Fatou Faye alias Fa la slameuse heeft van het podium een tribune gemaakt voor verzet tegen alle vormen van onrecht en geweld, met name gericht tegen vrouwen. Actief op de scène sinds 2020, blikt de slamartiest in dit interview met « L’As » terug op haar parcours, de waarden die ze uitdraagt en de strijd die ze als jonge schrijfster op zich neemt. Haar eerste tien-nummers tellende album, « digante asaaman ak Suuf : tussen hemel en aarde », waarvan de release gepland staat voor 28 november, is een reis tussen liefde en haat, vriendelijkheid en geweld, onrecht en spiritualiteit.
Welke momenten hebben jouw artistieke carrière gevormd?
Ik ben in 2020 met slam begonnen. Ik had niet veel kansen om op te treden, ik maakte video’s met mijn telefoon die ik met dierbaren deelde. Pas in 2022, toen ik naar Dakar kwam, maakte ik een clip met een slam-collectief, Seven 8. Het was op een Valentijnsfeest; alle artiesten slamden over liefde, om een verschil te maken declameerde ik mijn tekst, over de liefde mouride genaamd de hymne aan de Mouride-liefde. Ik plaatste een fragment van de video op sociale media en die werd viraal; momenteel heeft de video 2 miljoen weergaven. Er waren ook veel challenges. Dat opende voor mij de deuren naar de podia van de hoofdstad.
Wat was de doorslag voor het albumproject?
In eerste instantie was ik van plan een EP op te nemen. Gedurende een jaar heb ik het project verfijnd en besefte ik dat ik zo veel te uiten had dat ik moest kiezen voor het albumformaat. Dat heeft dit album met tien nummers opgeleverd… Met de inleiding. Ja!
Waarom de titel «digante asaaman ak Suuf : tussen hemel en aarde »?
De titel is tegelijk samenvatting en doel van het album. Het motto dat het draagt, is: op aarde lopen terwijl het hart aan de hemel vasthangt. Zo nodig ik mensen uit een evenwicht te bewaren tussen hun aardse verlangens en de spirituele behoeften van hun zielen. De aarde staat voor alles wat materieel is en verlangens die leiden tot gevechten, onrecht, trauma’s… Terwijl de hemel het liefdes van Allah, innerlijke vrede symboliseert… Dat vormt in het kort het album: Tussen hemel en aarde.
Wat verklaart deze zoektocht naar spiritualiteit in jouw slamstukken?
Zo ben ik van nature. In het leven ben ik zeer spiritueel. Wanneer ik een liefdeslied hoor, zie ik het gewoon als een werk van God. Dat is wie ik ben. De titel « Ragal Timis » verwijst naar moedersliefde.
Welke ervaring heeft dit tekst geïnspireerd?
Allereerst is het persoonlijk. Alles wat ik schrijf komt vaak voort uit mijn eigen ervaringen, ook al is het niet letterlijk. Het zijn observaties van mijn interacties met mijn moeder. Wanneer ik haar observeer, vraag ik me af of zij de vruchten van mijn succes zal plukken zoals ze die verdient. Ik breng momenten door met mijn moeder, die ik in de tekst noemde. Het is een gevoel dat gedeeld wordt tussen ouders en hun kinderen. Alleen is de manier waarop ik het in de tekst uitdruk niet noodzakelijkerwijs zoals het geleefd wordt; mijn spiritualiteit laat me bepaalde niveaus van beschrijving en diepte bereiken. Spiritualiteit laat het verdriet niet verdwijnen; het geeft het betekenis. Het lied versterkt het verdriet, dat is niet wat ik persoonlijk meemaak.
Wat maakt jou sterk als jonge, zeer betrokken artieste?
Het zijn eerlijkheid en vrijheid. Ik schrijf wat uit mijn hart komt en door mijn hoofd gaat. Ik vertaal precies wat ik voel. Dat verklaart die eerlijkheid in mijn teksten.
Hoe is het idee ontstaan om de kwestie van homoseksualiteit te behandelen?
De tekst « Gakk » is een van mijn eerste teksten uit 2022-2023. Het is geen nieuw tekst. Het is gewoon dat de kwestie actueel is geworden. Daarom heb ik het in het album opgenomen. Ik heb aan de oorspronkelijke tekst slechts een spiritueel deel toegevoegd. Het is gewoon een strofe.
U neemt ook het gevecht tegen geweld tegen vrouwen op zich…
Dat zijn de thema’s waar ik het meest mee bezig ben. Men zegt tegen me: vaak ben jij de stem van vrouwen. Vanaf het begin ben ik altijd al bewust geweest van gendergerelateerd geweld. Het is op deze vragen dat ik mijn pen heb gericht. Als er een actualiteit is die vrouwen raakt, wordt me gevraagd: wat wacht je nog om er een tekst over te maken? De titel « Pour 5 minutes », die gendergerelateerd geweld behandelt, is een oud tekst die is herzien. Het is een slachtoffer aan wie ik de tekst had gestuurd om feedback te krijgen; zij vertelde me dat het iets is wat zij heeft meegemaakt en vroeg me om de titel uit te brengen. Dat heeft er deels voor gezorgd dat die tekst een deel van mijn albumkeuze vormde.
Welke andere strijd voert u?
Menselijke waarden. Ik beperk me niet tot het bewustmaken van respect en tolerantie jegens vrouwen; ik pleit deze waarden voor elk mens, ongeacht geslacht. Geweld doet evenveel pijn, of het nu tegen een man of tegen een vrouw is. Mensen noemen me feministe, maar zo is het niet. Het is geen strijd alleen voor de rechten van vrouwen, maar voor de mensenrechten. Ik verdraag het lijden dat iemand kan ondervinden niet. Daarom straal ik in al mijn teksten waarden uit als begrip, tolerantie, empathie en respect; dat zijn de waarden die ik uitdraag. Verder geloof ik dat de oplossing voor alle problemen waarmee de mensheid wordt geconfronteerd, spiritualiteit is. De terugkeer naar de Schepper. Dat versterkt het respect voor de mens.
Liefde loopt ook door jouw teksten, zelfs als er haat is…
Ik ben emotioneel, buitengewoon gevoelig. Mijn vrienden, mijn moeder, God, de mensen, ik voel een soort liefde voor ieder van hen. Dat toont ook de bovengenoemde waarden van respect en tolerantie aan. Ik hou van iedereen. Ik deel deze liefde met andere mensen met wie we veel delen; het kunnen waarden zijn…
Hoe lang heeft de productie van het album geduurd?
Het heeft zo’n vier tot vijf maanden geduurd. Ik ben vier keer naar de studio gegaan; de twee keren waren in Dakar. Daarna ben ik naar Thiès verhuisd om de opnames af te ronden. Het albumproject ontstond uit een sterke vraag nadat drie nummers beschikbaar waren gesteld aan het publiek op de platforms. Maar de teksten dienen ook sociaal en spiritueel bewustwording… artistiek gezien voelde ik de behoefte om mijn stem te laten horen, zeker omdat ik een van de meest gevolgde slam-artiesten ben op sociale netwerken. Organisaties hebben contact met mij opgenomen omdat ik een echte impact heb op de netwerken.
Hoe beoordeel je de slam-scène?
Goed, naar mijn niveau. Slam-artiesten worden steeds vaker uitgenodigd, met name voor institutionele evenementen. Het is een artistieke uitdrukking die door het grote publiek wordt gewaardeerd en die zijn plaats begint te veroveren. Er zijn veel slam-artiesten, vooral onder de jonge generatie, die zich steeds sterker profileren.
Wat verhindert dat slam zich nog verder kan ontplooien?
Het gebrek aan producties. Het is zeldzaam om slam-artiesten clips te zien maken en die op televisies uit te zenden. Dat geeft zichtbaarheid en promoot een artistieke uiting. Slam-artiesten bevinden zich vaker op podia en uiten zich live zoals de pioniers. De waarde van slam wordt in Senegal niet zo erkend. Er is geen financiering voor slam-projecten. Ik draag een filmproject over slam. Er moeten ook contentcreators voor slam zijn.
