Begrotingscrisis: politieke blokkades dreigen economische schokken

Begrotingscrisis: politieke blokkades dreigen economische schokken

16 november 2026

Het meningsverschil tussen de uitvoerende macht en de Nationale Vergadering over de overheidsfinanciën gaat volgens Mamadou Manizor Thiam verder dan een eenvoudige confrontatie over begrotingsarbitrages. Voor deze financieel expert wijst de afwijzing van de wet op de rectificatie van de begroting (LFR) 2026, gevolgd door de vastgelopen debatten in de commissie bij de beoordeling van de ministeriële begrotingen in het kader van de voorbereiding van de oorspronkelijke begroting (LFI) 2027, op een institutionele crisis waarvan de repercussies zwaar zouden kunnen wegen op de Senegalese economie.

« Ik denk dat het gaat om een begrotingscrisis, maar verborgen, of om een politieke crisis die zich achter de begroting verschuilt », analyseert hij. De expert erkent het recht van de Nationale Vergadering om toezicht uit te oefenen op het handelen van de Uitvoerende Macht, maar vraagt zich af wat de economische kosten zijn van een langdurige blokkade in een context van hoge schuldenlast, moeilijkheden bij het mobiliseren van inkomsten en de verwachting van een nieuw programma met het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

De afwijzing van de LFR, op 3 november, vormt volgens hem een bijzonder zorgwekkend episode. Dit stuk moest het oorspronkelijke budget van 2026 herordenen om rekening te houden met de evolutie van de middelen en uitgaven van de Staat. Maar de meerderheid van het parlementaire blok benadrukte onder meer tekortkomingen in de begrotingsverantwoording en twijfels over de oprechtheid van de overgelegde documenten. Aan de zijde van de Uitvoerende Macht werd het standpunt verdedigd dat arbitrages nodig zijn in een context van ernstige financiële druk.

Voor Mamadou Manizor Thiam gaat het meningsverschil dus ook over de kwaliteit van de informatie die aan het parlement ter beschikking wordt gesteld en over het vermogen van de twee instellingen om het eens te worden over de begrotingskeuzes. Hij herinnert eraan dat de regel van begrotingsgetrouwheid vereist dat de ramingen en arbitrages worden onderbouwd door betrouwbaar bewijsmateriaal. Maar voorbij deze controverse vreest hij dat de politieke confrontatie de zoektocht naar een financiële oplossing overschaduwt.

De moeilijkheden die worden ondervonden bij de behandeling van de ministeriële begrotingen in de commissie voor de LFI 2027 versterken zijn bezorgdheid. Als de blokkades aanhouden, zou Senegal kunnen uitkomen bij een verminderde capaciteit om uit te voeren en te plannen van uitgaven binnen een begrotingskader dat is afgestemd op zijn verplichtingen. De expert is van mening dat een beroep op de ramingen uit de oorspronkelijke begroting van 2026 niet toereikend zou zijn om aan de huidige behoeften van de Staat te voldoen.

Hij wijst met name op de kloof tussen mobiliseerbare middelen en de te maken uitgaven. In zijn analyse zou het begrotingstekort uitkomen op 7,6% van het bruto binnenlands product (BBP), ten opzichte van een referentienorm van 3%. Hij stelt ook een schuldenniveau voor van 128% van het BBP, wat hij vergelijkt met een drempel van 70%. Deze cijfers, die hij aanhaalt om de kwetsbaarheid van de financiële evenwichten te illustreren, versterken volgens hem de noodzaak om snel uit de impasse te komen.

« We betreten een erg lastige spiraal die ons tot een status quo en mogelijk tot chaos aan het begin van volgend jaar kan brengen », waarschuwt hij. Het risico betreft niet alleen de operationele werking van de staat, maar raakt ook de voorspelbaarheid van de overheidsuitgaven, de investeringsprogramma’s en de relaties met de financiële partners.

De uitdaging is des te groter omdat Senegal wacht op de concrete uitvoering van het 2,2 miljard dollar-programma dat tijdens de gesprekken met het IMF is genoemd. Volgens Mamadou Manizor Thiam hangt de doorbraak in deze zaak met name af van het vermogen van het land om de bij het programma horende verplichtingen te formaliseren en door de autoriteiten te laten bevestigen.

Hij legt uit dat internationale financiële instellingen niet uitsluitend kunnen vertrouwen op de intenties van de regering. Zij hebben concrete garanties nodig, met name op budgettair en institutioneel gebied. Of, als de onderhandelde verplichtingen niet worden goedgekeurd door de Nationale Vergadering, kan de uitvoering ervan onzeker worden.

« De engagements die wij tegenover hen moeten aangaan, als ze niet gecodificeerd of door de Nationale Vergadering worden aanvaard, zijn in gevaar », vat hij samen. De expert meent dat aanhoudende onenigheid de onderhandelingen of de ondertekening van de overeenkomst van het programma zou kunnen vertragen. Hij wijst er echter op dat meerdere scenario’s mogelijk blijven en dat de uitkomst afhangt van de risicobeoordeling door de betrokken instellingen.

Deze onzekerheid doet zich voor in een context waarin Senegal al te maken heeft met een neerwaartse trend in zijn financiële rating, volgens de analyse van de genodigde. Het voortgezet blokkeren zou de voorzichtigheid van investeerders kunnen vergroten en de financieringsvoorwaarden voor de economie bemoeilijken.

Bedrijven centraal in de begrotingsdynamiek

Naast de betrekkingen met financiële partners vestigt Mamadou Manizor Thiam de aandacht op de situatie van de particuliere sector. Hij beschouwt dat de moeilijkheden van bedrijven rechtstreeks effect hebben op de staatsmiddelen. In een economie waar de fiscale inkomsten sterk afhankelijk zijn van de bedrijfsactiviteit, vermindert hun verzwakking mechanisch de marges voor het mobiliseren van publieke middelen.

Hij noemt met name de achterstallige betalingen van de Staat aan de privé-sector, geraamd op bijna 300 miljard CFA. Deze betalingsachterstanden zouden bedrijven die afhankelijk zijn van overheidsopdrachten verzwakken, maar ook hun leveranciers en onderaannemers.

De expert beschrijft een domino-effect op de waardeketens: wanneer een groot bedrijf niet betaald krijgt, ondervindt het op haar beurt moeilijkheden om haar verplichtingen jegens het midden- en kleinbedrijf na te komen. Sommige organisaties raken dan in overlevingsmodus, anderen sluiten of overwegen hun activiteiten te verplaatsen.

« De eerste begrotingsbasis van de Staat zijn de bedrijven », herhaalt hij. Inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting en btw hangen, volgens zijn analyse, af van het vermogen van de productieve sector om welvaart te creëren. Het betalen van achterstallige betalingen vormt daarmee volgens hem een belangrijk hefboom voor het stimuleren van de activiteit en het herstellen van de publieke inkomsten.

Hij benadrukt ook de noodzaak om investeringsaankondigingen te onderscheiden van daadwerkelijk gerealiseerde investeringen. In een gespannen context kunnen sommige investeerders opportuniteiten willen aangrijpen, maar niet al het kapitaal biedt dezelfde garanties of dezelfde impact voor de nationale economie.

Drie institutionele opties, een economische kost die gemeten moet worden

Confronteerd met de impasse onderzoekt de expert de verschillende in het debat genoemde institutionele opties: het voortzetten van de oorspronkelijke begroting, het door de regering aangaan van de verantwoordelijkheid, of de ontbinding van de Nationale Vergadering.

De eerste optie lijkt hem nauwelijks houdbaar. Hij schat dat de oorspronkelijke begroting van 2026 niet langer voldoet aan de huidige behoeften en beperkingen, met name na de herziening van de ramingen die tot de LFR heeft geleid. Het opnieuw in werking stellen ervan zou volgens hem betekenen het in stand houden van een begrotingskader waarvan de grenzen al zijn vastgesteld, terwijl extra middelen moeilijk te mobiliseren zijn.

De tweede mogelijkheid, waarbij het stuk wordt aangenomen door de regering onder de verantwoording, zou volgens hem het probleem alleen maar verplaatsen. De spanningen zouden kunnen terugkeren bij de komende begrotingsrondes met de Kamerleden, met het risico op een langdurige politieke en institutionele crisis.

Wat betreft de ontbinding van de Nationale Vergadering beschouwt Mamadou Manizor Thiam dit als een mogelijke optie, maar bijzonder kostbaar voor de economie. Het zou de institutionele crisis beter zichtbaar maken en het afwachten door investeerders kunnen versterken. « In zo’n situatie zijn investeerders niet geneigd om naar Senegal te komen om te investeren », waarschuwt hij.

Volgens de expert biedt geen van deze drie opties een duidelijk economisch voordeel. De prioriteit zou moeten liggen bij het bereiken van een compromis tussen de twee instellingen. « De beste oplossing zou zijn geweest als er consensus was en dat de Nationale Vergadering het goedkeurde », aldus hij.

Zo roept hij de Uitvoerende Macht en het Parlement op om hun meningsverschillen te overschrijden en de economische en sociale kwesties weer centraal te stellen in de arbitrages. Naar zijn mening blijft parlementair toezicht essentieel, maar het moet plaatsvinden in een kader dat de staat ook in staat stelt een uitvoerbaar budget te hebben en zijn verplichtingen na te komen.

« Het belangrijkste is niet het ene kamp of het andere, maar wel het Senegalese volk », besluit hij, en roept beide partijen op tot meer verantwoordelijkheid en tot een bemiddeling die het land uit de begrotingsimpasse kan halen.

Nadia Vermeer

Nadia Vermeer

Ik ben Nadia Vermeer, adjunct-hoofdredacteur bij AfrikaNieuws. Mijn passie voor journalistiek is ontstaan uit de drang om verhalen te vertellen die verder gaan dan cijfers en feiten, en de mensen en context achter het nieuws te laten zien. Bij AfrikaNieuws wil ik bijdragen aan een eerlijker, rijker en menselijker beeld van Afrika, in de taal van onze lezers.