- Ik zat op de achterbank van de fourwheeldrive van UNDP, de ontwikkelingsorganisatie van de Verenigde Naties. Voorin zat water-coördinator Melvin naast zijn chauffeur. Naast me, gehuld in een bruine overal met gat zat Appollo, het stamhoofd van Ruhiira. Hier, en in 11 andere dorpen in Afrika startten de VN in 2006 een enorm hulpprogramma waarmee ze in vijf jaar alle millenniumdoelen proberen te halen: het Millennium Villages Project. Ruhiira is het millenniumdorp van Oeganda en ik poogde al drie maanden toestemming te krijgen om het de nieuwgebouwde scholen en ziekenhuizen te bezichtigen. Paps en mams leerden mij dat ontwikkelingshulp goed is en naar mijn idee konden alle arme Afrikanen we…

- Ghanezen eten maar één ding: fufu (deegbal) met soep. En dat als middageten en als avondmaaltijd. En de fortuinlijke Ghanezen houden zelfs iets over zodat ze de volgende ochtend heerlijk met fufu kunnen ontbijten. Soms slaan de Ghanezen hun fufu-maaltijd over en scoren ze een hapje bij de straatverkoopsters. De mannen noemen deze dames met een tobbe vol zooi op hun hoofd “pettytraders”. De trotsere vrouwen verklaren dat ze “businesswomen” zijn. Ze struinen rond op drukke kruispunten en het koopwaar op hun hoofd verschijnt dan voor de raampjes van bussen en trotro’s: “Wie wil water? Maïs? Sinaasappels? Een gekookt eitje?” Daar houdt de diversiteit q…

- Onze tuinibis is niet meer. Drie weken geleden vond Arnold de stenen vogel in twee stukken op de tegels voor ons huis. Het vogelkop weggemoffeld onder de heg. Een tweede vogel lag ernaast, de pootjes omhoog. Vandaag ontdekten we de dader en het moordwapen. Het is King, onze “guard”. De jonge Ghanees houdt niet alleen de wacht. Zo nu en dan maait hij ook het gras. Afgelopen weken regende het en de grassprieten schoten de lucht in. King deed er niets aan. Elke ochtend om zeven uur haastte hij zich de poort uit om in de openluchtgarage voor ons huis aan bussen en oude taxi’s te sleutelen – zijn andere baan. Op een doorsnee dag trekt hij zich rond zessen terug aan de…

- Wie wil weten wat er in Ghana gebeurt luistert naar de radio. De kranten? Die stellen niet veel voor aangezien procent van de bevolking analfabeet is en alleen kranten koopt om de billen mee af te vegen na de grote boodschap (favoriet is hier overigens de Haarlemse Courant…). De grootste krant is de Daily Graphic, eigendom van de staat. Vrijdag stond op de voorpagina dat Ghanezen vanaf heden met Vodafone kunnen bellen (de rest van de pagina was gevuld met een advertentie van Vodafone). Gisteren luidde het voorpaginanieuws: “Regering heel blij met nieuwe directiemedewerkers Daily Graphic!” Maar de meeste radio-uitzendingen in Ghana zijn in het Twi en elk stadje heeft een…

- Chauffeur Francis is goed getraind: hij blikt of bloost niet als twee snotneuzen in korte broek en met enorme rugzakken op de achterbank van zijn four-wheeldrive ploffen. Hij hangt zijn stropdas recht, trapt het gaspedaal in en scheurt de poort van het Golden Tulip-hotel uit. "Francis, wil je niet weten waar je heen moet rijden?" vraag ik hem na een kwartier. De chauffeur schudt zijn hoofd: "Vorige week bracht ik jullie collega's naar het millenniumdorp. Ik weet de weg." Twee uur later trek ik hem aan zijn mouw! "Hé! Je gaat de verkeerde kant op!" Francis keert de wagen slechts drie kilometer voor het VN-hoofdkantoor. We rijden terug naar de dichtstbijzi…

- Blij rijdt Nana Asomadu Asare II zijn witte Mercedes voor. Na een week is het de oude Chief (72) van Toamfom eindelijk gelukt om ‘iets’ voor mij te organiseren. Dinsdag belde hij af, woensdag belde hij af, maar vandaag staat hij – zelfs bijna op de afgesproken tijd – voor mijn deur. Vol gas (gok ik, Nana’s snelheidmeter is kapot, evenals de veiligheidsriemen…) rijden we richting het dorpje. Al maken we onderweg een stop voor kokosnoten (vorige keer at ik er één dus nu moet ik er twee naar binnen werken), schimmelzwammen, gember en brandnetels (Nana is naast Chief ook kruidendokter in Kumasi) en zoon Simon (zo kan Nana laten zien dat hij echt een blanke m…

- Welkom. Goedemorgen en goedemiddag. Mijn Twi-oefeningen werpen in zoverre vruchten af dat ik al drie woordjes heb opgeslagen in mijn hersenpan. In een dorpje waar misschien één op de tien mensen Engels spreekt, blijkt mijn Twi-kennis onvoldoende. Wat dan? Met slechts vijf maanden onderzoekstijd en een ontbrekende talenknobbel lijkt een tolk mij de beste oplossing. Maar waar tover ik zo gauw een Ghanese vandaan die Engels spreekt en toch een dusdanig slechte baan dat ze liever met mij mee een dorpje induikt? De oplossing dient zich op vrijdagavond vanzelf aan in de vorm van Rose.* Via via vernam ze dat ik iemand zoek die met mij wil samenwerken in haar moederdorp Toamfom en dus komt ze z…

- A, B, C, D, E, F… “Wrong”, corrigeert de Ghanese journalist Emmanuel me. “Het is A, Bè, Dè, Ee, ε (È), Fè!” Hij leert me het Twi-alfabet terwijl we op een terrasje in Kumasi op oud-voetballer Prince Polley wachten. Twi gebruikt slecht 21 letters: de C, J, L, Q, V, X en Z ontbreken en in plaats daarvan gebruik je wel een ε en een omgekeerde c, die je uitspreekt als ‘oh’ maar die ik niet kan vinden op mijn toetsenbord. Ghanees onderwijs zit niet goed in elkaar, zo publiceerde Mr. Robert Klah deze week in zijn boek What the Schools fail to teach about Education. Ghanezen stampen en hele hoop gegevens in hun hoofd, maar leren niet om die in…

- Lang geleden, toen er nog heuse stammenoorlogen waren in Ghana, ontdekte de Asantehene (koning van het Ashanti-volk) een ontzettend mooie vrouw. Hij wilde haar tot de zijne maken maar zij kwam uit Mampong, en tegen de stam uit die regio was de koning nou juist aan het vechten. Dus wilde hij een dorp bouwen voor deze prachtige vrouw, zodat ze daar vandaan elke nacht naar zijn paleis kon komen. Dertig kilometer van Kumasi was een plek waar de jager altijd raak schoot. Daar bouwde de Asantehene het dorp Toamfom. Amfom betekent “raak schieten” en To “iedere keer”. Beatrice, de Ashanti-vrouw van wie Arnold en ik ons huis huren, vertelt trots over het ontstaan van haa…

- Voetbalmomenten zijn het mooist al je er zelf bij bent, of als het gaat om je favoriete club of speler. Egypte en Kameroen speelden de finale van de Africa cup en Frédéric Kanouté werd Afrikaans speler van het jaar. Maar Didier Drogba en de vorderingen van Oeganda en Tanzania zijn de voetbalgebeurtenissen uit 2008 die mij het meest zullen bijblijven. 3: Actie Drogbathon Tja, je hebt een lievelingsvoetballer of je hebt het niet. Die van mij heet toevallig Didier Drogba. Die Ivoriaan die als spits voor Chelsea speelt. Naast een goddelijk lijf en een imponerende uitstraling trapt Didier (ik hoop dat ik hem ooit zo mag noemen) ook een aardig balletje. In 2006 scoorde hij voor Ivoorkust het…

- Gepubliceerd in NL30 op 17/12/2008 Wat: Aly Keita Group ft. Dobet Gnahoré Waar: RASA, Pauwstraat 13a Wanneer: vrijdag 14 november (21.00-0.00) Frequentie: check rasa.nl Toegangsprijs: € 18,- De organisatie: ‘Een bijzondere ontmoeting van Ivoriaanse topmusici. Zang in verschillende Afrikaanse talen, percussie en dans.’ Ik houd van Afrika. En nee, niet alleen omdat er geweldige wijn uit ’t Zuid-Afrikaanse Stellenbosch komt. Ik ben zozeer gefascineerd door het continent dat ik African Languages and Cultures studeer aan de universiteit. Dus toen ik doorkreeg dat de Aly Keita Group kwam optreden in RASA was ik daar als de kippen bij. Net als de rest van Afrikaminn…

- Ryszard Kapuscinski schreef het al in 1960: 'Vroeger maakten boeken over Afrika me kwaad: er stond zoveel in over blank en zwart. Kleur zus, kleur zo, in alle varianten. Tot ik er uiteindelijk zelf heenreisde. En toen begreep ik het. Je wordt direct ingedeeld, apart gezet. Die huid jeukt direct. Of hij stoot af, of hij verhoogt. Een mens kan er niet uit springen, maar het belet hem wel te leven. Die huid kun je nooit gewoon hébben. Altijd zul je hoger staan, of lager, of er buiten. Maar nooit op je eigen plaats.' Niet voor niets is Kapuscinski de held van veel Afrikajournalisten die ik spreek. Hij wist op papier te zetten wat iedere mzungu hier ervaart. Soms ben je als blanke…

- Op het eerste gezicht is ze een orthodoxe moslima. Nasreem heet ze, de 22-jarige meid die naast mij en reisgenoot Arne (www.arnedoornebal.com) ploft op de veerboot van Zanzibar naar Dar es Salaam. Dankzij haar zwarte gewaad zijn alleen haar zwaar gemakeupte donkere ogen zichtbaar en een stel roze geverfde lippen. Wat gerinkel later verschijnt er een dure Nokiatelefoon met 3,2 megapixelcamera vanonder de zwarte lappen. De veerboot waarmee we over de Indische Oceaan varen is een luxe exemplaar. In twee uur brengt de Sea Bus ons van het eiland naar het vaste land en daar betalen we dan 35 dollars voor. Heen gingen we met de Flying Horse, slechts 20 dollar maar de reis duurt dan ook twee ke…

- Soms, of eigenlijk wel vaker dan soms, voel ik me hier in Afrika niet meer dan een rondwandelende portemonnee. Ik krijg meerdere huwelijksaanzoeken per dag, die ik vriendelijk afwimpel want ik ken de mannen in kwestie gemiddeld vijf minuten... Na mijn 'Nee' volgt dan vaak een relaas over de ambities van de betreffende persoon: alle Afrikanen die met mij willen trouwen willen erg graag studeren maar hun spaarpotje is niet vol genoeg... Wil ik ze tenminste sponsoren als ik niet met ze in het huwelijksbootje wil stappen? Hier in de straten van Dar es Salaam zijn de kinderen directer: Mzungu! Buy me a sweet! Give me money! Met mijn reistas op weg naar de volgende plek ben ik voor…

- 'Niet liegen Julius,' herinnert dokter Onyango zich. 'Dat was het eerste wat ze me leerden toen ik vanuit Nairobi naar Duitsland kwam.' Het is inmiddels bijna vijftig jaar geleden dat Julius Onyango naar Jena ging om medicijnen te studeren, maar volgens hem zit het vertellen van leugens er nog steeds ingebakken bij de doorsnee-Afrikaan. Hij is nog geen minuut op de kankerafdeling van het ziekenhuis in Kisumu als hij op een tienjarig jongetje stuit met een tumor zo groot dat zijn rechteroog ternauwernood in de oogkas blijft hangen. Zijn neus zit nu halverwege zijn wang en een grote bal vlees steekt uit zijn mond. 'Dokter, dokter... kunt u mijn zoon genezen?' k…

- Njagala ka, laatste woorden in het Luganda. Ik ga naar huis - mijn huis in Nederland, wel te verstaan. Inmiddels ben ik daar.Ik leerde niet alleen van mijn reis, maar ik ook van mijn thuiskom-ervaringen. In Oeganda moest ik volkomen op mijn eigen oordeel vertrouwen bij het nemen van beslissingen. Dat pakte bijna altijd goed uit en als het niet naar wens verliep bleek dat ook geen ramp. Ik verbaasde mezelf: normaal gesproken ben ik een sentimentele donder - op de dag dat ik achterin een auto zat die een kat schepte heb ik de hele dag gehuild, mijn Noorse donder Raaf platgeknuffeld. Zelfs de dagen erna brandden de tranen als ik aan de wanhoop van het baasje van de overleden poes dacht. …

- Berichtte ik eerder nog dat het best meeviel, de Ebolauitbraak hier. nu kruipt het virus in rap tempo richting Kampala. Chogm liet Oeganda’s goede kanten aan de wereld zien, maar deze uitbraak showt dat het land nog altijd tot de Derde Wereld behoort. Ebola is een langwerpig virus dat in 1976 werd ontdekt en alleen in Afrika voorkomt. De ziekte verspreidt zich door contact met lichaamssappen - van zweet tot bloed - en hoewel de oorsprong van de ziekte niet bekend is vermoeden de Oegandezen dat mensen het van apen krijgen. In Congo leeft een stam die dol is op apenvlees en laat het Oegandese district Bundibugyo waar de eerste Ebola-slachtoffers vielen, nou vlak bij de grens met Con…

- Het toegeschoven papiertje bij de grens blijkt een voorbode van de verschillen tussen Oeganda en buurland Rwanda. Op het Oegandese vel heb je welgeteld één centimeter om de datum van paspoort-verstrekking en de plaats neer te krabbelen en als je je geboortedatum wilt invullen is er voor het laatste cijfer geen hokje vrij. De Rwandese versie heeft vakjes van bijna een centimeter breed, voor het geval je onverhoopt iets verkeerds invult en de bovenrand showt de nationale kleuren van het land. Buiten de bus in hoofdstad Kigali wachten boda’s ons op. Al heten ze in Rwanda geen boda’s maar moto’s. De berijders dragen hesjes met nummers en verplichten hun passagiers tot het…

- Oeganda is besmet met CHOGM-koorts. Al vanaf mijn eerste dag in Kampala krijg ik regelmatig de vraag ‘ Are you here for chogm?’ voorgeschoteld. Sjookum, klinkt als een of andere enge ziekte maar het is de twee jaarlijkse bijeenkomst van Commonwealthleden. Voor ‘t eerst vindt chogm plaats in Oeganda en de Oegandezen zien ‘t als de kans om hun land aan de wereld te laten zien. En dus gaat het geld uit de staatskas niet naar slachtoffers van de overstromingen, maar naar nieuwe grasvelden en bloemperken. Straatverlichting werd neer geplant (en weer gestolen), huiseigenaren gaven verplicht hun woning een nieuw kleurtje en in de nachten verdwenen de maraboes van h…

- Afrikaanse liefde is een vreemd gegeven en niet alleen vanwege de koeien of tankstations. Inmiddels heb ik meer dan vijftig huwelijksaanzoeken gehad, en als ik die afwimpel krijg ik te horen dat ze ook wel met mijn zus willen trouwen, als ik die heb. Toch beweren alle mannen die ik gesproken heb echt voor de liefde te gaan. Het probleem ligt bij de Oegandese vrouw, vinden zij. Je kunt alleen maar een vrouw krijgen als je rijk bent en vervolgens houden ze het hele huwelijk hun handje op. Ze willen geld om te shoppen, voor eten, voor studie. Daarom willen alle Oegandese mannen een blanke vrouw, want die trouwen niet voor het geld en ze zijn makkelijk tevreden te houden. Ook alle Oega…

- Nog nooit van Ruhiira gehoord? Niet gek, de Oegandezen in Kampala hebben ook geen flauw idee waar ik het over heb als ik vraag hoe ik naar Ruhiira moet reizen. Volgens de VN is Ruhiira een millenniumdorp in het Isingirodistrict, 40 kilometer van Mbarara (in het zuid-westen van ‘t land). Er zijn twaalf millenniumdorpen in Afrika, waarvan één in Oeganda. Landelijke gebieden waar de Verenigde Naties poogt in vijf jaar de millenniumdoelen te behalen volgens een idee van econoom Jeffrey Sachs. Na twee weken rondvragen was ik nog geen stap dichter bij Ruhiira, dus besloot ik de bus naar Mbarara te pakken. Alleen al het bereiken van het busstation bleek een enorme opgave. Ik belandde…

- Oegandese moeders maken zich niet dik. Niet dat kinderen onbelangrijk zijn - als ik vraag of iemand me het huis van Z. kan wijzen, is dat alleen mogelijk als ik weet hoe haar kids heten, want Z. kennen ze niet - ze gaan er alleen compleet anders mee om. Als Anita van 2,5 Stella op de zenuwen werkt dan krijgt ze een mep. Verder moet ze zich de hele dag zelf vermaken, met als gevolg dat ze zodra ik thuiskom stierlijk vervelend is: aan armen hangen, springen, schreeuwen. Niet gek als je een kind de hele dag thuis laat zonder de mogelijkheid om energie kwijt te raken. Zeker op de dagen dat de stroom niet meewerkt (nu alweer een hele week), dan is er geen televisie en op de rieten matten s…

- Op Arnes weblog las ik dat weinig dingen in Oeganda zo belangrijk zijn als de introductie. Simpel gezegd een gelegenheid waarbij de man een eindeloze hoeveelheid beesten en andere goederen mee moet slepen naar zijn schoonfamilie om de hand van zijn toekomstige vrouw te bemachtigen. Maar Stella en haar vrienden behoren tot de hogere kringen van Oeganda, ze wonen in Kampala en hebben geen koeien, bovendien is Stella als alleenstaande moeder van een halve-muzungu enorm geëmancipeerd. Elke zaterdag stopt ze Anita in bed en maakt ze het Oegandese nachtleven onveilig met huisvriend Adron. Die eigenlijk het liefst elke nacht het feestbeest uithangt. Ik sla een weekend over, voor het eerst g…

- (Eerder op mijn website gepubliceerd op 8/10/2007) Bijna twee weken van huis en eindelijk heb ik het gevoel dat ik hier mijn draai begin te vinden. Deels tussen de Oegandezen en deels tussen de Westerlingen. Ineens snap ik waarom alle Marokkanen/Surinamers/Turken in Nederland elkaars gezelschap zoeken. Je kunt je nog zo goed aanpassen aan een andere cultuur, alleen al het feit dat iemand weet wat Utrecht is, als je vertelt dat je daarvandaan komt, in plaats van dat de vraag luidt: “Do you have pubs there?”, schept een band. Met zo’n Nederlander ben ik vandaag op pad geweest. Oké, hij komt niet uit Utrecht, maar woonde toch even in Amsterdam en hij is medejournalist.…

- Zes uur ‘s ochtends. Iedereen in het huis van Stella is wakker en dat is te horen ook. Een luid krijsende Anita op de gang, prayers van huishoudster Jane en bezoek dat besluit zich om te kleden in de kamer waar ik lag te slapen. Ik heb al een week geen bezoek aan het gat gebracht, de bananen eisen hun tol. Al kan het ook zijn dat er een psychologische factor meespeelt. Mijn laatste bezoek was geen succes. Met een kaarsje in mijn hand (onderweg acht keer opnieuw aangestoken) schuifelde ik richting de buitenwc’s. De pijpen van mijn pyjamabroek opgestroopt zodat de onderkant niet onder de ontlastingsresten van mijn medebewoners kwamen te zitten, gewapend met een wc-rol en dan…

- Vier jaar lang studeerde ik in Leiden. Nooit bezocht ik een studentenvereniging. Waarom? Ik ben niet in de wieg gelegd gelegd voor verplicht gezellig samenzijn, en vooral niet voor het ontgroeningsgebeuren. Omdat ik mezelf niet als ongelooflijk sportief zou omschrijven werd ik ook nooit lid van een studentensportvereniging, Toch heb ik me gisteren door Stella in een sportpakje laten hijsen en me vervolgens laten meeslepen naar haar Runningclub. Nadat ze mij uitvoerig had verteld dat het een goede manier was om mensen te ontmoeten, en dat ik ook mocht wandelen in plaats van rennen. Eenmaal in de Kabira Countryclub - het startpunt van deze week - kreeg iedereen een door Stella ontworpen…