Volgens een analyse gepubliceerd op 17 juni 2026 door Le Grand Continent zou een ontwerp van een 14-puntig protocolakkoord tussen Washington en Teheran, aanvankelijk onthuld door Bloomberg en later opgepikt door de New York Times, kunnen leiden tot een significante de-escalatiefase tussen beide landen. Dit document, nog in onderhandeling en mogelijk te ondertekenen in Zwitserland, zou een overgangsraamwerk vastleggen voorafgaand aan een definitieve overeenkomst.
Het document voorziet eerst in een onmiddellijke stopzetting van vijandelijkheden tussen de Verenigde Staten, Iran en hun bondgenoten, evenals een wederzijds engagement tot niet-agressie en respect voor de soevereiniteit van elke staat. Dit markeert een belangrijk diplomatiek keerpunt, omdat deze verplichtingen de beperking van indirecte militaire acties in de regio zouden inhouden.
Beide partijen geven elkaar daarna een termijn van 60 dagen, eventueel verlengbaar, om tot een definitieve overeenkomst te komen. Deze krappe tijdslijn staat in scherp contrast met de traagheid van de eerdere onderhandelingen over de Iraanse nucleaire kwestie, die zich over meerdere jaren uitstrekte.
Op economisch vlak biedt het document significante concessies aan Iran, met name de geleidelijke opheffing van Amerikaanse en internationale sancties, de toekenning van vrijstellingen voor olie-export en de vrijgave van in het buitenland bevroren tegoeden. Een grootschalig reconstructieprogramma, geraamd op 300 miljard dollar, wordt ook genoemd, wat een belangrijke hefboom zou vormen voor de heropleving van de Iraanse economie.
De Straat van Ormuz speelt een centrale rol in het akkoord. Washington zou de heropening ervan en de hervatting van het maritieme verkeer verkrijgen, terwijl Iran een invloedrijke positie zou behouden over de voorwaarden van doorgang, met name wat betreft kosten en toegangsregels. Dit punt bevestigt de strategische rol van deze zeestraat in de mondiale energiebalans.
Met betrekking tot kernenergie herhaalt Iran dat zij niet naar een atoombom streeft, maar verschillende technische aspecten blijven openstaan, met name de regeling van verrijkt uranium, de toezichtmechanismen van het IAEA en de toegestane niveaus van verrijking. Deze elementen worden doorgeschoven naar latere onderhandelingen.
Het document voorziet ook in een bevriezing van de nieuwe Amerikaanse sancties gedurende de overgangsperiode, evenals een gezamenlijk toezichtmechanisme op de uitvoering van de afspraken. Ten slotte zou het definitieve akkoord door een VN-veiligheidsraadresolutie worden bekrachtigd, waardoor het internationaal rechtsbevoegdheid krijgt.
Volgens de analyse van Le Grand Continent lijkt deze diplomatieke architectuur aanzienlijke directe baten te bieden voor Iran, met name op economisch en strategisch vlak, terwijl de meest gevoelige kwesties worden doorgeschoven naar de eindfase van de gesprekken, waardoor de uiteindelijke uitkomst van het proces onzeker blijft.
