The EFI Club, door David Houghton, uitgeverij Open Circle Press (Canada), 2006

EFI in de titel van dit boek staat voor Every Fucking Inch: de leden van de EFI Club hebben elke inch tussen Caïro en Kaapstad gefietst, tijdens hun deelname aan de Tour d’Afrique, één van de langste en zwaarste fietstochten ter wereld. Tocht, of wedstrijd, want je kunt hem ook als race rijden. Dan wordt elke dag je tijd bijgehouden en van die tijden wordt een klassement opgemaakt, en zo komt dan één deelnemer in Kaapstad aan als winnaar. Anderen kunnen er toetreden tot de EFI Club. Dat kan één maal per jaar, want zo vaak wordt deze tour georganiseerd.
De meeste deelnemers halen EFI echter niet. Er vallen er uit, door ziekte of door verwondingen na een val. In de editie waar David Houghton aan meedeed, die van 2005, overlijdt zelfs één van de deelnemers, aan een hartaanval. Ook zijn er deelnemers voor wie de bijna dagelijkse fietsopgave van bijna 12.000 kilometer over soms zeer slechte wegen, te zwaar wordt. Zij onderbreken de tocht om even uit te rusten, of ze stappen in de volgtruck. De EFI Club is dus een select gezelschap.
Vier maanden fietsen door 10 Afrikaanse landen, in een internationale groep van een man of dertig, dat levert natuurlijk sowieso veel mooie en spannende verhalen op. Het boek is daarnaast ook nog eens prachtig vormgegeven. David Houghton is niet alleen fietser, mountainbiker van origine, maar ook grafisch vormgever. Dat is te zien. Hij is trouwens ook nog muzikant, hij heeft met onder andere de Cowboy Junkies en Daniel Lanois gespeeld.
Eén van de mooiste passages in het boek is als hij beschrijft hoe hij aanschuift bij een Tanzaniaanse trommelaar. Ze kunnen elkaar niet verstaan, maar ze verstaan elkaar wel degelijk in muziek en ritme.
Vier maanden fietsen door 10 Afrikaanse landen met een bont gezelschap, dat levert ook veel verschillende perspectieven op. Deels is dat interessant voor een boek, deels schuilt er ook het gevaar in dat elk perspectief maar oppervlakkig wordt aangestipt. The EFI Club weet dat risico niet te omzeilen. Het is deels thriller (gaat Houghton EFI halen?), deels logboek over hoe lang en ver het was, deels wedstrijdverslag (wie won en hoe?), deels reflectie op het waarom van zo’n reis, deels ‘gewoon’ reisverslag over contacten en bezienswaardigheden (olifanten!), deels observaties over de groepsgenoten, deels statement over Afrika en de wereldpolitiek.
De sporen van Houghton’s originele weblog zijn nog zichtbaar. Tijdens zijn deelname onderscheidde hij zich door de kwaliteit van dat blog. Schrijven kan hij wel. Maar waar je in een weblog moet zorgen voor een dagelijkse hapklare brok, daar vraagt een boek om meer eenheid van thema, langere lijnen en een overkoepelend perspectief. Dat ontbreekt helaas.
Op ongeveer driekwart haalt Houghton onnodig de spanning eruit over z’n EFI-status, de statements zijn wat belerend en te losjes verbonden met zijn eigen verhaal, het logboek gaat te veel over hoe lang, ver, zwaar, vermoeiend en slopend het was. De reflectie gaat niet diep genoeg, een écht antwoord over het waarom krijg je niet als lezer. De observaties over de groepsgenoten zijn weliswaar vermakelijk, maar je gaat je afvragen of Houghton ook nog wat zelfkennis heeft opgedaan. Immers, zo schrijft hij, de zwaarte van de reis maakt dat het slechtste in ieder wel eens aan de oppervlakte komt. Welke schaduwkanten heeft hij van zichzelf ontdekt, of ziet hij alleen de splinters in andermans ogen? Trouwens, die splinters ziet hij dan vooral bij de Nederlanders: onze landgenoten staan er niet fraai op.
Neemt niet weg dat het een mooi boek is, door de vormgeving en de foto’s en door de ontzagwekkende omvang van het avontuur. Het is bovendien van alles wat, en daar is ook wel wat voor te zeggen. Ik heb het in één ruk uitgelezen, maar dat komt vooral doordat ik zelf de Tour d’Afrique wil gaan rijden. Ik zuig dus alle informatie op – graag zelfs!
Voor een enigszins betrokken lezer is dit dus een geweldig boek. Enige ervaring met duursporten is wel noodzakelijk om het te kunnen plaatsen. Een niet-sporter zal de deelnemers meteen tot grote gekken bestempelen: wie gaat er nou op de fiets racen door Afrika, door de drukte van Egypte, de woestijn van Soedan, de bergen van Ethiopië, over de slechte wegen van Kenia, door de regenseizoenmodder van Tanzania, langs de armoede van Malawi en Zambia, door de saaiheid van Botswana, de tegenwind van Namibië naar uiteindelijk de ‘thuiskomst’ van Zuid-Afrika?
Houghton houdt weliswaar op met racen, uit frustratie over de slechte tijdmeting, maar hij wordt uiteindelijk toch nog vierde in het eindklassement. De winnaar rijdt al sinds Soedan rond met de restverschijnselen van totale uitdroging. Zo ver kun je dus gaan uit je drang om te willen winnen. Gelukkig beseft Houghton tijdig dat die drang haaks staat op het leren kennen van Afrika en zijn bewoners. Hij neemt de tijd om contact te leggen, om te gaan zitten trommelen. Gelukkig maar.

Het boek is alleen verkrijgbaar via www.theeficlub.com