Recensie, film op TV op 5 april.
10 april 2007, door Louise Cornelis. De derde uitzending van het Afrika-vierluik in Holland Doc op de VPRO-televisie ging eigenlijk meer over Europa dan over Afrika, in het bijzonder meer over Duitsland dan over de oud-kolonie Namibië. Centrale persoon was Bismarck. Aan het begin van de documentaire werd een lijn gelegd van de Frans-Duitse oorlog in 1870 en de vorming van de Duitse staat naar het ontstaan van een Duits koloniaal rijk en de verdeling van Afrika op de conferentie van Berlijn in 1884/85.
Bismarck had eigenlijk helemaal niet zo veel interesse in het stichten van een koloniaal rijk, maar om nog maar eens de macht van de nieuwe Duitse natie te tonen, moest hij wel meedoen. Het kwam mooi uit dat een paar Duitse kerels, Lüderitz en Vogelsang, in Zuid-West Afrika al wat aan het handelen waren. Er werd een protectoraat gesticht en eigenlijk was die 'Lebensraum" toch ook wel handig.
Duitsland beschikte maar tot na de Eerste Wereldoorlog over deze Afrikaanse kolonie. Als verliezer uit de strijd komend moest het land zijn koloniën afstaan. In die korte periode heeft Duitsland echter een stevig stempel weten te drukken.
De documentaire liet dat zien door een schoolklas te filmen, waarin een groot deel van de kinderen zeer blank is en thuis Duits spreekt. Ze voelen zich echter meer Afrikaans dan Duits, want daar zijn ze geboren.
Maar bovendien: Afrikaanse mensen zijn leuker en Duitsland heeft slechte dingen gedaan. Daarbij denken de kinderen vooral aan het koloniseren zelf. En inderdaad zijn de stamhoofden er ook hier ingeluisd: Lüderitz en Vogelsang sloten contracten af voor gebieden die werden gemeten in termen van Duitse mijlen. Later beweerden ze dat één Duitse mijl 7,5 kilometer is...
Dat gebeurde overal in Afrika natuurlijk, maar wat in Namibië in het bijzonder gebeurde, was de eerste genocide van de 20e eeuw. Toen in 1904 de Herero in opstand kwamen tegen de Duitse kolonisatoren, beval de Duitse bevelhebber tot het neerschieten van alle Herero. Dat lukte niet, een aantal ontsnapte, maar die werden de woestijn in gedreven om daar te verkommeren. Gevangenen werden te werk gesteld onder zulke erbarmelijke omstandigheden dat de overlevingsduur in zo"n concentratiekamp gemiddeld vier maanden was.
Als je het allemaal hoort en ziet, denk je: dat was een aardige oefening voor wat ze een paar decennia later met de Joden zouden doen.
Geen prettige geschiedenis dus, maar in Namibië wel bedekt met de mantel der liefde. 'Vergeven en vergeten" is het motto van de onafhankelijke staat. Nog maar kort geleden verscheen een eerste studie naar de genocide, uitgevoerd door de Deense historicus Erichson. Hij kon maar met moeite aan informatie komen. In de documentaire vertelt hij dat vooral de Namibiërs van blanke komaf wel erg veel moeite hebben met zijn boek, de genocide ontkennen - en hem het liefste het land uit gezet zouden willen hebben.
Namibië heeft sowieso een wat eigenaardige verhouding met de eigen geschiedenis. Overal staan nog de monumenten en standbeelden voor de Duitse helden. Onder de Afrikaanse zon doen die o-zo-Pruisische gedenktekens wezensvreemd aan. Maar zo hoopt het multi-etnische land de vrede te bewaren. De documentaire maakt duidelijk dat het voor echte vrede nodig is op te houden met ontkennen.
Aanstaande donderdag, 12 april, is er nog één uitzending van Holland Doc over Afrika. Daarin staat opnieuw een Europeaan centraal: Nederlander Roel Goosen, die in Zambia ter dood wordt veroordeeld vanwege de vermeende moord op een vrouw. Al met al lijkt het in de serie dus bijna meer over Europa te gaan dan over Afrika, maar hopelijk laat ook komende donderdag iets zien over hoe rechtsgang in Zambia gaat.
Klik hier om naar Louise Cornelis' weblogpagina te gaan