Het Senegal maakte een onverwachte verschijning tijdens een lange, openhartige sessie met Aliko Dangote. De Nigeriaanse miljardair beantwoordde vragen van creatieve makers, acteurs en muzikanten uit Nigeria die bijeen waren op de locatie van zijn raffinaderij in Lekki, nabij Lagos. De ontmoeting werd geleid door de Nollywood-ster Richard Mofe-Damijo. Een genodigde vroeg hoe hij obstakels overwon. Om die vraag te beantwoorden, verwees Dangote terug naar het bouwterrein van zijn cementfabriek in Senegal.
Volgens hem vonden zijn teams ’s ochtends bij aankomst op het terrein zeven ezels die levend begraven waren, met alleen hun koppen boven de grond uitstekend. Hij ziet dit als een poging om zijn onderneming af te schrikken en wijt het aan bepaalde maraboutpraktijken, en stelt dat in Senegal veel waarde aan marabouts wordt toegekend. Hij gaf geen datum of nadere precisies over de daders. Zijn versie blijft daarmee een persoonlijke anekdote, die op dit moment niet verifieerbaar is.
De context van die tijd is wel gedocumenteerd. De fabriek van Pout, in de regio Thiès, kende een rommelige start. Oorspronkelijk gepland om in 2012 operationeel te zijn, begon ze pas eind december 2014 met activiteiten, gehinderd door een geschil over eigendom van het terrein en door problemen met de toegang tot energie. Officiële inhuldiging vond in 2015 plaats, en de fabriek vertegenwoordigt een investering van 310 miljoen dollar met een capaciteit van 1,5 miljoen ton per jaar, gepresenteerd als de grootste investering van een Afrikaanse investeerder in het land.
Dangote legt hieruit een werkregel af: een leider mag “nooit zwakte tonen”, omdat dat de motivatie van het hele team ondermijnt. Hij koppelt het Senegal-incident aan andere tegenstand die hij elders heeft ervaren. In Lekki aarzelden werknemers om de heilige plaatsen op het terrein aan te raken, totdat een traditionele autoriteit bereid was die verantwoordelijkheid te nemen. In Kenia zou een “maffia” die verbonden is aan de petrochemische handel een klein rechtscollege hebben ingeroepen om zijn project in Lamu te blokkeren.
Voor het Senegalese publiek werpt de rest van het gesprek een helder licht op het parcours van een man wiens cement al een decennium lang aan Pout wordt verkocht. Alles begint in 1978, toen de jonge Dangote elke dag vier cementvrachtwagens verkocht voor een winst van 6.000 tot 7.000 naira per partij. Dat was genoeg om een gloednieuwe Mercedes te kopen voor 5.100 naira. De erfenis van zijn vader, die op achtjarige leeftijd overleed, werd volgens hem volledig aan goede doelen toegewezen, waaronder een islamitische school. Hij beweert dat een lening van zijn grootvader van moeders zijde als enige steunpunt gold.
Met betrekking tot de enorme raffinaderij van Lekki werd de bouw voortgezet terwijl de naira krachtig in waarde zakte, van 136 naar 1.650 voor één dollar, met inkomsten in de lokale munt maar schulden in dollars. De banken eisten een persoonlijke garantie. Bij mislukking zouden ze alles zien verbeurd, “tot aan mijn onderbroeken aan toe”, grapte hij. Die toon contrasteert met zijn openhartige toon over zijn mislukkingen. Hij noemt de bank, die hij verliet wegens gebrek aan expertise, en de textielsector, waarvan het vertrek hem 960 miljoen naira aan pensioenbetalingen aan werknemers heeft gekost. Hij bewaart daar een lijfspreuk uit: “Zet geen goed geld achteraf bij slecht geld.”
De raffinaderij moet in de komende drie jaar drie keer zo groot worden, en het doel uit het plan “Visie 2030” van 100 miljard dollar zal in januari opnieuw worden vastgesteld. Dangote stelt dat geld niet langer zijn drijfveer is: Afrika heeft te lang gewacht op dat buitenlanders haar welvaart zouden brengen. Hij noemt Singapore, Ethiopië – waarvan de premier een vriend is – en India, dat van een periode van wijdverspreide importbeperkingen is uitgegroeid tot een wereldmacht.
De boodschap reikt verder dan Nigeria. De miljardair heeft toegezegd zich méér te richten op de Afrikaanse jeugd, via de platforms die zij daadwerkelijk gebruiken. Hij reageerde op de uitnodiging van de creator Isbae U en erkende bovendien dat zijn eigen generatie “het continent niet goed heeft gedaan”.
