Ik zit al dagen met het nummer 'Walk like an Egyptian' van de Bangles in mijn hoofd. Aanleiding daarvoor is het lezen van het boek Egypt and the Egyptians van Douglas Brewer en Emily Teeter. Dat was verrassend interessant, en ik had er Henk een paar dingen uit verteld en laten zien.

Ik wilde een boek lezen over het oude Egypte, want ik wist daar weinig van en we beginnen straks met fietsen in dat land. We starten nogalliefst aan de voet van een piramide (die van Gizeh). Dus had ik op goed geluk een boek van de plank geplukt bij Donner. Dit zag er wel goed uit, nieuw (tweede editie van 2007), degelijk (Cambridge University Press) en leesbaar. Maar ik verwachtte er eigenlijk niet veel lol van, want ik dacht aan eindeloze opsommingen van dynastieën en farao's.

Dat viel enorm mee. Slechts één hoofdstuk is gewijd aan de chronologie van de geschiedenis en al die farao's worden afgedaan in een lijst. De rest van het boek is thematisch geordend, en het besteedt juist veel aandacht aan het leven van gewone mensen.

Eén van de dingen die ik uit dit boek heb geleerd, is iets over het rare lopen van die oude Egyptenaren. Of nouja, ze liepen natuurlijk helemaal niet raar, ze beeldden mensen raar af, vinden wij. Dat komt doordat wij gewend zijn aan een afbeelding naar de perceptie, terwijl Egyptenaren afbeelden naar de essentie. Dus bij ons moet het perspectief kloppen, zoals wij het zien, maar de Egyptenaren vonden het okee om van een hoofd het profiel af te beelden, maar dan toch de ogen amandelvorming, en de borstkas ook van voren (voorbeeld). Dat is drie keer de essentie, van gezicht, oog en torso, in hun idee, en dan maakt het niet uit dat dat naar de waarneming niet klopt.

Zo beeldden ze ook beide voeten af met de holte van de voetboog zichtbaar, zodat het lijkt alsof zo'n figuur twee linkervoeten heeft. En twee linkerhanden trouwens ook. Maar dat is niet zo: het is twee keer de essentie van voet respectievelijk hand. Interessant, toch? Voor ons is het raar, raar genoeg voor de Bangles om er een liedje aan te wijden. Maar het is niet gek, het is anders, een andere opvatting van beeldende kunst.

Frappant is overigens dat de manier van afbeelden in ruim 3000 jaar geschiedenis vrijwel onveranderd is gebleven. Sowieso komt het oude Egypte uit het boek naar voren als niet erg dynamisch: het maakt een statische, bureaucratische en hiërarchische indruk. Maar ook een welvarende, hoogstaande en kunstzinnige.

Ook heb ik uit het boek goed nieuws voor onze fietstocht opgepikt, en dat stond, zoals het hoort, verstopt in hiërogliefen. Het hiëroglief voor 'naar het noorden gaan' is een bootje zonder zeil; het hiëroglief voor 'naar het zuiden gaan' is een bootje mét zeil. Dat heeft ermee te maken dat de Nijl de verbingingsweg was. Die stroomt van zuid naar noord. Naar het noorden was er dus geen zeil nodig en kon een schip zich op de stroom verplaatsen. Naar het zuiden was er wel een zeil nodig, en dat lukte dan ook altijd, want de dominante windrichting in Egypte is noord.

Noordenwind dominant... hmmm, wij fietsen naar het zuiden - dan hebben we hem dus mee!

Louise