Door: Alie van Ingen

AMSTERDAM – ‘Europa heeft een slecht ontwikkelingsbeleid’, aldus SP’er Harry van Bommel gisteren bij een debat over de zin van ontwikkelingshulp aan Afrika door de Europese Unie. Het debat werd gehouden tijdens European Dreams, georganiseerd door de Nationale Jeugdraad in de Melkweg. De andere twee deelnemers waren Pieter Emmer de auteur van ‘Stop met ontwikkelingshulp’ en Luuk Boon directeur van Plan Nederland.

‘Schuldgevoel speelt een rol in het ontwikkelingsbeleid,’ denkt Emmer. ‘Dit komt deels door de slavenhandel en deels door het gevoel dat wij geweldig rijk zijn en zij arm.’ Van Bommel denkt dit ook, ‘De EU heeft een zeer hoog moreel gehalte.’ Boon vindt schuldgevoel daarentegen te negatief klinken. Hij noemt het liever empathie.

Een van de grootste donors van ontwikkelingsgelden is de EU. Alle lidstaten storten een bijdrage in het Europees Ontwikkelingsfonds. Voor de periode 2008-2013 is er 22,6 miljard euro beschikbaar. Dit bedrag moet bijdragen aan het behalen van de Millenniumdoelen.

Belangen
‘Overheden willen vooral uit nationale belangen relaties aangaan. Ze willen invloed hebben,’ meent Van Bommel. ‘Aan de ene kant bieden ze hulp en andere kant willen ze migratiestromen tegenhouden.’ Boon vindt dit ook, ‘De EU voert een tegengesteld beleid en het is niet samenhangend.’

Het beleid van de EU gaat uit van handel en hulp. Dit betekent dat de EU bezig is met het verminderen en afschaffen van invoertarieven en andere belemmeringen voor de invoer van producten. Zo krijgen ontwikkelingslanden makkelijker toegang tot de Europese markt. Daarnaast richt het beleid zich ook op financiële en technische hulp.

‘De opvatting is nu, handel is beter dan hulp. Op onze manier is het echter een vorm van uitbuiting,’ vindt Van Bommel. ‘Afrikanen demonstreren er zelfs tegen. De landen waarmee wij handelsovereenkomsten sluiten zijn geen vergelijkbare partijen.’

Emmer denkt wel dat Afrikanen er van kunnen profiteren. ‘Er is geen koopkracht. De EU kan goede en goedkope producten voor ze importeren.’

Twintig jaar later
In het debat werd ook alvast twintig jaar vooruit gekeken. Van Bommel schetste een rampscenario. ‘Afrika kan zich niet ontwikkelen als alle hoger opgeleiden naar Europa komen,’ meent hij. ‘En de situatie zal alleen maar verslechteren door de handelsovereenkomsten.’ Emmer was ook negatief. ‘Er zal niets veranderen in die twintig jaar. Natuurlijk gun ik het Afrika wel, laten zij nu ook eens rijk worden.’

Boon is optimistischer. Hij schetste aan het einde van het debat zijn ideaal beeld. ‘Rond Zuid-Afrika zal de koopkracht net zo zijn als in Australië. Midden-Afrika zal in de ontwikkelingsstadia zijn en Noordelijk Afrika zal profiteren van de handel met Europa.’