Geconfronteerd met de noodzaak om voedingszekerheid te verzoenen met milieubescherming heeft Senegal maandag 8 juni 2026 de 14e bijeenkomst van het Multipartiete Partnerschap van het Global Agenda for Sustainable Livestock (GASL) geopend. Deze internationale bijeenkomst werd gekenmerkt door de strategische goedkeuring van de Dakardeclaratie, een oriëntatietekst die gericht is op het versnellen van de ecologische transitie en de veerkracht van Afrikaanse veeteeltketens tegen mondiale klimaatverstoringen.
Ministers uit West-Afrika, hoge vertegenwoordigers van de Verenigde Naties, van de FAO, internationale onderzoekers en leiders van producentenorganisaties verzamelden zich om de wereldwijde resoluties om te zetten in operationele lokale hefboomwerking. De Senegalese minister van Landbouw, Voedingssoevereiniteit en Veeteelt, Cheikh Omar Ba, lanceerde de werkzaamheden en beklemtoonde de afstemming van dit evenement op de nieuwe beleidsrichtingen van het land.
In een regionale context gekenmerkt door een sterke demografische groei en een versnelde verstedelijking, neemt de sahelische agro-pastorale sector de rol op zich als de centrale motor voor voedselautonomie en sociale stabiliteit van de regio. De macro-economische gegevens die door de Senegalese regering zijn gepresenteerd, illustreren de directe afhankelijkheid van de plattelandswereld van het vee, ver voorbij zijn loutere markwaarde.
Cheikh Omar Ba benadrukte dit structurele gewicht door te stellen: « Veeteelt heeft een strategische rol in de Afrikaanse economieën en in het bijzonder in Senegal. Het levert bij aan 35% van het bbp van de primaire sector en 4,8% van het nationale bbp; het is de belangrijkste economische activiteit voor 38,7% van de plattelandsgezinnen. Naast zijn monetaire bijdrage vormt het vee een spaargeldmiddel, een sociaal kapitaal, een instrument voor risicobeheer en een identiteitsdrager van plattelandsmaatschappijen. »
De biophysische kwetsbaarheden en de toenemende spanningen rondom de toegang tot natuurlijke hulpbronnen vereisen echter een breuk met conventionele praktijken om een grote milieurost te voorkomen. De verschijnende sanitaire crises en de druk op landvereisten vereisen collectieve antwoorden die berusten op een productiviteit die zowel rationeel als inclusief is. Tegenover de afgevaardigden benadrukte minister Cheikh Omar Ba deze dringende beperkingen: « Wij zijn ons er allen van bewust dat de sector voor vele uitdagingen staat: klimaatverandering, achteruitgang van natuurlijke hulpbronnen, druk op land, veranderende markten, opkomende dierziekten en toenemende eisen op gebied van kwaliteit, traceerbaarheid en duurzaamheid. Tegen deze uitdagingen moeten we collectief handelen om veeteeltsystemen te bouwen die productiever, inclusiever, veerkrachtiger en milieuvriendelijker zijn. »
Een multipartitaire aanpak tegen ecologische en economische verstoringen
Drager van de visie van de internationale coalitie, de voorzitter van GASL, Hsin Huang, heeft de debatten gestructureerd rond inclusieve mobilisatie, en herinnerde eraan dat de effectiviteit van hervormingen afhangt van de integratie van de hele waardeketen, van onderzoekslaboratoria tot weilanden. Hij definieerde het multipartite kader niet als een theoretisch forum, maar als een verplichting tot gezamenlijke actie.
« Wat is een multipartitaire bijeenkomst? Het betekent alle sleutelspelers in de veeteelt samenbrengen: producenten en de productiesector, overheden, de gezondheids- en milieudepartementen, de academische wereld en universiteiten, partners en internationale organisaties, de samenleving en iedereen die betrokken is bij de duurzame ontwikkeling van veeteelt. We hebben jullie allemaal nodig. We hebben jullie expertise nodig om gezamenlijk vooruit te komen in dit belangrijke initiatief », pleitte de voorzitter van de organisatie.
Voor het wereldwijde koepelorgaan mag de duurzame transformatie van productiemethoden niet langer worden gezien als een reglementaire beperking, maar als een bron van sociaaleconomische kansen voor de nieuwe generaties Afrikanen. Door voort te bouwen op traditioneel pastoralisme en innovatie kan de sector direct bijdragen aan werkgelegenheid en veiligheid. Hsin Huang onderschrijft deze proactieve aanpak door te verklaren dat de veeteeltsector een ‘formidabele kans is om deel uit te maken van de oplossing voor enkele van de belangrijkste uitdagingen waarmee de wereld vandaag wordt geconfronteerd.’ Ten eerste draagt zij volgens hem bij aan voedselzekerheid en voeding via duurzame dierlijke productie. Even belangrijk is dat het banen en bestaansmiddelen creëert, vooral voor jongeren. Of het nu gaat om klimaatverandering, beheer van natuurlijke hulpbronnen of globalisering, de veeteelt biedt oplossingen.
Deze dynamiek vond zijn politieke uitkomst in de proclamatie van de Dakardeclaratie, die de inzet van betrokken partijen bevestigt om kapitaal te richten op op feiten gebaseerde praktijken en het behoud van biodiversiteit. De tekst verklaart het pastoralisme tot een instrument voor ecosysteemherstel en voor het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen.
Via dit manifest heeft GASL de gemeenschappelijke positie van de ondertekenaars bevestigd: « We erkennen de essentiële rol van veeteelt in voedselzekerheid, voeding, bestaansmiddelen in plattelandsgebieden, de mitigatie van klimaatverandering en aanpassing aan de effecten ervan, volksgezondheid en duurzame ontwikkeling wereldwijd. We verbinden ons ertoe concrete, samenwerkende en wetenschappelijk onderbouwde acties uit te voeren die innovatie stimuleren, capaciteiten versterken en verantwoorde investeringen ondersteunen, inclusief acties gericht op het duurzaam verhogen van productiviteit, het verbeteren van de efficiëntie van hulpbronnen, het verminderen van de uitstoot en het behoud van biodiversiteit. »
Van ambitie naar actie: het vertalen van politieke dialoog in lokale impact
De stem van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (FAO) klonk door in de toespraak van Thanawat Tiensin, vertegenwoordiger van de adjunct-directeur-generaal. Deze benadrukte de uitvoerbaarheid van de Dakardeclaratie, herinnerend dat er een breed internationaal consensus is ontstaan om technische kloofjes te overbruggen en gendergelijkheid en jongereninclusie centraal te plaatsen in toekomstige begrotingsallocaties.
« De Dakardeclaratie toont aan dat, ondanks de verscheidenheid aan perspectieven en productiesystemen, er een brede consensus is ontstaan over meerdere essentiële prioriteiten. Deze verklaring is geen loutere intentieverklaring. Het is een oproep tot collectieve actie. Het beoogt beleid, investeringen, innovatie en kennisdeling te verbinden om de duurzame transitie van veeteelt te versnellen. Beste deelnemers, het echte succes wordt niet gemeten aan de verklaring, maar aan de gevolgen ervan », waarschuwde de vertegenwoordiger van het agentschap.
Tiensin herinnerde ook aan de temporele opportuniteit van deze bijeenkomst, die samenviel met belangrijke VN-vieringen gericht op de eerste lijn in de wereld van het pastorale en agrarische, en schetste hij de routekaart voor technische discussies. Hij riep de vergadering op dit forum te gebruiken om financiële stromingen te mobiliseren en veerkrachtige oplossingen te implementeren voor de meest kwetsbare groepen.
Het VN-systeem in Senegal, via haar residentiële coördinator, Aminata Maiga, herinnerde eraan dat veeteelt de sociaal-economische lijm vormt die nodig is voor het behoud van vrede en maatschappelijke cohesie in grensgebieden van de Sahel. Ze riep beleidsmakers op verder te kijken dan het puur agrarische kader en veeteelt te zien als een transversale drager voor de verwezenlijking van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen. Ze benadrukte ook de onmisbare noodzaak om mondiale sanitaire paradigma’s te harmoniseren om de toename van zoönotische risico’s als gevolg van milieuverstoringen het hoofd te bieden.
De belangrijkste uitdaging ligt nu in de vertaling van politieke dialoog naar concrete ontwikkelingsinfrastructuur en gedecentraliseerde begrotingen voor kleine producenten.
Wat toegepast wetenschappelijk onderzoek betreft bood het International Livestock Research Institute (ILRI), vertegenwoordigd door zijn regionale directeur voor West- en Centraal-Afrika, Dr. Abdrahmane Wane, cruciale academische inzichten. Namens professor Appolinaire Djikeng sprak hij en herdefinieerde de rol van de diersector niet als een louter technisch sub-secteur, maar als een urgentie van wereldwijde ontwikkeling in de huidige crises.
Dr Abdrahmane Wane schetste de doctrine van het instituut in deze woorden: « Deze bijeenkomst komt op een kritiek moment. Klimaatverandering, bevolkingsgroei, urbanisatie en de stijgende vraag naar voedsel vormen opnieuw de veeteeltsystemen in Afrika. Bij ILRI zien wij de duurzame ontwikkeling van veeteelt niet louter als een agrarische kwestie. Het is een dringende ontwikkelingseis. Het status quo is geen optie. Afrika moet voldoen aan de groeiende vraag naar voedzame voedingsmiddelen, de milieu-impact verminderen en de veerkracht tegen klimatologische schokken versterken. »
Na afloop van deze eerste dag van beraadslagingen in Dakar hebben de deelnemers unaniem het afwijzen van dogmatische houdingen toegejuicht ten gunste van een pragmatische agenda die productiviteit en ecologische neutraliteit verenigt. De Dakardeclaratie fungeert aldus als het fundament van een vernieuwde alliantie tussen wetenschap, multilaterale instellingen en de plattelandswereld, die de basis legt voor een soeverein ecologisch-ontwikkelingsmodel voor het Afrikaanse continent.
Dr Abdrahmane Wane vat deze wereldwijde consensus samen met de conclusie: « Het debat over veeteelt is vaak gepolariseerd, maar Afrika heeft evenwichtige en op feiten gebaseerde oplossingen nodig. Duurzame veeteeltsystemen zijn niet alleen een beheersuitdaging; ze maken deel uit van de oplossing voor voedselzekerheid, voeding, klimaatbestendigheid, herstel van ecosystemen en inclusieve groei. Laten we investeren in wetenschap, gemeenschappen versterken, partnerschappen versterken en veeteeltsystemen bouwen die profiteren van de bevolking, economieën en de planeet. »
