— Meer dan 110 intellectuelen, economen, filosofen, sociologen en onderzoekers roepen op tot een internationale mobilisatie tegen de groeiende concentratie van rijkdom en macht in handen van een uiterst kleine minderheid van miljardairs. In een tribune die op zaterdag 21 november 2026 in de Franse krant Le Monde is gepubliceerd, pleiten zij voor de oprichting van een « democratische internationale » om dit wat zij beschouwen als een bedreiging voor de hedendaagse democraties het hoofd te bieden.
Onder de ondertekenaars bevinden zich vier Nobelprijswinnaars economie: Daron Acemoglu, Esther Duflo, Paul Krugman en Joseph Stiglitz. Het collectief stelt dat de extreme concentratie van rijkdom een van de belangrijkste sociale omwentelingen van onze tijd is.
Om deze evolutie te illustreren herinneren zij eraan dat in 1987 de 0,0001 % van de rijksten ter wereld een vermogen bezat dat gelijk stond aan 3 % van het mondiale bruto binnenlands product (BBP). Vandaag behoort deze groep, die ongeveer 3 000 huishoudens telt, een vermogen toe van naar schatting 17 % van de wereldwijd geproduceerde rijkdom.
Volgens de ondertekenaars gaat deze economische concentratie gepaard met een opeenstapeling van politieke en mediamacht. De grote fortunes kunnen de publieke beleidsvorming beïnvloeden door campagnefinanciering, de meningen van het publiek vormen via controle over media en sociale netwerken, of de technologische keuzes sturen die miljoenen mensen raken.
Drie principes om de machten weer in evenwicht te brengen
In reactie op deze situatie pleit het intellectuelenkorps voor drie aandachtsgebieden. Het eerste betreft fiscale rechtvaardigheid. Zij hekelen de tekortkomingen van de inkomstenbelasting die de rijksten in staat zouden stellen proportioneel minder bij te dragen dan de middenklasse.
Het collectief steunt onder andere de invoering van een jaarlijks minimumbelastingtarief van 2 % van het vermogen voor wie meer dan 100 miljoen dollar bezit. Dit voorstel stond eerder in een rapport dat in 2024 door de G20 werd gevraagd, onder Braziliaanse voorzitter. De auteurs pleiten bovendien voor een extraordinair inhaalrecht om de fiscale voordelen waar grote vermogens van hebben genoten, te regulariseren.
Het tweede principe heeft betrekking op de bescherming van informatie en de onafhankelijkheid van de media. Voor de signataires vormt informatie een fundamentele infrastructuur van de democratie en mag zij niet uitsluitend onderworpen worden aan de logica van de markt. Zij roepen daarom op tot een versterkte steun aan publieke media en tot maatregelen tegen de concentratie van eigenaarschap van persbedrijven, rekening houdend met het wereldwijde gewicht van digitale platforms.
Het derde raamwerk betreft het bestuur van kunstmatige intelligentie. De auteurs menen dat beslissingen over de ontwikkeling en het gebruik van deze technologieën niet in handen mogen liggen van enkele bedrijven en miljardairs uit Silicon Valley.
Zij hekelen met name het gebruik, vaak zonder toestemming, van wetenschappelijke en artistieke producties om AI-modellen te trainen alvorens zij op de markt komen. Zij waarschuwen ook voor de risico’s van deze technologieën, zoals desinformatie, transformatie van de arbeidsmarkt en cyberveiligheidsdreigingen.
Ter bevordering van een andere aanpak verwijst het collectief naar de mogelijkheid om kunstmatige intelligentie te ontwikkelen zonder winstoogmerk, onder governance van internationale stichtingen die nauw het betrokken personeel bij de besluitvorming betrekken.
Via hun manifest willen de ondertekenaars zo de vraag naar de concentratie van rijkdom weer centraal stellen in het mondiale democratische debat. Zij menen dat de capaciteit van burgers om invloed uit te oefenen op economische, mediatie en technologische beslissingen een cruciale uitdaging vormt voor de toekomst van de democratieën en van de planeet.