Recensie door Louise Cornelis, film gezien op TV op 12 april 2007. Het laatste deel van het VPRO-vierluik bij Holland Doc over Afrika ging over de 'West Lusaka Man", Nederlander Roel Goosen die in Zambia gevangen zit vanwege een vermeende moord op een zwarte vrouw. Hij zit niet alleen in de gevangenis, hij is zelfs ter dood veroordeeld.
En ik schrijf 'vermeend", want de documentaire staat bol van de aanwijzingen dat hij niet de dader geweest kan zijn. Sowieso is het bewijs veel te mager voor een terdoodveroordeling. Echt grondig onderzoek is er niet gedaan.
De zaak rust op een paar getuigenverklaringen, waar dingen niet aan kloppen. Zo beweren de getuigen dat ze Goosen in het licht hebben zien staan toen hij schoot. Maar het huis waar het om gaat had ten tijde van de moord nog geen elektriciteit, en dus ook geen verlichting.
Ander voorbeeld: een forensisch onderzoeker kon aan het kogelgat zien dat de schutter linkshandig moet zijn geweest, maar Goosen is rechtshandig. Enzovoort.
Die onderzoeker is mee naar Zambia gekomen met de ouders van Goosen. Die brengen alles in stelling om hun zoon vrij te krijgen. Hun inzet is bewonderenswaardig. En ze lijken succes te hebben. De documentaire eindigt positief: er zijn goede redenen om aan te nemen dat Goosen dan gauw vrij zal komen.
Maar in de aftiteling blijkt iets anders: er zijn problemen tussen Nederland en Zambia op het gebied van de uitleveringsafspraken, en daarom willen de Nederlandse autoriteiten niet meewerken aan de vrijlating. Huh? En zo blijf je als kijker dus achter met een groot vraagteken. Eigenlijk zou het ingaan daarop een veel interessantere documentaire opgeleverd hebben. Waarom houden die autoriteiten (en wie zijn dat eigenlijk?) voet bij stuk, ten koste van deze persoon?
Maarja, dan was het natuurlijk helemaal niet over Afrika gegaan. Dat was nu al nauwelijks zo. Er is wel Afrikaanse thematiek, want de veroordeling van Goosen heeft te maken met raciale thematiek: een blanke die een zwarte vermoordt. Hij is daarom ook al bijna gelyncht, toen een woedende menigte hem als de dader onderkende en zich op hem stortte. Toen hij in de gevangenis kwam, had hij een schedelbasisfractuur.
Een ander Afrikaans thema is dat Goosen op zoek ging naar avontuur op dat continent. We zien hem niet in beeld, maar uit de woorden van vooral zijn opvallend kritische broer komt hij naar voren als nogal naïef. Niet zo heel gek dat hij in de problemen is geraakt – al is een terdoodveroordeling natuurlijk buitenproportioneel. Maar ook dat is Afrika, inclusief de slechte rechtsgang.
De Afrika-serie is nu dus klaar. De documentaires waren mooi gemaakt, wel nogal traag. En met zo"n groot vraagteken was het einde onbevredigend. Ik kan bovendien niet anders dan concluderen dat de Afrika-serie toch vooral over Europeanen ging: over Koert Lindijer in Kenia, over Bismarck en andere Duitsers in Namibië en over Roel Goosen en zijn ouders. Als Holland Doc, zoals ze zeggen, met deze serie een beeld wilde geven van hoe er hier tegen Afrika aan wordt gekeken, dan is de conclusie dus dat we ook rond dat thema vooral met onszelf bezig zijn.
In de herfst komt de VPRO-televisie met Stellenbosch, een sociaal-realistisch familie-drama dat in Zuid-Afrika speelt. Wat mij betreft is dat een herkansing.
Klik hier voor de weblogpagina van Louise Cornelis waar meer Afrika-recensies te vinden zijn.