De Cheikh Hamidou Kane Digitale Universiteit (UN-CHK) heeft vrijdag een rapport gepresenteerd dat een breed draagvlak voor de regulering van het gebruik van generatieve kunstmatige intelligentie (generatieve AI) in het hoger onderwijs in Senegal onderstreept, en dat tevens licht werpt op verschillen in perceptie tussen studenten en docenten.
Getiteld “Tussen adoptie en bezorgdheid: Generatieve AI in het Senegalese hoger onderwijs”, werd de studie uitgevoerd onder 5.037 studenten en 159 docenten.
Het onderzoek besloeg verschillende instellingen voor hoger onderwijs, waaronder de Cheikh Anta Diop Universiteit van Dakar (UCAD), Gaston Berger van Saint-Louis (UGB), Alioune Diop van Bambey (UADB), Assane Seck van Ziguinchor (UASZ), Amadou Mahtar Mbow (UAM), Sine-Saloum El Hadji Ibrahima Niass (USSEIN), Iba Der Thiam van Thiès (UIDT), de UN-CHK, gespecialiseerde instituten en particuliere instellingen.
De resultaten getuigen van een groeiend bewustzijn binnen de Senegalese academische gemeenschap ten aanzien van de uitdagingen van generatieve AI, zo bleek uit de toelichting van het onderzoeksteam tijdens de presentatieceremonie.
“De verspreiding van generatieve AI in academische omgevingen, op grote schaal begonnen eind 2022, verstoort de praktijken van lesgeven, leren en evalueren. In Afrikaanse universiteiten gebeurt deze evolutie in een context gekenmerkt door beperkte middelen, structurele digitale ongelijkheid en een bijna algemeen gebrek aan institutionele kaders voor begeleiding,” benadrukt het rapport.
Hoewel zij het eens zijn over het transformerende potentieel van IAG en de noodzaak om het te kaderen, vertonen de twee gemeenschappen (studenten en docenten) op meerdere kernkwesties divergenties, aldus doktor Abdoul Alpha Dia, die verwees naar ethisch bewustzijn.
De tweede divergentie heeft betrekking op creativiteit, benadrukt hij, en noemt daarbij ook “de kwaliteit van de gegenereerde inhoud” als derde breuk.
De prospectieve analyse van het rapport identificeert drie mogelijke trajecten voor het Senegalese hoger onderwijs in de komende vijf tot tien jaar.
Generatieve AI, “het vertrekpunt van de reflectie en niet het eindpunt”
Het eerste scenario, dat van een ‘beheerst geïntegreerde’ aanpak, steunt op een doelbewuste tussenkomst van de instellingen, aldus de heer Dia, die opmerkt dat dit uitgaat van het aannemen van duidelijke beleidslijnen, financiële toegankelijkheid tot de hulpmiddelen, grootschalige opleiding van docenten, herziening van de evaluatiemodaliteiten en het ontwikkelen van een kritisch gebruik door studenten.
“De spontane en ongelijke adoptie” wordt genoemd als het tweede meest waarschijnlijke korte-termijnscenario bij afwezigheid van institutionele tussenkomst; volgens de presentator zou de ongecoördineerde verspreiding van IAG de ongelijkheden kunnen vergroten tussen mensen met een goede internetverbinding en anderen, tussen stedelijke en regionale instellingen, en tussen de wetenschappelijke vakgebieden en andere disciplines.
Het derde scenario, dat van een “niet-beheerde afhankelijkheid”, wordt momenteel als minder waarschijnlijk beschouwd, maar veroorzaakt meer zorgen, zo herinnerde Abdoul Alpha Dia zich, wat wijst naar het gebrek aan opleiding voor docenten, het behoud van de huidige evaluatiemodaliteiten en de verergering van ongelijkheden in toegang. Het groeiende gebruik van IAG om cognitieve taken uit te voeren zou dan geleidelijk de fundamentele vaardigheden uithollen.
Het rapport beveelt onder meer aan dat de staat een operationeel nationaal kader voor de regulering van IAG in het hoger onderwijs ontwikkelt, door de Nationale Strategie voor Kunstmatige Intelligentie (SNIA) van 2023 om te zetten in toepasbare richtlijnen.
Daarnaast worden docenten uitgenodigd om expliciet de regels voor het gebruik van IAG in elk van hun vakken te definiëren en deze duidelijk te communiceren, zich in te zetten voor voortdurende bijscholing en ethisch bewustzijn te zien als een pedagogische hulpbron in plaats van een belemmering.
Eveneens worden studenten uitgenodigd om “een cultuur van verklaard en transparant gebruik” te ontwikkelen. De inzet is om IAG als vertrekpunt van de reflectie te benutten en niet als einddoel, terwijl men systematisch de geproduceerde informatie verifieert, met name wat betreft de Afrikaanse context.
