In een voormalig slavenfort op Zanzibar treden nu jonge en oude Afrikaanse muzikale sterren op. Hordes toeristen én Zanzibari komen op dit muziekfestival af.

Uit het oudste bouwwerk van Stone Town, het imposante openlucht fort, klinkt muziek. Taxichauffeurs verdringen zich voor de ingang, wachtend op klanten, en aan de zijkant van het fort schuifelen drommen mensen langs eetstalletjes met visspiezen en ‘Zanzibar pizza’. Het Old fort stamt nog uit de tijd dat Arabieren en Europese ontdekkingsreizigers druk handel bedreven op het ‘specerijeneiland’ voor de kust van Tanzania. Portugezen legden de eerste stenen van het fort, begin 18e eeuw. Arabieren maakten het af en gebruikten het later om hun kostbaarste handelswaar op te slaan alvorens het te verschepen naar Oman en Perzië: slaven. De intensieve handelsrelaties hadden hun weerslag op de cultuur en de bevolkingssamenstelling van Zanzibar.

Tegenwoordig leent het fort zich uitstekend voor muziekoptredens, die er het hele jaar door plaatsvinden. Met het vierdaagse muziekfestival Sauti za Busara, ‘klanken van wijsheid’, als hoogtepunt. Koloniale en Arabische handelaren hebben plaatsgemaakt voor muziekminnende Zanzibari, maar vooral ook voor toeristen. Want hoewel de festivaldirecteur in het voorwoord van het programmaboekje stelt dat “Oost-Afrikanen van verschillende culturele achtergronden en religies elk jaar weer uitkijken naar Sauti”, zien wij overwegend witte gezichten in het fort. De entreeprijs voor Zanzibari van 1000 shilling (€ 0,70) per dag is dan ook een bedrag dat niet iedereen kan -of wil- spenderen aan iets frivools als een muziekoptreden.

Zaïdi, die elke avond suikerrietsap staat te persen op de markt naast het fort, zal het er in ieder geval niet aan uitgeven, al verdient hij 500 shilling per glas dat hij verkoopt. Muhamed, een jonge Zanzibari van de Oostkust, daarentegen, is speciaal voor het festival naar de stad gekomen. Of eigenlijk speciaal voor Bi Kidude. Met haar honderd jaar, of ietsje meer of minder, is Kidude een van de grote publiekstrekkers van het festival. De diva van de traditionele muziekstijl ‘taarab’ spreekt ook tot de verbeelding van de toeristen, die massaal hun camera’s te voorschijn halen als ze het podium opschuifelt. Muhamed staat met een brede grijns te luisteren naar Kidude´s krachtige zang en joelt wanneer zij in het Swahili zingt over de liefde. “Ze maakt muziek zoals die vroeger klonk”, verklaart hij zijn enthousiasme.

Na Kidude volgt een bongo flavour-artiest die populaire Tanzaniaanse hip hop ten gehore brengt, maar het publiek niet helemaal mee krijgt. Ali, een jonge ober uit Zanzibar stad, staat het ‘YoYoYo’ van de rappende artiest op het podium kritisch te bekijken. “De afgelopen jaren was de programmering beter, met grote bongo flavour-namen als Juma Nature en Chameleone. Toen stond het hele fort op zijn kop.”

Met Yunasi uit Kenia komt het publiek eindelijk echt los. Dit blijkt muziek voor iedereen, blank en zwart. De bijbehorende dans is echter duidelijk voorbehouden aan de Afrikanen. De zanger draait uitbundig met zijn heupen en schudt met zijn kont. Hij wil het publiek best een lesje geven in het African rythm. Voor het blanke deel van de mensen dat hij uitnodigt op het podium is het vergeefse moeite, een Tanzaniaanse dame daarentegen blijkt het kontschudden nog beter onder de knie te hebben dan de Keniaanse zanger zelf. In het oude fort herleven vanavond de tijden van culturele uitwisseling.

In: onzeWereld, nummer 4, april 2008