Nu Afrika het jongste continent ter wereld blijft, gaat de uitdaging niet langer alleen over het aanpakken van werkloosheid of de aansluiting bij de arbeidsmarkt. Het doel is nu om de voorwaarden te creëren waardoor deze jeugd kan uitgroeien tot een echte motor van economische en sociale transformatie. Dit is de ambitie van UNESCO en Polaris Asso via het Laboratorium voor jeugdondernemerschap en duurzame groei (LAB’ECD), waarvan de eerste laureaten donderdag in Dakar zijn bekroond.
De initiatief komt in een bijzonder context. Volgens UNESCO is meer dan 60% van de Afrikaanse bevolking jonger dan 25 jaar, een demografische realiteit die vaak als een beperking wordt gezien, maar door de organisatie wordt voorgesteld als een belangrijke ontwikkelingsmotor. Het LAB’ECD-programma is zo ontworpen om projecten van jonge ondernemers te identificeren, te begeleiden en te financieren die concrete oplossingen kunnen bieden voor de uitdagingen in hun gemeenschappen.
Volgens Dr. Dimitri Sanga, regional directeur van UNESCO voor West-Afrika, vertegenwoordigt deze jeugd in de eerste plaats een historische kans voor het continent. « In de meeste landen is bijna 70% van de bevolking jong. Die jeugd wordt soms als probleem gezien, maar voor een instelling zoals UNESCO beschouwen wij dat als een unieke kans voor onze landen », zei hij.
Deze overtuiging heeft geleid tot een oproep tot projecten die in de hele subregio tot een grote belangstelling heeft geleid. Bijna 5.000 aanvragen zijn ingediend door jonge ondernemers uit Senegal, Benin en Ivoorkust. Na een selectieronde geleid door een multidisciplinaire jury zijn ongeveer twintig projecten geselecteerd.
Naast de startsubsidies (1.000.000 Fcfa) toegekend aan meerdere laureaten, is het doel vooral om de ideeëndragers te begeleiden bij hun omzetting naar echte bedrijven die waarde en werk creëren. « We hebben hen aangemoedigd om deze ideeën om te zetten in iets wat ten goede zal komen aan hun gemeenschappen en banen zal scheppen », benadrukte de UNESCO-woordvoerder, die tevens technische en financiële partners opriep om deze initiatieven te ondersteunen en hun opschaling mogelijk te maken.
De geselecteerde projecten illustreren de diversiteit van de uitdagingen waarmee de Afrikaanse jeugd probeert innovatief te antwoorden. De gerichte sectoren bestrijken met name de groene economie, duurzame landbouw, digitalisering, de gezondheidszorg, de culturele industrieën en sociale inclusie.
Onder de onderscheiden initiatieven bevindt zich Aquadonut, geleid door Abdoul M. Ndiaye, een student-ingenieur in agrarische wetenschappen met specialisatie in bosbouwproductie. Zijn innovatie is gebaseerd op een bioceramische technologie die het watergebruik in droogtegevoelige gebieden optimaliseert. « Het zijn ringen en korrels die water opnemen, het beschermen tegen verdamping en infiltratie voordat ze het geleidelijk aan de planten teruggeven », legt hij uit.
In een context van landdegradatie en de gevolgen van klimaatverandering voor de Sahel-achtige landbouw, beoogt deze oplossing gewassen te beveiligen en reboiseringsoperaties te ondersteunen, terwijl de druk op watervoorraden wordt verminderd. Het project staat vermeld als een van de innovaties die binnen het programma zijn geselecteerd vanwege het milieu- en economische potentieel.
Voor de jonge ondernemer vormt deze erkenning ook een krachtig signaal naar een generatie die vaak moeite heeft met financiering. « Deze onderscheiding toont aan welke waarde UNESCO en Polaris Asso hechten aan jeugd, innovatie en ondernemerschap », benadrukt hij.
Zoals veel jonge projectdragers, schat Abdoul Ndiaye echter dat de belangrijkste uitdaging ligt in het mobiliseren van de middelen die nodig zijn voor de ontwikkelingsfase. Sommige machines die onmisbaar zijn voor de productie zijn financieel buiten bereik, wat de uitrol van de oplossing nog bemoeilijkt. Dit vraagstuk ligt precies in het hart van LAB’ECD-filosofie. Voor UNESCO ontbreekt het de jeugd niet aan ideeën of creativiteit. De moeilijkheden ontstaan vaak wanneer het gaat om het oversteken van de kloof tussen proefontwikkeling en commercialisering.
De winnaarsprojecten tonen bovendien een sterke oriëntatie richting de SDG’s (Duurzame Ontwikkelingsdoelen). Ze lopen van waardering van landbouwafval tot eetbare paddenstoelen tot productie van eiwitten op basis van insecten, via slimme stedelijke mobiliteitsoplossingen, apps gericht op sikkelcelziekte, zonne-energieapparatuur, innovaties voor mensen met een visuele beperking, tot initiatieven voor recyclage en circulaire economie.
Door deze diversiteit wil UNESCO aantonen dat de antwoorden op de grote uitdagingen van het continent direct uit de plaatsen en gemeenschappen zelf kunnen komen. Voor de organisatie moeten jongeren niet langer gezien worden als slechts begunstigden van overheidsbeleid, maar als actoren die in staat zijn om oplossingen te ontwerpen en uit te voeren die aansluiten bij de Afrikaanse realiteit.
Het LAB’ECD maakt deel uit van een benadering die lokale innovatie, arbeidscreatie en duurzame maatschappelijke impact vooropstelt. Door deze jonge ondernemers zichtbaarheid te geven en hen een eerste financiële ondersteuning te bieden, beoogt het programma bij te dragen aan de opkomst van een nieuwe generatie economische actoren die de uitdagingen van het continent kunnen omzetten in ontwikkelingskansen.
Voor de organisatoren reikt de uitdaging verder dan louter subsidies toekennen. Het gaat om het bouwen van een ecosysteem waarin de ideeën van de jeugd de benodigde middelen, vaardigheden en partnerschappen kunnen vinden om uit te groeien tot duurzame bedrijven die West-Afrika helpen ontwikkelen.
