Sommige gebeurtenissen horen bij bepaalde seizoenen. Zoals de harmattan die rond deze tijd over Ghana heen kruipt. Deze harde droge wind brengt zand uit de Sahara mee. Typerend voor de harmattan is de onzekere periode aan het begin en het einde.

De ene dag is het duidelijk zichtbaar. Zoals afgelopen zondag toen ik Accra uitreed. Voorbij de eerste bergrug lag opeens het hele land in een waas, alsof er donkere wolken vlak boven het land hingen. Alleen de weg voor me kon ik nog zien. Maar even later op de dag scheen de zon en doemden regenwolken op. De harmattan was weer verdwenen.

Hoe noordelijker en dichter bij de Sahara, hoe duidelijker de harmattan aanwezig is. Toch kunnen daar ook weer enclaves zijn waar geen sprake van zand in de lucht is, terwijl op plekken in het zuiden de massa stofdeeltjes de stranden aan de Golf van Guinea onaantrekkelijk maken. Voor mensen is het geen gezonde periode. Sommigen verwijzen bij alles in deze periode naar de harde wind. Anderen proberen het ongrijpbare fenomeen zo lang mogelijk te ontkennen. ‘Sandy Christmas’ geeft wel het gepaste donkere gevoel dat bij de feesten in deze tijd van het jaar hoort. Het wordt gelukkig ook beduidend koeler doordat de zon achter een sluier van wervelend zand verscholen gaat.

Een ander jaarlijks terugkomend fenomeen in Accra komt ook voornamelijk uit het noorden. Dat zijn de deze week gestrande hadj-gangers. Het zag er prachtig uit; al die mensen in kleurrijke doeken, die langs de kant van de weg hun bivak hadden opgeslagen. Maar het werd minder rooskleurig toen bleek dat de vliegtuigen die het organiserend comité had geregeld niet zouden verschijnen.

Dit jaar was de mensen verzekerd dat ze in Accra direct door zouden kunnen gaan en niemand had maatregelen genomen voor overnachtingen. Daardoor moesten de reizigers een kleine week zonder enige faciliteiten langs de weg naast het vliegveld zich behelpen met bijna niets. Maar liefst 2700 mensen zijn daar gestrand. Deze mensen reizen niet op de bonnefooi, maar hadden al lang geleden het geld voor de vliegreis aan het hadj-comité betaald. Onder de gestrande mensen zijn ook de 400 reizigers die vorig jaar door organisatorisch falen de reis niet hebben kunnen maken.

Het kabinet is nu koortsachtig bezig om te zorgen dat de groep ongelukkigen alsnog naar het beloofde land kan reizen. Naar verluidt is het gelukt om twee vliegtuigen te vinden die elk drie reizen zullen maken. Maar tot vandaag is er nog steeds geen vliegtuig aangekomen om de pelgrims te vervoeren. Vandaag, 14 december, sluit officieel het vliegveld in Jeddah in Saoedi Arabië, maar er is een uitzondering gemaakt voor Ghanezen. 18 december begint de hadj. Nog even en dan zal er niets anders op zitten dan de reis naar huis te aanvaarden.

Ondertussen zijn al twee mensen gestorven aan de rand van het vliegveld. De regering heeft een onderzoek aangekondigd naar de verantwoordelijkheid voor het falen van de organisatie. Hopelijk kunnen na onderzoek de juiste maatregelen worden genomen zodat deze jaarlijks terugkerende gebeurtenis kan worden vervangen door succesvolle pelgrimsreizen in de toekomst. In tegenstelling tot de invasie van het zand dat een fenomeen blijft dat niet gestuurd kan worden is de invasie van mensen uit het noorden in alle opzichten een door mensen gestuurde beweging.