Peter Vlam: Boksen in Kampala


  1. Beeld en tekst: Peter Vlam. Oud-wereldkampioen Kassim 'The Dream" Ouma, voormalig Oegandees kindsoldaat – is op de weg terug. Afgelopen maand won hij zijn vierde partij op rij in Madison Square Garden, New York. Een nieuw wereldtitel gevecht is aanstaande. Ouma trainde ooit in het Lugogo sportcomplex in Kampala, Oeganda. Daar wil iedereen zijn zoals The Dream.[Dit stuk verscheen eerder in NRC Next].
    Peter Vlam_boksing

    Twee jongens van een jaar of zeven vliegen elkaar in de haren. De scheidsrechter, in onberispelijk witte kleding met zwarte strik, haalt ze voor even uit elkaar. 'And fight". Daar gaan ze weer. Vier armen waaieren in elkaar. Onvermoeibaar meppen de jongens op elkaar in. Na twee rondes van drie minuten, staat de scheidsrechter tussen de twee boksertjes in voor het eindoordeel. Beide jongens timide, hijgend en gespannen. Langzaam komt de linkerarm van de scheidsrechter in beweging. Een vermoeide glimlach verschijnt. De jongen rechts van de scheidsrechter kijkt vertwijfeld naar zijn coach in de hoek. Hoe is dat mogelijk?
    Een paar uur later gaat het er steviger aan toe. Dan staan twee jongens van 16 jaar tegenover elkaar. Twee gespierde jongemannen die elkaar grimmig aankijken. Dit is al geen kinderspel meer. Hier wordt op elkaar ingebeukt. 'And Fight" gebaart de scheidsrechter weer. De fans van de jongens juichen. Er wordt gestreden om het nationale schoolkampioenschap in Oeganda.
     

    Idi Amin

     
    Tijdens de schoolkampioenschappen strijden twaalf scholen in het sportcomplex om de eer. Het is een titel die iets voorstelt in Oeganda. In de zaal verzamelen zich de talenten voor de toekomst. Oeganda is een boksland. Van de zes medailles die het land ooit won op de Olympische Spelen, zijn er vier behaald door boksers. Het land telt vier voormalig wereldkampioenen. De bekendste bokser van Oeganda? Oud-dictator Idi Amin – landskampioen in 1972. En Kassim 'The Dream" Ouma natuurlijk. Het voormalig kindsoldaat – later deserteur en asielzoeker in de Verenigde Staten - won in 2004 de wereldtitel junior middengewicht in Las Vegas. Afgelopen maand bokste hij in New York en won hij zijn vierde partij op rij. Hij won van Sechew Powell. Een nieuw wereldtitel gevecht is aanstaande.
     
    'The dream" bokste als kind ook in het Lugogo Sportcentrum in Kampala. Sande Musoke, de voorzitter van de Uganda Amateur Boxing Federation leidt ons rond. 'Er is veel talent in Oeganda. Het komt door de aandacht die we boksen in het onderwijs geven." Het sportcentrum heeft desalniettemin betere tijden gekend. Met enige gêne laat hij zijn gezelschap de trainingsruimte zien. Het ruikt er muf. De houten vloer trekt krom, de ring is bouwvallig, de touwen hangen slap, dik stof overal. Een afgeragde boksbal in een hoek. 'Vroeger", vervolgt Musoke, 'was boksen populairder dan nu. Als we niet uit kijken verliezen we onze positie." Behalve voorzitter van de boksbond is Sande Musoke ook internationaal scheidsrechter. Hij reist regelmatig door Afrika om wedstrijden te leiden.
    In het kantoor van de Uganda Amateur Boxing Federation, een omgebouwde zeecontainer met drie bureaus, praat voorzitter Musoke verder.
    'We hebben goede boksers in Oeganda gekend. John 'the beast" Mugabi bijvoorbeeld of Ayub Kalule. En nu hebben we natuurlijk Kassim Ouma - IBF junior middle weight champion. We zijn heel trots op hem."
     

    Kindsoldaat

     
    Kassim Ouma werd in 2004 de vierde Oegandese wereldkampioen.
    Het levensverhaal van Ouma is opmerkelijk. De nu 28-jarige bokser is een voormalig kindsoldaat. Hij werd begin jaren tachtig door het rebellenleger van de huidige president Museveni ontvoerd. Museveni voerde toen strijd tegen de dictator Milton Obote die toen Oeganda regeerde. Ouma vocht mee. Toen hij 20 jaar was en inmiddels korporaal, deserteerde hij uit het leger en vroeg politiek asiel aan in de Verenigde Staten. Daar begon zijn Amerikaanse droom. Was hij na zijn aankomst in de Verenigde Staten nog enige tijd dakloos en zwierf hij van boksschool naar boksschool, binnen zes jaar lukte het hem om wereldkampioen middengewicht te worden. Die zes jaren waren niet onbewogen. In 2002 werd hij voor een discotheek neergeschoten in Palm Beach, Florida. Onduidelijk blijft waarom. Een jaar later kreeg hij een zwaar auto-ongeluk.

    Controverse over de bokser is er in Oeganda nog altijd. Nog niet zo lang geleden zwoor de bokser dat hij nooit meer een voet op Oegandese bodem zou zetten, beledigd als hij was nadat het leger hem een deserteur had genoemd en aankondigde hem te arresteren zodra hij zijn gezicht in Kampala zou laten zien. Geruchten doen de ronde dat de gewelddadige dood van zijn vader alles te maken heeft met wraak van het leger. Desalniettemin heeft Generaal Salim Saleh heeft nu openlijk gepleit voor een pardon voor de bokser. Ouma is weer welkom in Oeganda.
     

    De elite kijkt neer op boksen

     
    Boksen is vooral populair in de lagere sociale klassen zegt Sande Mukote, de meeste van deze jongens hebben een arme achtergrond. 'De elite kijkt op boksen neer. Alle aandacht en subsidie gaat naar voetbal. Maar daar zijn we helemaal niet goed in! Oegandezen zijn goed in boksen. We hoeven ons alleen maar goed te organiseren en de prijzen vallen vanzelf. In het voetbal zullen we nooit iets voorstellen. Maar de meeste mensen vinden boksen niet respectabel genoeg. Terwijl boksen juist zo mooi is. Eerlijke strijd van man tot man."
     

    'Dan zijn we rijk'

     
    Yusuf Noshimu (14 jaar) traint nu vier jaar. 'Ik heb een goede rechterarm", zegt hij. Zijn doel is om wereldkampioen worden. Hij denkt dat het hem gaat lukken. Peter Mirembe (15) denkt er ook zo over, net als Elvis Silabewa (15) Allan Lubega (15) en Bilak Masumbuko (15). 'Wereldkampioen worden is wat ik wel. Net als Kassim Ouma." Het zijn zwijgzame jongens. Vragen worden in staccato beantwoord. 'I like to fight." zegt Bilak Masumbuko. Hij droomt van het geld dat het boksen hem gaat opleveren.'Mijn familie zal trots zijn als ik wereldkampioen ben. Dan zijn we rijk."