basiliek waar meerdere Franse vorsten begraven liggen, beschuldigden sommigen hem ervan te spreken over de “stad van de zwarten”.
Andere aanvallen volgden in de media. Op CNews, een zender bekend om zijn rechtse positie, vergeleek een spreker de burgemeester met een “jager-verzamelaar”-leider, terwijl een presentator zijn ambitie om de politie weer onder controle te krijgen een “tribale” aanpak noemde. Het parket van Parijs opende een onderzoek tegen de zender wegens mogelijke openbare belediging op grond van afkomst, etniciteit, nationaliteit, ras of religie. CNews heeft deze beschuldiging betwist.
De journaliste en anti-racistische activist Rokhaya Diallo meent dat de strijd tegen systemisch racisme een bijzonder gevoelig onderwerp blijft in Frankrijk. Ze benadrukt dat hooggeplaatste zwarte politici die racisme openlijk aan de kaak stellen, nog steeds schaars zijn.
Bally Bagayoko is ook het onderwerp van twee gerechtelijke onderzoeken. Een ervan betreft vermoedelijke relaties bij het verkrijgen van een nevenfunctie bij de vervoersmaatschappij van de stad gedurende zijn carrière, beschuldigingen die hij ontkent. De tweede betreft zijn uitspraken over de legitimiteit van geweld tijdens demonstraties.
Een loopbaan geworteld in de volksbuurten
Geboren in 1973, groeide Bally Bagayoko op in een cité van Saint-Denis in een gezin van acht kinderen, met ouders afkomstig uit Mali. Zijn vader arbeide lange uren als monteur. Samen met zijn oudere broer hielp hij hun moeder om voor de broers en zussen te zorgen, volgens de getuigenis van zijn jongere broer, Yaya Bagayoko.
Na studies in geopolitiek, gevolgd door een master in wetenschap en technologie, raakte hij betrokken bij het lokale leven. Hij speelde semiprofessioneel basketbal en trainde kinderen uit zijn wijk.
Zijn entree in de politiek dateert uit 2001, toen de communistische burgemeester van Saint-Denis, Patrick Braouezec, hem in zijn canvassersteam opnam. Bij de gemeenteraadsverkiezingen werd Bagayoko al snel adjunct-burgemeester en bleef hij stevig verankerd in het lokale bestuur. Hij sloot zich in 2017 aan bij La France insoumise, mede vanwege zijn standpunten tegen politiegeweld, racisme en islamofobie.
Toen hij in maart 2026 tot burgemeester werd gekozen, plaatste hij de jeugd centraal in zijn gemeentelijk programma. Zijn stad breidde onder meer het systeem van gratis schoolmaaltijden uit, biedt gratis schoolbenodigdheden aan basisschoolleerlingen en lanceerde een programma van gratis fietsen voor 15-jarigen om hun verplaatsing naar soms ver verwijderde middelbare scholen te vergemakkelijken.
Sinds het begin van de studentenmobilisaties neemt de burgemeester deel aan blokkades van scholieren, ook in het lycée dat hij zelf bezocht heeft. Terwijl tegenstanders hem verwijten de vernielingen door sommige demonstranten te bagatelliseren, beschouwt hij geweld als iets dat niet beperkt blijft tot straatgevechten.
Voor Bally Bagayoko vormen overvolle lessen, het ontbreken van leraren en de verwaarlozing van de schoolinfrastructuur ook vormen van institutioneel geweld, vooral zwaar voor kinderen uit de achtergestelde buurten. Hij ziet het als een breuk met het beginsel van gelijkheid waarop de Franse Republiek is gebaseerd.
Deze houding maakt hem steeds populairder onder jongeren die zich herkennen in zijn verhaal. Sommigen vergelijken hem met Zohran Mamdani, de linkse burgemeester van New York, en zien in hem een vertegenwoordiger van de volkswijken die vaak afwezig zijn op plaatsen van macht. Bij bijeenkomsten scanderen demonstranten zelfs “Bally president”, een teken van een populariteit die de grenzen van zijn eigen gemeente overschrijdt.
De burgemeester onderhoudt echter een ambivalente relatie met de Franse instellingen. Hij bekritiseert bepaalde richtingen van de staat en de respons van de politie op de demonstraties, maar hij laat wel de nationale vlag wapperen tijdens de bijeenkomsten. Hij legt uit dat hij wil benadrukken dat Fransen met migratieachtergrond een volwaardige plaats in de samenleving hebben.
“Wij zijn volledig Frans, hoe sommigen het ook zien,” vat hij samen in het artikel van Catherine Porter. Een uitspraak die zijn engagement plaatst op het kruispunt van sociale eisen, van de strijd tegen racisme en van debatten over nationale identiteit, terwijl Frankrijk zich klaarmaakt voor een nieuwe presidentsverkiezing.
