De bibliotheek Teere ak Teraanga (« boek en gastvrijheid »), het eerste Senegalese initiatief dat volledig gewijd is aan werken geschreven in ten minste één Afrikaanse taal, vierde op zaterdag 4 juli 2026 zijn eerste verjaardag.
De ceremonie, vergezeld van eerbewijzen, een panel van hoog niveau en een levendig pleidooi voor nationale talen, vond plaats in een context waarin die talen, hoewel ze door de overgrote meerderheid van de Senegalese bevolking gesproken worden, nog altijd niet voldoende gewaardeerd worden binnen onderwijs-, cultuur- en publicatiekringen. Universiteitsmedewerkers, rechters, schrijvers, uitgevers en cultuurspelers namen deel aan de bijeenkomst. Een van de memorabele momenten van de dag was het eerbetoon aan de taalkundige en pionier van de nationale talen, Aram Fal, een iconische figuur in de codificatie en promotie van Afrikaanse talen in Senegal. Een ander emotioneel moment kwam voort uit het getuigenis van de vroegere rechter en voormalig Mediator van de Republiek, Ousmane Camara, dat werd voorgelezen door haar dochter, professor Fatou Kiné Camara, secretaris-generaal van de Culturele Vereniging voor de ceremonie. De bijeenkomst eindigde met een panel over het thema: « Uitgave in Afrikaanse talen: uitdagingen, knelpunten en perspectieven », geleid door de journalist van het Sénégalese Persagentschap (APS), Aboubacar Demba Cissokho.
EEN PIONIER-INITIATIEF
Volgens professor Fatou Kiné Camara is deze bibliotheek een primeur in Senegal. Teere ak Teraanga brengt uitsluitend werken samen die gepubliceerd zijn in nationale talen, met name Wolof, Serer en Pulaar, om het brede publiek kennis te laten maken met een literaire productie die nog te weinig bekend is.
Zij benadrukt dat de ambitie verder gaat dan eenvoudige bewaring van boeken. Het gaat ook om het ontwikkelen van het leesplezier in Afrikaanse talen en om publieke steun voor meer uitgeverij in deze talen. De jurist betreurt dat boeken in nationale talen moeilijk verkrijgbaar blijven in boekhandels, ondanks tientallen jaren van inspanningen door hun initiatiefnemers.
ARAM FAL, DE PIONIERIN STERK GEZEGD
Terugblikkend op de keuze om Aram Fal te eren, herinnerde Fatou Kiné Camara eraan dat de taalkundige een cruciale rol speelde in de codificatie van de nationale talen, door haar inzet bij het IFAN en bij de Organisation Sénégalaise d’Appui au Développement (OSAD), die van meet af aan publicaties in nationale talen in de wetenschappen, literatuur en cultuur publiceerde. Voor haar zou het ondenkbaar zijn om een bibliotheek die gewijd is aan Afrikaanse talen officieel te openen zonder diegene te noemen die „de weg heeft geplaveid”.
DE VOLGENDE CONNOTATIE VAN ONDERWIJS
De secretaris-generaal van de ACRA erkent echter dat er nog veel uitdagingen liggen. Ondanks gratis lessen lezen en schrijven in Wolof, Serer en Pulaar die aan kinderen worden aangeboden, ligt de opkomst laag. Ze hoopt dat de media-aandacht voor dit initiatief jongeren meer naar deze bibliotheek zal trekken.
Naast literatuur pleidt Fatou Kiné Camara voor de ontwikkeling van wetenschappelijke en technologische termen in nationale talen. Als docent rechten droomt zij van een dag waarop dit vakgebied in Wolof, Pulaar en Serer kan worden onderwezen, omdat zij gelooft dat „je Afrikaan kunt zijn en het idee hebt dat kennis uitsluitend in een vreemde taal kan worden verworven niet klopt”. Zij verwelkomt ook het werk van rechter Ahmed Diouf bij het opstellen van een Wolof-Frans juridisch lexicon voor tolken in de rechtbanken.
DE NOOD AAN EEN OVERHEIDSPOLITIE VOOR DE UITGIFTE
De rechter en schrijver Ahmed Diouf, specialist in juridische terminologie, stelt dat de moeilijkheden bij uitgaven in nationale talen voortkomen uit een gebrek aan een echte publieke beleidslijn. Volgens hem moet Senegal een nationale strategie ontwikkelen met duidelijke doelstellingen, passende middelen en een heldere visie voor de ontwikkeling van de uitgeverijsector.
Hij onderstreept ook de noodzaak om kinderen vanaf jonge leeftijd met lezen bekend te maken, terwijl hij digitale middelen ziet als een aanvullende, geen concurrerende, factor voor boeken. Voor Diouf komen de hoge kosten van boeken, het ontbreken van betrouwbare verkooptraceerpaden en de beperkte economische bescherming van auteurs als oorzaken die de leesbevordering en literaire creatie belemmeren.
Wat de juridische kant betreft, benadrukte de magistrate dat geen enkele grondwettelijke bepaling het onderwijs in nationale talen verbiedt. Hoewel de Grondwet Frans tot officiële taal van de administratie maakt, verhindert zij geenszins de overdracht van kennis in gecodificeerde nationale talen, die hij ziet als een krachtig instrument voor identiteitsvorming en toegang tot kennis.
MEE DIFFUSEREN VAN DE WERKEN
Namens professor Aram Fal spreekt Ndèye Codou Ndiaye, docente aan het Centre d’Études des Sciences et Techniques de l’Information (CESTI), directeur van de uitgeverij Edjo en medeoprichtster van een volledig Wolof-media, dat de strijd voor de waardering van nationale talen zich nu moet richten op een betere verspreiding van de werken en het naleven van de gecodificeerde schrijfrichtlijnen. Volgens haar moeten de boeken in nationale talen dezelfde zichtbaarheid krijgen als die in vreemde talen. Ze pleit ook voor het instellen van literaire prijzen voor werken in nationale talen, voor meer boeken in Afrikaanse talen en voor het bevorderen van lezen onder jongeren, rekening houdend met hun nieuwe digitale gewoonten. Ze was erg aangemoedigd om Aram Fal te vertegenwoordigen tijdens deze ceremonie en vond dat dit eerbetoon volledig verdiend is voor een vrouw die jarenlang haar carrière heeft gewijd aan de promotie, codificatie en publicatie in nationale talen. Aan het eind van de viering bevestigde Teere ak Teraanga haar ambitie om veel meer te worden dan een bibliotheek: een werkelijk didactisch, bewaar- en verspreidingscentrum van Afrikaanse talen en cultuur. Alle toespraken kwamen tot dezelfde conclusie: zonder een proactief publiek beleid, betere steun aan de uitgave en een grotere integratie van nationale talen in het onderwijs zal het rijke taalkundige erfgoed van Senegal moeilijk de plek kunnen veroveren die het verdient in de culturele en educatieve ontwikkeling van het land.
