Wat heb jij met Afrika?

"Een liefdesrelatie die nu al bijna twintig jaar duurt. Ik ben deze week teruggekomen uit Nederland in Johannesburg, waar ik woon. En kijk: het zindert weer, het zet mijn grijze cellen op scherp, het daagt me uit, het vernedert me, het vraagt waar ik me mee bemoei, het verklaart me een eeuwigdurende liefde. Een echte relatie dus."

Waarom gaat ZAM onafhankelijk verder en wat gaat er veranderen?

"Om te beginnen verruimen we onze horizon. Onze aandacht beperkt zich niet langer tot het zuiden van Afrika. Die geografische beperking is een anachronisme geworden want deze focus komt nog uit de tijd van de strijd tegen de apartheid.

We willen nu een platform zijn van vernieuwend denken over en vooral uit Afrika. Een etalage van Afrikaans talent op het gebied van journalistiek, fotografie en vormgeving. Onafhankelijk: omdat we onbevangen naar de landen op het continent willen kijken maar dan niet door de bril van de politici, het bedrijfsleven, filmsterren of goede doelen. Met de kunst en de cultuur centraal."

Wat houdt het ZAM Fonds precies in?

"Het ZAM Fonds wil het talent waar ik het zojuist over had zichtbaar maken en assisteren bij het openbreken van de internationale mediamarkten, om te beginnen in Nederland. Maar op termijn zullen we het tijdschrift ook voor een Engelssprekend publiek toegankelijk maken.

Deze en andere activiteiten, zoals de ontwikkeling van een digitaal platform, schrijversgesprekken en lezingen zullen voortaan mede door het ZAM Fonds mogelijk worden gemaakt. Tenslotte toont het Fonds dat onze lezers en vrienden grote waarde hechten aan ZAM."

In het voorwoord van de meest recente editie van ZAM schrijf je dat veel mensen het zat zijn dat Afrika zielig wordt bevonden of wordt gemaakt en - we parafraseren: 'Afrika wil niet langer geholpen worden, Afrika verlangt het recht op gelijkwaardige samenwerking (...) ZAM wil van dat verlangen de uitdrukking zijn.' Waarom vind je dat? En hoe ga je dat dan doen?

"Omdat het niet opschiet en omdat zieligheid en schuldgevoel in de weg staan van een gelijkwaardige verhouding tussen mensen die iets met elkaar willen. Ik pleit er niet voor om Afrika links te laten liggen, integendeel, maar het helpt enorm als we elk nieuw engagement lostrekken uit een ideologisch corset.

Alle moraalridders de wereld uit en om te beginnen uit Afrika. Dat is een pleidooi dat ik steeds vaker in Afrikaanse media lees of op bijeenkomsten hoor. ZAM wil zich daar in onderwerpkeuze, werving van Afrikaanse medewerkers en toon door laten leiden."

Je woont zelf de het grootste deel van het jaar in Johannesburg. Wat boeit jou aan deze stad en hoe is het om daar te wonen?

"Hier is afgelopen week uitbundig feestgevierd omdat de Springbokken wereldkampioen rugby zijn geworden en diep gerouwd vanwege de moord op reggaester Lucky Dube. Dat is Johannesburg. Hier worden elke dag de in decennia opgetrokken mentale muren tussen verschillende mensen afgebroken en tegelijkertijd verschansen veel bewoners zich in beveiligde enclaves tegen de misdaad.

Het is de spagaat die Johannesburg heet. Hier floreert de kunst, het design, de mode, de muziek. Maar tegelijkertijd verdringen de begrafenisondernemers elkaar op de overvolle slagvelden van het aidsdrama. Hier ontmoeten Afrika en Europa elkaar, zoals dat ook steeds meer het geval is in de Europese hoofdsteden. Johannesburg heeft alles."

Bekijk de website van ZAM.