Ons literaire erfgoed is een rijk, compact veld van creativiteit en schoonheid. Literatuur is een kunst die haar plek vindt in een tijdperk, een historische context, een cultureel domein, terwijl zij verborgen waarheden van de realiteit onthult. Literatuur is alchemie tussen esthetiek en ideeën. Door de literatuur bouwen we ons verhaal op, een verhaal dat in het geheugen blijft bestaan.
Zo bestaat Afrikaanse literatuur door zijn eigenaardige singulariteit, zijn geschiedenis en zijn bijzondere verteltrant. De mooie bladen van onze literatuur hebben de bedoeling ons te laten ontmoeten met de scheppers van het woord en met hun werken die samensmelten met onze talenten en ons verstand.
In het hart van de menselijkheid van de letters is poëzie een vurige taal die durft af te wijken om het reële te overstijgen en een brandend en klankrijk imaginaire wereld te scheppen.
Want poëzie is ook de nobele uitdrukking, de heilige taal die met zijn licht nieuwe horizonten verheldert. Poëzie is een onverwachte cadans, een getransformeerde visie, een metaforische uitdrukking van de wereld.
Als poëzie onze hoop kleurt en de mooiste oevers biedt, onze oren fluistert met zo’n ritme van verhalen, dan is dat omdat zij de ultieme expressie belichaamt en als een majeur kunstwerk dat ons voortdurend blijft dragen.
Zo zijn er dichters die ons van kinds af aan laten dromen, vanuit de droefheid van ballingschap en ons menselijk lijden. Zoveel dichters die ons overal vergezellen, fluisterend bevrijdende woorden, woorden van de maan, woorden van mangroven, onafgebroken gebeden om ons op te richten; er is er een wiens stralende, ontroerende en coterminatieve poëzie ons meeneemt en omhoog tilt richting het Caraïbische land, Guy Tirolien, de absolute dichter van onze rebelse negerheid.
Guy Tirolien is de mens die Afrika en de Antillen samenvloeit, de poëtische brug tussen twee werelden die één en dezelfde kustlijn en éénzelfde zang vormen. Hij heeft onze geschiedenis opnieuw uitgevonden door alle lijden op te roepen, van gebeden tot deportatie, tot slavernij en kolonisatie. Zijn stem en zijn gezangen stijgen hier op, in Afrika, op de golven van de oceaan die bruisen van de geschiedenis.
Op Guadeloupaanse bodem klopt de hele poëzie bij elke volle boom, bij elke reizende boom, bij elk landschap, bij elk licht; het woord van Guy Tirolien schittert onder onze voeten terwijl we langs zijn kusten stappen.
Bij het herlezen van zijn geweldige verzameling Balles d’or volgen we zijn sporen, zijn silexafdrukken die het woord sinds het begin van de tijd inspireren.
“Ik wandel liever langs de suikerrietvelden
Waar de verzadigde zakken liggen
Die een bruine suiker opblazen
Zo veel als mijn bruine huid”
De poëzie van Guy Tirolien doordringt onze geschiedenis, parfumeert de mango-bomen, de eilanden in hun geheel, een tropische cadans die onze verbeelding, onze kalebassen, en onze kalebassen vol zoet water en het onverwachte verlicht als “in de blauw-zachte vrede van de Caraïbische dageraad.”
Tijdens het aflopen van de kusten, alle kusten, horen we dit ritme van de Afrikaanse aarde dat in ons hart klopt, in onze voorouderlijke pulsaties, door de geschiedenis verscheurd tot losse flarden, zodat het vervaagt aan de kusten van slavernij, van ballingschap zonder terugkeer.
De cadans van Tiroliens poëzie is de onze, het driekwartsritme dat tijdslag raakt en slaat.
« Want vooral in jouw stem
Jouw stem die herinnert
Bevend en huilt deze avond
De ziel van het zwarte land waar de voorouders slapen »
Zijn trommels van licht resoneren aan de hemel, krachtig gedragen door Tiroliens woord, onverwoestbaar, eeuwig bij elk schemerduister van onze geschiedenis. Sinds de Sahel-kindertijd horen we zijn adem die de Afrikaanse landen benadert, als erkenning, als hergeboorte.
« Sinds de dageraad der tijden, Afrika
De rivieren van jouw bloed dragen zaden
Die de zon van de eilanden in één ochtend deed ontluiken
In de schoot van degene die mij heeft geboren »
We grijpen deze woorden vast in de wind van onze blik die naar jullie uitgaat, ze worden ons ontnomen, op dit levendige andere land van ons bloed, van ons ras “levendig en veel taaier dan de mopane”, om ons geheugen op te tillen en onze woede tot uitdrukking te brengen in een keuken van vuursteen. Deze woorden resoneren als een echo: “ Sta op! Sta op! een Nieuwe Dag kondigt zich aan!”
Het is de taal van de kinderen van het eiland Marie-Galante die Fama Moussa scanderen. Ons hart klopt in onze borsten en onze ogen verwonderen zich over zo’n zuivere en zo volle schoonheid die alles wat levend is nieuw heeft gemaakt.
Laten we luisteren naar de vurige woorden van Guy Tirolien die op de Afrikaanse aarde klinken als één mens, passend bij onze geloofsovertuigingen, bij onze “credo” als rebelse mensen, om ons te verenigen in de broederlijke taal.
Ja, ik zal de mens verheffen
Alle mensen
Ik zal naar hen toe gaan
Met het hart vol liederen
De zware handen
Van vriendschap
Omdat zij zijn gemaakt naar mijn beeld »
Met Guy Tirolien bevinden we ons in een poëtische en kosmische aarde. Met Credo, een poëtisch verhaal uit Fleurs vivantes au matin, stappen we in het kristallijne ritme van de dichter die voor hem de wereld, het universum is. Het Credo van Guy Tirolien is als een heilig lied. Het vertaalt een zoete en généreuze homologatie, het is de vertaling van een hoop, een vonk van het universum, en zegt “in melodie de tumulten van de wereld.”
Hij ligt aan de bron van alles, de blik van de dichter omarmt wat hij ziet om het te dragen naar ongekende talen van een zuiver en zingend taalgebruik.
Zijn blik op Tirolien is versmolten met de cosmogonische aarde en hij maakt er een ritmische melodie van voor de sterren, de seizoenen, de onweders, de bliksem en de woestijnbrandende vuren.
Met Credo haalt hij ook uit de oudische taal van de Afrikaanse aarde “de ziel van het land waar de oude mensen rusten.”
In dit opzicht beantwoordt hij in echo de lyrische en gevoelige poëzie van Birago Diop in Souffles.
Guy Tirolien staat op het kruispunt van onze antieke poëzie, een poëetisch meesterwerk van woord en de tere pracht van beelden. En men weet hoeveel hij heeft bijgedragen aan de bouw van deze poëtische brug tussen Afrika, dat hij goed kent, en de Caraïben waar hij is opgegroeid.
De poëzie van Guy Tirolien ritmeert de stappen van de antieke nomadische dichter door een muzikaliteit van het woord, met afrijzende alliteraties en assonanties die te maken hebben met het ritme van de trommels van licht, met de fonkeling van het continent onder volle maan.
Guy Tirolien woont in de landstreken van poëzie, alle poëzie-werelden, als een belangrijke kunstenaar die zich voedt aan de immensiteit van werelden.
Credo sluit zich ook aan bij het ritme van ons imaginaire liefdesverhaal voor poëzie, als een straal van licht, als de oneindige schoonheid van een woord dat de bloeiende baobabs van onze jeugd begeleidt, de schitterende flamboyanten en de gewonde maar trotse palmen.
En hoe niet uit de grond van ons geheugen te horen, Het gebed van een klein negerkind, op alle bankjes van het Afrikaanse schoolplein voordragen. Het is een hymne, een regenboog van hoop voor hele generaties.
Here, ik ben erg moe.
Ik ben moe geboren.
En ik heb veel gelopen sinds het ochtendambacht
En de heuvel is hoog die naar hun school leidt.
Here, ik wil niet langer naar hun school
Doet u alsjeblieft dat ik er niet meer heen ga.
Ik wil met mijn vader door de koele kloven volgen
Wanneer de nacht nog in het mysterie van de bossen zweeft
Waar geesten voorbijgaan die de dageraad jaagt.
Ik wil op blote voeten langs de rode paden gaan
Die midden van de dag op hen koken
Ik wil mijn dutje slapen aan de voet van de zware mango-bomen,
Ik wil wakker worden
Wanneer ver hierachter de sirene van de blanken gromt
En de fabriek
Op de oceaan van de suikerriet
Zoals een geankerd schip
Brengt in het veld zijn zwarte bemanning tevoorschijn…
Here, ik wil niet langer naar hun school
Doet u alsjeblieft dat ik er niet langer naartoe ga.
Guy Tirolien is onze broer in poëtische ritme, dit “wonderbaarlijk wapen”, de poëzie, een oerpoëzie die ontloper is van elk theoretisch rumoer en esthetisch leugentje. Tirolien’s stilistische wil wordt gedistilleerd als verse parels uit een bron van oorsprong, een taal die uit de aarde put en in onze gezichten verschijnt. Tiroliens poëzie ligt aan de oorsprong van de eeuwige vitaliteit die al onze werkwoorden doorkruist.
Als er een absolute poëzie is, een immateriële poëzie die de tijd trotseert en rijk is aan schoonheid, met een unieke cadans, een Tiroliaans trommeltap, dan is het de negerpoëzie van Guy Tirolien die ons meeneemt en ons doordringt als een bosbrand, als een vulkaan van lavastromen en schittering.
Sla het Tiroliaans trommeltam tot een vuist, want poëzie zit in je aderen, in onze aderen, in al onze aderen van ons bestaan.
DE STILTE VAN HET TOTEM OF DE TERUGGEGE VAN DE AFRIKAANSE ESTHETIEK
CHEIKH HAMIDOU KANE OF DE BOUWER VAN DE TEMPELS VAN ONZE MEMOIRE
DE GOEDE VERKLACHTINGEN VAN ELGAS OF DE BEVRIJDENDE GOLVEN VAN DE DECOLONISATIE
EEN LITERAIRE HERVERTELLING TEN GODE VAN AFRIKAANSE LETTEREN
SLAG, SLAG HET TAM-TAM VAN LICHT, HET TAM-TAM VAN ONZE GESCHIEDENIS
AFRIKANSE NACHTEN VAN NDÈYE ASTOU NDIAYE OF DE KUNST VAN EEN INITIERENDE VERHAALBEWEGING
VROUWENSEIZOENEN VAN RABY SEYDOU DIALLO OF DE AFRICAANSE MATRILINEAIRE ERFGOED
ANETTE MBAYE D’ERNEVILLE, EEN VROUWEN-KAARSING MET MET JEZELF VERBONDEN VERSTERKING
DE WEERSTAND VAN VROUWEN IN DE THEATERWERK VAN MAROUBA FALL
LANDING SAVANE OF DE POËZIE IN REVOLUTIE SCHRIFTEN
MARIAMA BÂ, HET MAJOR-WERK
MURAMBI, HET LIJVENBOEK OF DE HISTORISCHE VERHAAL VAN EEN MASSACRE
AFROTOPIA OF DE POËTISCHE CIVILISATIE VAN AFRIKA
AMINATA SOW FALL, DE WILLEN EN DE HOOP
ROUGE ZWIJNEN VAN FATIMATA DIALLO BA OF DE INTENSITEIT VAN EN MAGISCH REALISME
VAN DE DECOLONISATIE VAN DE KRITISCHE THOUGHT NAAR DE AFRIKAANSE VERHAAL
ABDOULAYE ELIMANE KANE OF DE DENS MEMORIAAL VAN BEAUTY
TANGANA OP TEFES, EEN LITERAIRE BALADE TUSSEN NOSTALGIE EN FANTASE
ISSA SAMB DIT JOE OUAKAM, EEN I CONS MAR VAN DE SENALESE ARTS
DE WACHTERS VAN SANGOMAR VAN FATOU DIOME OF DE VERDEDIGING VAN EEN VERLANGEND VERBEELD GEBASEERD IN DE CULTUUR EN DE GESCHIEDENIS
DE WOND VAN MALICK FALL OF DE SYMBOLISCHE VERHAAL VAN HET MASKER
ABDOULAYE SADJI, MEERVLECHTER ALLIANCE EN RENAISSANCE
SABARU JINNE, DE TAM-TAMS VAN DE DUIVEL OF DE EXPRESSIE VAN EEN CINEMATOGRAFISCHE LETTERKUNST
DE LAATSTE VAN DE ARTS VAN FARY NDAO OF DE VEROVERING VAN DE DROOMEN
DE STROOIERIGE ARE KETTING VAN KHADI HANE OF DE TAM-TAM VAN ROMANTIE
LÉOPOLD SÉDAR SENGHOR OF DE MEERVOUDIGE MELLANK VAN DE AFRikaanse ZANG
UNIVERSALISEREN DOOR SOULEYMANE BACHIR DIAGNE OF HOE DE HUMANE CULTUUR TE VULDIGEN IN ZIJN VERDRAAGBARE VERSCHEIDENHEID
LÉOPOLD SÉDAR SENGHOR OF DE POËTISCHE HANDLING, DOOR ABOU BAKR MOREAU
SOKHNA BENGA, EEN DELICAAT EN Prachtige POËZIE
NAFISSATOU DIA DIOUF, EEN POËSIE DOORDRENKT VAN ZACHTHEID EN RECHTVAARDIGHEID
FATOUMATA BERNADETTE SONKO OF DE WEIGERING VAN DE STILTE
BABACAR SALL OF DE INCARNATIE VAN EEN AL-PRIJD LITERATUUR
MANKEUR NDIAYE OF DE DIPLOMACIE IN HET HART
MAHAMADOU LAMINE SAGNA ONTHULT DE EPISTEMOLOGISCHE VERBROKENHEID VAN CORNEL WEST’ S WERK
CÉSAIRE: DE OPRICHTING VAN EEN POËTIEKE, DOOR MAMADOU SOULEY BA
AMY NIANG OF DE POËZIE VAN EEN WERELD
FADEL DIA OF DE AVONDWAKK VAN HET LAND VAN DE KINDERJAREN
CRITIQUE DE LA RAISON ORALE DE MAMOUSSÉ DIAGNE, EEN FUNDAMENTELE WERK VOOR DE NAzichtING VAN AFRIKAANSE VERTELLING
ABDOULAYE RACINE SENGHOR OF DE VERGLIMMCHE GLANS VAN EEN LICHTZINNIGE ESTHETIEK
BAABA MAAL, EEN REIZENDE ARTIST OP DE AFRIKANSE AARDE
MAKHILY GASSAMA OF EEN LEEUWE GELUID IN DE AFRIKAANSE LITERATUUR
EEN KENNISVERNADERING VAN DE WESTELIJKE EPISTEMOLOGIE
DE ANDERE VISIE OP EEN DOMINERENDE ILLUSIE
ELKE DAT U LEVEN, EEN VERHALENR ICHTE DENSE ESTHETIEK
DE VERWONDING VAN VIVRE, EEN ROMAN VOL ESTHETISME
DE VLOEK VAN RAABI VAN MOUMAR GUÈYE OF HET VERHAAL VAN EEN WREEDS VERHAAL
BAL DE AFRIQUE VAN MAMADOU DIALLO OF EEN LITERAIR KUNSTWERK IN ACTIE
DE VADERDORING VAN VERHALEN OF DE ROMANSE VERGADERING VAN DE REALITEIT
DE VERLANGEN TE BEËINDIGEN DOOR DIALOG
HERINNERINGEN VAN EEN KIND VAN HET DISTRICT VAN SALIOU MBAYE OF DE WETENSCHAPPELIJKE, HISTORISCHE EN INTIME UITDRUKKING
In de hand van God van Annie Coly Sène of de autobiografische verbond
Het schemeruur van ijdelheden van Amadou Tidiane Wone of de fictie ter dienst van de realiteit
De tijdloze Saint-Louis-poëtiek onder tijdsproef door Alpha Amadou Sy
De kronieken van Maaba Yero van Rassoul Ba of het verhaal van een symbolische en collectieve geschiedenis
Duizend jaar verhalen van Souleymane Mbodj of de allégorieën van het Afrikaanse verhaal
Khady Fall Faye-Diagne of een poëzie die gevoelig is voor de zachtmoedigheid van het historische land
Het kind van Balacoss van Malick Diarra of de uitdrukking van een historische en romaanse vertelling
De liberalisatie van maskers door pseudo-democratie
Het fundamentele werk van de Afrikaanse beschaving
De zoon van Papa Samba Badji, een roman vol dramatische intensiteit
El Hadj Hamidou Kassé, een poëzie met een uitzonderlijke literaire dichtheid
Habib Demba Fall of de schatten van een fundamenteel verhaal
Force-Bonté van Bakary Diallo of het bijzondere verhaal van een autodidiet
Anna Ly Ngaye of de uitdrukking van vrije en moderne poëzie
Mame Ngoné Faye of een poëzie met een gigantische vrijheid
Aoua Bocar Ly-Tall of het in het licht zetten van Afrikaanse vrouwen in de menselijke geschiedenis
Fatou Warkha Sambe of rechtvaardigheid op een schouder> of de rechtvaardige stand
De vakbonden in de geschiedenis onder het oog van Babacar Diop Buuba
Meïssa Maty Ndiaye of de poëzie die de lichten bij elkaar brengt
Dr Ibra Mamadou Wane of het traject van een zoon van het land, tussen erfgoed, cultuur en herinnering
Assaïtou Diop of geuren van poëzie
De fabriek van het heden van Felwine Sarr of hoe utopieën van het contintent Afrika levend te houden
Karim – senegalees roman van Ousmane Socé Diop of het romans zijn door desillusie getekend
De Verhalen van Amadou Koumba van Birago Diop of de overdracht van het Afrikaanse verhaal
Ndongo Mbaye of de belichaming van een oprechte poëzie
Nafissatou Niang Diallo of het roman-achtige autobiografische verhaal
Abdoulaye Fodé Ndione of de uitdrukking van een intieme en absolute poëzie
Mamadou Bamba Ndiaye of de ontplooiing van een vulkanische poëzie
Derde termijnwisseling in Senegal: Mijn dubbele kijk van Mamoudou Ibra Kane of de kroniek van een belangrijke politieke periode
Djibril Diallo Falémé of het karakter van een poëzie die vol rupture is
Het Kajoor in de XIXe eeuw van Mamadou Diouf of het historische en poëtische verhaal van het Senegalese en Gambische koninkrijk
Hermeneutiek van de droom van Cheikh Oumar Diagne of de uitdrukking van een spirituele en wetenschappelijke visie
Elie-Charles Moreau of de stem van een mooie en rebelse poëzie
Mary Teuw Niane of een wiskundige poëtiek van woorden
De fluisteringen van Kiraye van Mamadou Hamath Kane of de adem van innerlijk geheugen
Het koninkrijk Waalo van Boubacar Barry of de geschiedenis van Senegal in dienst van het Afrikaanse verhaal
Amadou Lamine Ba of de uitdrukking van een poëtische exodus
En als Afrika ontwikkeling zou weren? van Axelle Kabou of de poging om het Afrikaanse project te verduidelijken
Een Afrikaanse seizoenen van Fatoumata Sidibé of de poëtische roman
- Léopold Sédar SENGHOR (red.), Anthologie van de Nieuwe Poëzie Neger van de Franse taal,
Parijs, Presses Universitaires de France, 1977, pp. 94-96
