Terwijl de toetredingen tot de presidentiële partij in rap tempo toenemen en de nieuw opgerichte formatie uitgroeit tot een van de belangrijkste politieke krachten van het land, ontwaakt de stroming van politieke migratie een oud debat over de Senegalese democratie. Tussen verloocheningen, het najagen van privileges en opportunistisch politiek gedrag blikt EnQuête terug op deze groeimer dat de keuze van de kiezers vaak ter discussie stelt.
De vaart richting de Kiiraay-partij blijft onverminderd doorgaan. Tot op vandaag hebben honderden burgemeesters en bestuurders uit het vroegere regime – niet de minsten onder hen – hun koffers uitgepakt en zich aangesloten bij de nieuwe presidentiële partij. In een van zijn recente uitlatingen beschreef de voormalige minister Yoro Dia dit fenomeen als een grote plaag voor de Senegalese democratie. « In een democratie », benadrukt dr. Yoro Dia, « is afwisseling de natuurlijke ademhaling van het systeem. De oppositie van vandaag is de macht van morgen. Zo moet het gebeuren. Daarom is het grootste kankergezwel van onze democratie de transhumantie », vurige ontlokte hij tijdens de inauguratieceremonie van zijn boek « Le temps ne chôme pas ».
Volgens de voormalige verantwoordelijke voor Communicatie van de presidentie onder Macky Sall is het duidelijk dat de belangrijkste drijfveer van de leiders van het oude regime die zich aansluiten bij het bewind van president Faye, het behoud van privileges is. « Wanneer het volk, scheidsrechter van het democratische spel, u in de oppositie stuurt, is het uw plicht om de rol van oppositie te spelen. Niet om als clandestiene passagiers terug te keren naar de macht. Ik nodig mijn kameraden echt uit om zich te wapenen met moed en geduld en een alternatief aanbod voor te bereiden. Dat is het spel van de democratie », zuchtte de journalist-politoloog.
Wanneer het succes van burgemeesters afhangt van hun loyaliteit aan de machten
Tijdens zijn toetreding tot het kamp van de presidentiële macht, riep de burgemeester van Méouane, Cheikh Sall, op tot relativering en om veroordelingen van tevoren te vermijden. In zijn toelichting komt vooral de machteloosheid naar voren van de lokale uitvoerende leiders die geconfronteerd worden met de ontelbare uitdagingen van hun gemeenschappen. „Ik leid een uitgestrekte gemeente met 52.000 inwoners, waar alle wegen bestaan uit latérite, met grote dorpen van meer dan 2.000 tot 3.000 mensen zonder elektriciteit, zonder gezondheidszorg, met weinig scholen… Wat ons motiveert, is de ontwikkeling van onze gemeenschappen. Niets anders,« verdedigt de voorzitter van de burgemeesters van het arrondissement Méouane. Wat hij betreft, verzekert hij dat dit gebeurde met de zegen van zijn mandants, die hem aanspoorden Kiiraay te vervoegen, niet enkel voor het belang van hun gemeente maar ook voor het hogere belang van de Natie.
« Mijn kiezers vertelden me: u bent gul. U worstelt alsof u de duivel bent om oplossingen te vinden, maar wat zij willen, kunt u niet doen. Ik heb hen geraadpleegd en alle vertegenwoordigers hebben me in deze richting gesteund », voegde de burgemeester Cheikh Sall eraan toe. Voor hem ging het vooral om zichzelf opzij te zetten om uitsluitend de belangen van zijn terroir voorop te stellen. « Wanneer men naast deze bevolkingsgroepen leeft die lijden, die in het duister leven, die dorst hebben, die geen zorg krijgen, die geen ambulance hebben, geen wegen om zich te verplaatsen… Als men hoopt op hulp van de huidige macht, moet men zichzelf vergeten en de belangen van onze gemeenschappen vooropstellen », legt hij uit.
« 90 % van de gemeenschappen is afhankelijk van de centrale Staat »
Verantwoordelijk voor de Commissie Fiscaliteit binnen de Vereniging van Burgemeesters van Senegal zet Cheikh Sall zo een fundamenteel debat op tafel over de kwetsbaarheid van lokale besturen, vooral die in de binnenlanden, die vrijwel volledig afhankelijk zijn van investeringen van de centrale Staat. « 90 % van de gemeenschappen kan de kernthema’s waarmee hun bevolking worstelt niet zelfstandig oplossen: elektriciteit, gezondheidszorg, onderwijs, financiering van vrouwen… Ik zeg dit zeer eerlijk en oprecht. Geen enkele lokale overheid kan zich ontwikkelen zonder steun van de Staat. Als we ons van de Staat afkeren, verstikken we onszelf; dat brengt enorme schade toe aan onze bevolking. Dat is de realiteit. »
Deze argumenten worden door een andere oppositie-burgemeester als te licht afgedaan. Burgemeesters moeten allereerst duidelijk hun missies identificeren en zich beperken tot de uitvoering van die missie, dat wil zeggen hun negen bevoegdheidsdomeinen. De centrale Staat moet ook leren zijn rol onpartijdig te vervullen. « In begrotingen zijn de transfers streng geregeld en de Staat is verplicht zich daaraan te houden. Nu kan een macht wel helpen met staatsinvesteringen. Dat is naar mijn mening waar het misloopt », stelt hij, fel vallend uit tegen het gebrek aan scrupules bij sommige collega’s. In grote democratieën is het gebruikelijk dat voormalige machthebbers de macht verliezen en terug in de politiek verschijnen. Yoro Dia verwees zelfs naar Engeland, waar een kleine tafel macht en oppositie scheidt. Hetzelfde geldt voor de Verenigde Staten en in de meeste ontwikkelde landen.
In Senegal betekent het verlies van macht vaak het verlies van zijn ziel.
« In Engeland weet de premier dat de leider van de oppositie hem zal vervangen. Daarom zat, toen Churchill in 1945 de Potsdam-akkoorden onderhandelde, de Amerikaanse president en de Sovjetleider naast hem aan tafel. Maar toen hij inzag dat de trend tegen hem was, ging hij erheen met de opposieleider. Senegal moet dat stadium ook bereiken », pleit Dr. Yoro Dia.
Deze mogelijkheid wordt jammer genoeg bemoeilijkt door het mechanisme van transhumantie, dat partijen die de macht hebben verzwakt. Van 2000 tot heden verliezen de partijen die de macht verliezen ook het grootste deel van hun leiderschap. Dit verstoort de spelregels van de democratie.
Tegenwoordig is dit de overtuiging van de voormalige hoofdcommunicator van de presidentie, die dit noemt wat hij een prebenderstaat noemt, zoals professor Ibrahima Thioub het destijds zei.
