- How Ghanaian are you? Do the Ghana Quiz and find out if you're a real Ghanaian. 1. How to get the attention of the waiter in your local bar or restaurant? a. I hit my empty glass or a coin on the table. b. I put my hand in the air and look in his direction. c. I hiss loudly. 2. "You are fat!" a. ... is an insult. b. ... is a compliment. c. ... is just a remark. 3. When my food is served, but the others are still waiting, a. I start eating before it gets cold. b. I wait with eating until everyone is served, even if my food will get cold. c. I ask the waiter when the rest of the food is coming. 4. When I approach a zebra crossing and a pedestrian is just…

- In de kantlijn van een drukke vierbaans autoweg zit een brede Malinese Mama. Boven haar houtskoolvuurtje grillen spiesen geitenvlees. Haar tafel is gevuld met bakbanaan, komkommer, bonen en tomaten. Dat wordt een heerlijk avondmaal! Ze gebaart dat ik plaats kan nemen op de simpele houten bank. Dan reikt ze naar een plastic bord en vraagt wat ik te eten wil. Voor twintig cent graag rijst. Voor vijftien cent wat bonen. De bakbanaan is ook niet te versmaden. Behendig snijdt ze in de lucht een tomaat en uitenringetjes. Met een brede glimlach reikt ze me het bord vol lekkers aan. Wat heerlijk dat er Afrikaanse Mama's zijn. Afrikaanse Mama's die koken voor de hele wereld.

- --- Casamance, Senegal --- strandkoeien grazen zand soms vindt er een een verloren plukje zeewier feestmaal strandkoeien staren dorstig naar de uitgestrekte waterplas die zich uitstrekt tot Brazilie maar te zout is om te drinken strandkoeien liggen loom te zonnen net zo topless als de dame op de strandstoel naast hen herkouwen samen kouwgom, zeewier

- --- Guinee --- "Du lait non-sucré s'il-vous-plaît." Melk-zonder-suiker alstublieft. Wordt gevolgd door meewarig hoofdschudden. Melk zonder suiker niet te krijgen. Melk, dat komt uit blik. (Behalve in Nederland, daar komt het uit de kraan, zo is mij al verschillende malen toevertrouwd.) Lait Hollandaise staat er op het blik met plaatjes van Hollandse koeien in groene weiden; op de achtergrond een oude molen. Melk, dat is een witte, stroperige substantie die voornamelijk van suiker is gemaakt. Langzaam stroomt de dikke brei het blik uit, mijn mok in. De barman stopt pas als de beker halfvol is. Er volgt een halve theelepel Nescafé en een beetje kokend water. En dan is mijn…

- --- Mali --- 85 Schapen in een kleine kano. Hoe krijg je ze erin? En hoe krijg je ze er daarna weer uit? Schapen horen niet in kano's, en schapen willen niet in kano's. Je kan ze echter bij hun poten grijpen. Pak een willekeurige poot van het schaap in kwestie en trek het uit alle macht het water in, tot aan daar waar de kano ligt. De rest van het schaap volgt dan vanzelf. Poot loslaten en, voordat hij terugrent, gauw overpakken bij zijn nekvel. Omhooghijsen, kantelen, en kieperen de kano in. Nog 84 slechts te gaan. Is de kano volgeladen met alle 85 schapen, punter hem dan naar de overkant. Daar kan het uitladen gelijk beginnen, wat overigens aanzienlijk sneller gaat…

- ---Senegal--- In de meeste landen in West Afrika wordt het openbaar vervoer verzorgd door auto's. Op het busstation wachten ze op passagiers. Een auto heeft maar één bestemming en vertrekt pas als ie vol is. Maar wanneer is een auto vol? Daar zijn gelukkig regels voor. De ervaring leert dat een normale personenauto zes passagiers vervoert: twee op de voorstoel en vier op de achterbank. Een verlengde Peugeot kan er op zijn extra achterbank nog vier extra kwijt. Met deze zes of tien personen is de auto vol en kan de reis beginnen. Maar ik blijf zitten met de vraag: wat bedoelt mijn reisgids met een "sept-place", een zogenaamde zevenzitter? De norm is zes of tien, niet z…

- --Gambia-- "Willen de witte mensen even wegduiken voor de politie, alstublieft?", schalt het door de bus als we de Gambiase politiepost naderen. De man in de stoel achter mij legt een hand op mijn hoofd en duwt mij zachtjes maar dwingend naar beneden. De chauffeur en zijn passagiers hebben het niet zo op de Gambiase autoriteiten. "Als de politie een witkop ziet, wil hij gelijk alle bagage controleren," beweert mijn Senegalese buurman, als hij de verbazing op mijn gezicht ziet. Blanke reizigers zijn nu eenmaal altijd rijk en met een creatief verzonnen overtreding is daar altijd wel een slaatje uit te slaan. Mijn Senegalese vriend wekt niet de indruk dat hij bezwar…

- --- Guinee --- In een hoek van het schimmige winkeltje staat een kast met stoffige flessen. De flessen op de eerste plank bevatten een doorzichtige drank. De etiketten zijn bruin en half afgescheurd. Alleen op de vijfde fles zit nog een hoekje etiket met de tekst vin blanc. Dat vertrouw ik voor geen meter. Wij laten ons vandaag niet flessen. Op de tweede plank staat een rij vin rouge. De plastic flessen hebben een blauwe schroefdop. Het zegel is verbroken, maar de flessen hebben etiketten: vergeeld en half losgelaten, maar desalniettemin compleet. Produit d'Espagne vermeldt met enige trots het etiket, maar ik houd mij van de domme. Met een onschuldig gezicht vraag ik de verkoper:…

- --Guinee De dag begint met het vinden van een bus of auto. Dat is al een klus op zich. Het centrale plein van het stadje Kankan staat vol met oude peugeots en minibusjes die in uiteenlopende staat van ontbinding verkeren. Sommige kunnen de uitdaging van een lange rit nog aan. Anderen zijn al jaren opgegeven. Tientallen mensen hangen wat rond, wachtend op het vertrek van hun taxi of minibus. Chauffeurs sjorren bagage vast op autodaken. Er wordt gesleuteld aan de motor, de wielen, een weigerachtig portier. Rond een houten tafeltje verdringt zich een groepje reizigers: een jongen met een rugzakje op, een lange man met een aktetas, een moeder met een baby op haar rug. De man achter de t…

- Een enorme bak met zand, omgeven links en rechts door water. Daar middenin verrijst een nieuwe stad. Moderne gebouwen, strakke vormen, architectuur van de 21e eeuw, in lange rijen achtereen. Jonge vaders en moeders brengen hun kroost naar de eerste school, nu nog ingeklemd tussen twee bouwputten waar nu nog hijskranen en cementmolens regeren. Een nieuwe stad, toonbeeld van de nieuwe tijd, in een nieuw gewonnen land. Ik dacht dat ik in Almere was. Of IJburg dan misschien. De mensen spreken dan wel Arabisch, maar ook dat is in het nieuwe Amsterdam niet vreemd. Toch zat ik er naast. Deze stad ligt net even verder. Het is Dakhla. Het nieuwe Marokko. Ver weg in de Westelijke Sahara ligt h…

- Van 13-19 december 2007 werden in Mali 2,8 miljoen kinderen ingeënt tegen polio en mazelen en voorzien van klamboes tegen malaria. Vijf helden springen achterin een oude ziekenwagen. Ze zitten op houten krukjes en op grote plastic zakken, want banken of stoelen heeft het brik al lang niet meer. Door de gaten waar eens ramen zaten waait de droge woestijnwind. Hobbelend over het zandpad over de droge, kale vlakte vult de wagen zich met stof en lawaai. Grijs en door elkaar geschud arriveren de helden in Balibana, een klein dorp in het verre westen van Mali. Het nieuws van hun aankomst verspreidt zich als een lopend vuurtje. Het kleine dorpsplein stroomt vol mensen. Moeders van zestien,…

- Op een dag, in een ver verleden, was God eens vreselijk kwaad. Recht voor zijn neus stond toevalligerwijs een grote, oude boom. Hij was zo woest, dat hij de ongelukkige boom met één hand uit de grond rukte. In de lucht draaide hij hem om en plantte hem pardoes op z'n kop weer in de aarde. Zo ontstond de baobab. De statige, knoestige boom kreeg vele nakomelingen die nu de kale vlaktes van de Sahel bevolken. Daar waar verder niets meer groeit, waar de aarde door de hitte wordt verschroeid, daar leeft alleen de baobab. Zijn kruin van kale, bruine takken blijft vrijwel altijd bladerloos. Helemaal kaal is hij echter niet. De boom hangt vol met grote vruchten. Tientallen peervormig…

- Test je kennis van Niger en Burkina Faso ! 1. Iemand uit Niger is een a. Nigeriaan b. Nigerees c. Nigeriër 2. Een vrouw uit Niger krijgt gemiddeld a. 2 kinderen b. 5 kinderen c. 8 kinderen 3. Niger exporteert op grote schaal a. Uranium b. Ivoor c. Zand 4. Burkina Faso betekent a. Het land van de eerlijke mensen b. Het land van de dikke buiken c. Het land van de gouden bergen 5. Iemand uit Burkina Faso is een a. Burkina b. Burkinabé c. Burkinees Scroll naar beneden voor de antwoorden... .......................... .......................... .......................... .......................... .......................... .......................... .....…

- In Niamey ontmoet ik Abdoulaye, kanovaarder op de Niger: "Al twintig jaar vaar ik pirogues, een soort grote kano's, over de rivier de Niger. Toeristen die Niamey, de hoofdstad van Niger, bezoeken, willen allerlei tochtjes maken: trektochten langs de dorpen die aan de rivier liggen, vogels kijken, maar vooral op zoek naar nijlpaarden. Ik vaar ze rond met mijn eigen kleine pirogue, of met deze grote pirogue die ik van een vriend heb geleend. Er kan wel twintig man in. De grote heeft ook een overkapping, zodat de touristen lekker in de schaduw kunnen zitten. "De pirogues varen op mankracht. Samen met mijn maat peddelen we de pirogue stroomopwaarts. Waar het ondiep is, geb…

- Kpalimé, Togo - "Ik wou dat ik een motor had. Die zou ik gebruiken als motortaxi, net als iedereen. Met het geld dat ik verdiende, zou ik sparen voor mijn schoolgeld. "Ik zit in het laatste jaar van de middelbare school. Vorig jaar ben ik gezakt voor het examen. Dat kwam doordat ik ondertussen geld moest verdienen om mijn schoolgeld te betalen. Door mijn werk miste ik een hoop lessen en raakte hopeloos achterop. Nu ik het examen niet gehaald heb, moet ik weer opnieuw beginnen. Ik zit nog altijd met hetzelfde probleem als vorig jaar. Ik zal mijn school toch op de een of andere manier af moeten maken, anders krijg ik later nooit een goede baan. "Mijn vader heeft twee vr…

- Trouwe taaie taxi Twee mensen op je voorstoel Vijf mensen achterin nog En twee achter het stuur Trouwe taaie taxi Je barst haast uit je voegen Je deur springt zomaar open Protest wordt niet gehoord Trouwe taaie taxi Met draadjes uit je dashboard Je start alleen bergafwaarts Je sleutel die is zoek Trouwe taaie taxi Je hebt allang geen vering Moet toch nog duizend keien Die schrapen langs je buik Trouwe taaie taxi Met gaten in je bodem Dus telkens natte voeten Bij elke waterplas Trouwe taaie taxi Je slingert door de bergen Je moet nog zoveel bochten Met speling in je stuur Trouwe taaie taxi Waarom toch altijd doorgaan Waarom niet naar de schroothoop En…

- De schemer valt. De avond onderweg. Vaders en moeders terug van werk. Ze druppelen het dorp binnen. Kinderen lopen kwetterend langs. Een voetbal in de hand. Het laatste doelpunt is nog niet beslecht. Voor het huis zijn vier gezichten. Er wordt gezeten. Er wordt gekeken. Er wordt gewacht. Op niks. Op zomaar. Zachtjes begint het nu te waaien. Vier gezichten kijken naar de lucht. De avondzon schijnt de wolken geel. Flarden grijs zoeven op de wind voorbij. Een zwarte vogel zweeft langzaam door het beeld. Een vrouw loopt langs. Er wordt gegroet. Er wordt gezwaaid. Vier gezichten lachen breed. De wind geeft het op. De stilte daalt weer neer. Het schemert nog wat harder dan daarnet…

- Benin - Glélé, koning van het grote rijk van Abomey, schrok behoorlijk toen hij hoorde dat zijn vrouw plotseling bevallen was. Zomaar, midden op straat, was het kind eruit gefloept. Nog verbaasder was hij toen hij vernam dat zijn jongste zoon direct rechtop was gaan zitten en dadelijk begon te spreken. Hij zei dat hij Sémassou heette en dadelijk zijn vader wilde spreken. Hij wilde hem waarschuwen voor een dreigende invasie uit het oosten, zo meldde de boodschapper die voor de koning was verschenen. Glélé wilde met deze rariteiten niets te maken hebben en zond zijn boodschapper weg. Binnen een half uur stond hij echter weer voor de troon. Zijn pasgeboren zoon zat nog altijd midden op str…

- Benin - Ontbijtje op het plein van Abomey. Cafétaria Le Jourdan staat in grote blokletters op de gevel. Het uit houten planken en golfplaat opgetrokken bouwsel bevat een bar en is maar liefst zes krukken rijk. Het is dan ook de grootste gelegenheid van het centrale plein. Aan de muur hangt de menukaart. Daarmee is deze toko heel wat mans. Het is een Afrikaanse menukaart, oftewel hoofdzakelijk een wensenlijstje van de eigenaar. Deze gerechten zou hij graag aan zijn bargasten verkopen, als hij de ingrediënten in huis had. Vandaag is er alleen pasta met vleessaus, of brood met ei te koop. Morgen misschien wel weer wat anders. Op het tweepits campinggasstel bakt de barman een eitje, smee…

- In Togo is een waterval. Die gaan wij eens bekijken! En wij zijn niet de enigen... Aan het landweggetje naar de waterval woont een aantal jongeren. Werk kunnen ze niet krijgen. Een opleiding kunnen ze niet betalen. Wel zien ze elke dag mensen over het landweggetje naar de waterval gaan. Een gouden kans! Een stel olievaten op het pad en toegang heffen. Daar is geen opleiding voor nodig! Alleen wat inventiviteit, overtuigingskracht en een goede prijs bedingen. Dat hebben ze slim bekeken, die Togolese jongeren! En wij betalen maar gewoon. Voor niks. Er ligt een behoorlijk goede weg van Kpalimé naar Lomé. Die gaan wij eens berijden! En wij zijn niet de enigen... Aan de hoofdweg wonen…

- Op het Togolese platteland, niet ver van Kpalime, staat bovenop een hoge berg een oud kasteel. Een jonge man in oude broek zit op een stenen muurtje, het bovenlijf ontbloot, te wachten op die ene tourist. Misschien blijft het wel stil vandaag. Maar nee, daar komt iemand aan. Het is een blonde jongen met een groen tropenpetje die de weg naar het kasteel gevonden heeft. De man stelt zich voor als de gids van het kasteel. Voor 5000 geeft hij een rondleiding. De blonde jongen wil goedkoper. Zal zeker weer zo'n uitgekookte Hollander zijn. Nou vooruit, 3000 dan. Kom we gaan. Het kasteel is mooi van buiten. De president heeft hier gewoond. Mooie bestemming voor het schaarse belastingge…

- Het licht springt op oranje wanneer ik als laatste de kruising oprijd. Vanaf de bushalte springt een agent de weg op. Hij gebaart me naar de kant. Ik parkeer. De deuren zitten op slot. Een agent steekt door het raam zijn hand naar binnen en maakt hem van binnen open. Hij neemt plaats op de voorstoel. Zijn twee collega's stappen achter in. "Krijg ik een escorte?", vraag ik laconiek. Van achter me hoor ik helaas: "Jazeker. We moeten je meenemen naar het bureau." In mijn binnenspiegel die ik een wat oudere agent met een pet en een serieuze blik. Ik ben door rood gereden, beweert de agent met de pet. Ik sputter tegen, maar de agent weet het zeker. "Wij hebbe…

- We staan al op de drempel van de woning van de chief, als we bedenken dat we niet met lege handen kunnen aankomen. We vragen onze gids wat een geschikt kado zou zijn. Dat is eenvoudig: Een fles Hennekes natuurlijk! Echte Hollandse graanjenever. Al honderden jaren een succes. Ten tijde van de slavenhandel gaven Hollandse kooplui Hennekes kado aan Ghanese chiefs om ze alvast in de juiste stemming te brengen voor de onderhandelingen. Honderd slaven in ruil voor twintig geweren? proost! Wij kopen een fles Hennekes. De verkoper bezweert ons dat de chief verzot is op de dure variant en de goedkope niet te zuipen vindt. Wij vinden het maar verkooppraat en houden ons Oost-Indisch doof. Met d…

- --- waarin een gewapende wegpiraat het op mijn auto gemunt heeft --- Zeven uur. Het is pikdonker. In deze wijk is geen stroom vannacht, geen straatverlichting, niks. Op de smalle straat lopen voetgangers. Voorzichtig rijdend probeer ik ze te ontwijken. Mijn neus zit zowat op de voorruit. Met duizelingwekkende vaart komt een Landrover mij achterop. Zijn lichten fel in mijn achteruitkijkspiegel. Nog net niet in mijn kofferbak trapt hij op de rem. Zenuwachtig probeert hij er langs te komen. Hij flitst met zijn lichten. Ik tik zachtjes op de rem. Misschien snapt hij de hint. Hij manouvreert naar links en naar rechts, zoekend naar een opening. Juist als hij voorbij wil gaan, verschij…

- De kamerbediende wordt met een set sleutels op pad gestuurd. Drie kamers willen we zien. Twee tweepersoonskamers en, op aanraden van de receptionist, ook een eenpersoonskamer. Een eenpersoonskamer? We zijn toch met z'n tweeën? - "Ga maar kijken. Je ziet het wel." Het hotel is van beton. De receptieruimte is van beton. De gang is van beton. Ooit is er een laagje verf overheen geschilderd. Ooit. Lang, lang geleden. De kamerbediende is een oude man. Net zo oud en versleten als het hotel. Maar zijn glimlach doet het nog. Misschien was hij het wel die in zijn jonge jaren de muren geschilderd heeft. Hij sloft voor de miljoenste keer de trappen op van het betonnen trappenhuis. H…