Gordon Brown noemt Mugabe’s leiderschap niet meer legitiem, de Amerikaanse minsiter van buitenlandse zaken Condoleezza Rice betitelt het als onrechtvaardig. Dat zouden zij niet moeten doen volgens u?
‘Nee, het is niet slim. Het laat zien dat de internationale politiek niet beseft met wie zij te maken heeft. Het werkt averechts. Als er iets is waar Mugabe niet tegen kan, dan is het wel afwijzing of vernedering. Zijn reactie hierop is altijd dezelfde: wraak. Hij reageert zijn woede echter niet af op zijn criticasters in het buitenland, maar op zijn eigen bevolking. Het zijn dus de Zimbabwanen die er voor opdraaien.’

Wat zou er dan moeten gebeuren?
‘Het westen, en vooral Groot-Brittannië, moet juist toenadering tot Mugabe zoeken, hem omarmen. Mugabe voelt dat hij niets meer te verliezen heeft. En aan mensenlevens hecht hij niet. Hij is momenteel kwader dan ooit, omdat hij weet dat hij de verkiezingen eigenlijk heeft verloren. Dit alles samen maakt hem een buitengewoon gevaarlijk man. Het is niet slim om met zo iemand de diplomatieke banden te verbreken. Je moet juist zorgen dat hij op een gegeven moment wél weer iets te verliezen heeft.’

Waarom speelt Groot-Brittannië zo’n cruciale rol?
‘Mugabe heeft altijd gezegd: Ik heb een probleem met Groot-Brittannië, niet met de Verenigde Naties en ook niet met de Verenigde Staten. Dus wat Rice zegt, maakt hem niets uit. En bemiddeling van de VN zal niet vruchtbaar zijn. Mugabe vecht een strijd uit met zijn voormalige onderdrukker, de vroegere kolonisatoren van Zimbabwe – wat toen nog Rhodesië heette. Mugabe is erg stug in zijn denken. Als hij eenmaal een lijn heeft gekozen, wijkt hij daar niet meer van af. Zo was hij als kind al. Hij heeft Groot-Brittannië in zijn gedachten verantwoordelijk gesteld voor het racistische apartheidsregime in zijn land van voor 1980. En niet onterecht natuurlijk. Maar die woede is dus tot op de dag van vandaag gebleven.’

Wat wil hij van Groot-Brittannië, denkt u?
‘Dat is nu juist het probleem. Niemand weet het. Omdat niemand hem dat ooit heeft gevraagd, en geen land nu nog naar hem wil luisteren. Zeker Groot-Brittannië negeert Mugabe liever. Hij herinnert de Britten te veel aan hun koloniale verleden. En daar hebben de zij het liever niet meer over. Dat zien zij graag als iets van lang geleden. De Britten vergeten hoe veel ellende zij in hun koloniën hebben aangericht. Zij zouden Mugabe beter als een soort studie-object kunnen zien, zijn persoonlijkheid en zijn gedrag als het ware nauwkeurig moeten ontlenen. Als een leerproces voor henzelf. Mugabe heeft zeven academische titels. Hij is niet dom. En hij is ook niet gek. Veel van wat hij zegt over Groot-Brittannië is waar. Hij is de verpersoonlijking van de gevolgen van hun vroegere imperialisme.’

Maar wil Mugabe dan excuses van de Britten?
‘Dat weet ik niet. Ik denk dat hij slechts serieus genomen wil worden. Mugabe is sociaal gezien erg onderontwikkeld. Emotioneel is hij nog een kind. Hij wil vooral graag voor vol worden aangezien. Zo lang hij wordt vernederd, zal hij kwaad blijven en wraak zoeken. Veel diplomaten denken dat de situatie in Zimbabwe niet meer verder kan verslechteren. Maar geloof mij, het kan nog veel erger worden. Mugabe kent geen innerlijke grenzen. Sterker nog, als er niet snel iets gebeurt, zal hij zeker op nog veel grotere schaal gaan huishouden. Het geweld kan dan volledig escaleren. Het westen kan dus wel te trots blijven om toenadering tot Mugabe te zoeken, om hem ook maar de hand te schudden bij een ontmoeting, maar de mensen die als gevolg daarvan dan sterven, zijn Zimbabwanen.’