Het is een tweejaarlijks terugkerend ritueel: de coaches van clubs in Europa die hun spelers oproepen niet naar Afrika af te reizen, de spelers zelf die twijfelen tussen loyaliteit aan hun werkgever en respect voor hun land en nationale team, en de Afrikaanse voetbalbonden die roepen dat de Europeanen hun Afrikaanse spelers moeten afstaan en gewoon niet zo moeten zeuren en zeiken.

De discussie is onderhand wel bekend. Het kost de clubs handenvol geld aan salarissen voor voetballers die wekenlang (soms wel vijf weken) elders spelen en die mogelijkerwijs zelfs geblesseerd terugkeren van hun nationale avonturen. Zo betaalt Chelsea spelers als Drogba, Essien en Mikel rond de 50.000 à 80.000 pond per week. Nog erger is dat de Europese competities een aantal weken lang niet kunnen beschikken over hun Afrikaanse voetbalsterren.

'Slecht voor carrière'

Dit jaar heeft Arsene Wengers van Arsenal het stokje van grootste criticaster van het Afrika Cup toernooi overgenomen van ex-coach Jose Mourinho van Chelsea. Niet alleen baalt de succescoach ervan dat hij drie van zijn beste spelers, Emmanuel Adebayor Emmanuel Eboue en Kolo Toure, binnenkort tijdelijk kwijtraakt, hij beweert dat de timing van de Afrika Cup de carrière van Afrikaanse voetballers in gevaar brengt. 'Grote Europese clubs zijn minder geneigd om Afrikaanse spelers te contracteren.'

De spelers zelf willen dolgraag voor hun land uitkomen maar weten dat hun plaats bij de club niet onvoorwaardelijk is. Met andere woorden: sommigen van hen spelen nu de sterren van de hemel bij hun Europese clubs en hebben daarmee een basisplaats verdiend. Een trip naar Ghana voor enkele weken en iemand anders in het team kan zijn plaats succesvol hebben ingenomen. En om je team, club en supporters voor enige tijd in de steek te laten, is ook iets om over na te denken.

Onlangs vroeg Steven Pienaar aan bondscoach Carlos Alberto Parreira of hij zich niet wat later bij zijn Zuid-Afrikaanse teamgenoten mocht voegen. Het gaat de kleine voormalige Ajacied immers voor de wind bij Everton in Engeland en hij wil de stijgende lijn niet plotsklaps onderbreken. Althans, niet al te lang. Het 'verplichte' trainingskamp twee weken voor de Afrika Cup zou hij dus graag willen overslaan. Eerder al had Samuel Eto'o de beslissing om überhaupt te spelen tijdens de Cup overgelaten aan Barcelona en de bobo's van Kameroen.

Regenseizoen

De Afrikaanse voetbalbond CAF luistert in ieder geval noch naar de Europese clubs noch naar haar eigen Afrikaanse spelers. El Hadji Diouf's recente oproep om de Afrika Cup naar juni te verplaatsen was aan dovemansoren gericht. De Afrikaanse voetbalbondbobo's peinzen er werkelijk niet over de Afrika Cup te houden in de Europese zomer. In die tijd kampen de meeste Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara met het regenseizoen, luidt het argument.

De weigering van de Afrikanen om gehoor te geven aan de Europese smeekbeden wordt in het extreme verwoord door de Sierra Leoonse verslaggever van de BBC in Ghana, die doodleuk schrijft dat de Europese clubs hun eigen competities zouden moeten herzien. Ofwel: misschien moeten de Engelse, Franse, Spaanse en de andere leagues stilgelegd worden ten tijde van de Afrika Cup. 'Wij respecteren het feit dat ze in Europa doorspelen in de winter als onderdeel van hun cultuur,' zo valt op de site te lezen. 'Maar waarom nemen ze niet een pauze van zes weken?'

Toch bestaat ook in Afrika onvrede over de timing van de Afrika Cup. De meeste Afrikaanse voetbalcompetities zijn immers reeds in volle gang en zullen grotendeels worden stilgelegd in januari en februari. Zo is de MTN Elite One league in Kameroen nu in de vijfde speelronde aanbeland. Straks, als het hele land louter oog heeft voor de teams in Ghana, heeft het weinig zin om de lokale teams als Tonnerre de Yaoundé, Coton Sport de Garoua en natuurlijk Olympique de Buea door te laten spelen. Ook Ghana zal uiteraard tijdelijk stoppen met de lokale Premier League.

Onderbreking funest

Het probleem komt naar voren in een artikel in de Zuid-Afrikaanse krant Business Day. De Zuid-Afrikaanse eerste divisie league is zojuist voor een periode van zes weken opgeschorst. En dat, zo zeggen enkele coaches in het land, is funest voor de vorm waarin hun teams zich bevinden. De nummers één tot en met vier - Ajax Cape Town, Free State Stars, Bidvest Wits en Moroka Swallows - doen het opvallend goed dit seizoen.

Ian Gorowa, de coach van Moroka Swallows is bezorgd. 'Wij zijn niet blij met de tijdelijke stop tot aan 13 februari,' zo zegt hij. 'Ons ritme raakt verstoord en dus moeten we straks helemaal opnieuw beginnen, net nu we aan zo'n goede run bezig zijn.' Hij en enkele collega's zijn vooral bang dat de clubs die momenteel onderaan de competitieladder bungelen opeens hernieuwde spirit krijgen na de Afrika Cup.

De pertinente weigering van de Afrikaanse voetbalbond CAF om het toernooi te verplaatsen heeft ergens te maken met het feit dat zij niet willen toegeven aan Europa. Afrika wil over het algemeen niet dansen naar de pijpen van de neokoloniale Europeanen en voetbal is zeker geen uitzondering. Het is een begrijpelijk standpunt, maar in dit geval niet. Alle grote continentale voetbaltoernooien vinden om de vier jaar plaats in juni en juli. In Afrika vindt de Afrika Cup plaats om de twee jaar en in januari en februari. Dát alleen al is reden genoeg om de opzet van het toernooi te herzien.

Nog belangrijker is het feit dat de beste Afrikaanse voetballers nu eenmaal in Europa spelen en er rijkelijk voor worden betaald. De klachten van de Europese werkgevers zijn terecht, daar kan de Afrikaanse voetbalbond niet omheen.

Het argument van de CAF dat veel Afrikaanse landen in de Europese zomer gedompeld zijn in het regenseizoen is echter niet geheel onterecht. In Kameroen bijvoorbeeld regent het in juni en juli nagenoeg onophoudelijk. En dan heb ik het niet over kleine, kortstondige, laffe regenbuitjes. Dat geldt voor heel West-Afrika, een regio waar je nog altijd de meeste grote voetballanden aantreft. Zie in zo'n periode maar eens een leuk en geslaagd toernooi te houden.


Tekstschrijver en cultureel antropoloog Arnold Pannenborg trainde mee met een eerste en een tweede divisieteam in het stadje Buea in Kameroen. Hierover publiceerde hij onlangs het boek 'How to win a football match in Cameroon'. Bestel dit boek.
Arnold doet op zijn Voetbal in Afrika-weblog verslag van de Afrikaanse voetballers, coaches, teams, clubs, competities, wedstrijden en officials. Maar ook van hekserij, voetbalmagie, chiefs en traditionele voetbalvelden, corruptie en tribalisme, en supportersgeweld.