Door Bas Vlugt. Terwijl het wereldwijde financiële systeem staat te schudden op zijn grondvesten, lijkt de groei van de Afrikaanse economie niet te stuiten. In haar rapport World Economic Outlook voorziet het IMF een duidelijke afkoeling van de wereldeconomie maar vooralsnog is de verwachting dat Afrika de dans zal weten te ontspringen.

Na een economische groei van 5 procent in 2007, voorspelt het IMF voor de wereldeconomie dit jaar een groei van 4,1 procent en 3,9 procent in 2009. De Eurozone doet daar met een groei van 1,7 procent dit jaar en 1,2 procent in 2009 nog een heel stuk voor onder.

Sub-Sahara Africa bevindt zich aan de andere kant van het spectrum. In 2006 en 2007 groeide de economie van Sub-Sahara Afrika met 6,4 en 7,2 procent. De IMF prognose voor 2008 en 2009 is 6,6 en 6,8 procent.

Afrika profiteert van de hoge grondstofprijzen. Olie is daarbij verreweg het belangrijkst maar ook goud, diamanten, platina en koper leveren Afrika geld op.

Waar het de economie betreft, was het met Afrika decennia lang trekken aan een dood paard. Maar het paard leeft weer, gaat in volle draf vooruit en laat zich door niets tegenhouden.

Een mooie illustratie hiervan is Kenia. Na de verkiezingen van eind vorig jaar, raakte het land in een politieke en sociale crisis, het toerisme stortte in. Maar de economie als geheel niet. De economische groei vertraagde wel tot naar verwachting 4 procent dit jaar maar bleef overeind. De aandelenmarkt van Nairobi hield zich staande, Kenya Airways bleef vliegen en heeft het uitbouwen van het routenet inmiddels weer hervat. Het IMF publiceerde vorige week haar prognose voor de Keniaanse economie in 2009; een groei van 7,2 procent.

De economische groei van Afrika gaat gepaard met een enorme bouwinspanning, de grootste in 30 jaar tijd. Het tijdschrift African Business bracht de belangrijkste bouwactiviteiten in Afrika onlangs in kaart. Ik pak er een paar uit.

In Zuid-Afrika wordt volop gebouwd aan de stadions voor de WK Voetbal, het omvangrijkste evenement dat ooi in Afrika is georganiseerd. Het grootste stadion komt in Johannesburg en zal plaatst bieden aan 94.000 toeschouwers. Nog veel indrukwekkender is het getal van 2,4 miljoen huizen die in Zuid-Afrika in de afgelopen tien jaar zijn gebouwd. Vorig jaar werd uitgerekend in Soweto - Johannesburg - de grootste shopping mall van Afrika opgeleverd, met 200 winkels, restaurants en bioscopen.

Een tamelijk ambitieus - zo niet ronduit megalomaan - plan is de bouw van een brug tussen Djibouti en Yemen, over de Rode Zee die hier 28,5 kilometer breed is. De bedoeling is dat er een zesbaansweg over de brug komt en een dubbel spoor voor een treinverbinding. Mocht de brug er daadwerkelijk komen, dan zal dit het grootste Afrikaanse bouwproject ooit worden waarmee naar verwachting een investering van 70 miljard dollar zal zijn gemoeid.Een flink deel van dit bedrag zal nodig zijn om de - nu nog afwezige - benodigde infrastructuur aan beide zijden van de brug te bouwen.

In Marokko wordt 35 kilometer ten oosten van Tanger een nieuwe haven gebouwd. Het project vergt een investering van 3,5 miljard dollar. Als het in 2020 volledig zal zijn opgeleverd, zal de haven 3,5 miljoen containers per jaar afhandelen en werk bieden aan 150.000 mensen.

Dit project illustreert de sterke groei van zeetransport van en naar Afrika. The Africa Report meldt in haar meest recente editie dat China Shipping Container Lines met vijf containerschepen gaat varen tussen de China en Zuid-Afrika, Ghana, Togo en Nigeria. Ook andere rederijen beginnen lijnen tussen Azië en Afrika. In Mombasa, Tema (Ghana) en Doraleh (Djibouti) worden nieuwe containerterminals gebouwd. Omvangrijke investeringen in bestaande havens vinden onder meer plaats in Dakar - en Tanga (Tanzania).

In The Africa Report ook een artikel over handelsbelemmeringen in Afrika, dat hier mooi bij aansluit. Er is nog veel te doen voor Afrika op gebied van bureaucratie en corruptie voordat Afrika echt kan aanhaken bij de economische ontwikkeling van bijvoorbeeld Azië.

Bureaucratie en corruptie zijn abstracte begrippen. Van nutteloze regelgeving krijg je hoofdpijn en een ambtenaar die zijn neefje voortrekt, hoe erg is dat nu eigenlijk?

In het onlangs gepubliceerde IFC Doing Business Report 2009 worden deze begrippen op een deelgebied prachtig ingevuld door er een getal aan toe te kennen.

In het rapport worden twee variabelen gemeten: Hoeveel kost het om een container te exporteren en hoeveel dagen duurt het voordat een container wordt vrijgegeven voor export.

De cijfers zijn onthutsend: In een land als Tsjaad kost het 4867 dollar om een container te exporteren en duurt het 78 dagen voordat de container wordt vrijgegeven. Zet daar tegenover Singapore - het land met het beste handelsklimaat ter wereld: Daar zijn de kosten 416 dollar en kan de container na 5 dagen op transport.

Als je je bedenkt dat de waarde van de te exporteren waar per dag met grofweg 1 procent afneemt, kun je niet anders dan concluderen dat rendabel exporteren vanuit Tsjaad zo ongeveer onmogelijk is.

De 10 landen met wereldwijd het slechtste handelsklimaat zijn met uitzondering van Venezuela allemaal Afrikaans. De 5 hekkensluiters zijn Congo Kinshasa, Centraal Afrika, Guinee-Bissau, Congo-Brazzaville en Burundi.

We willen natuurlijk niet stigmatiseren maar valt het u ook op dat vier van de vijf voormalige Franse en Belgische koloniën zijn - ook Niger en Tsjaad horen bij de laatste 10.

Het rapport stelt vast dat Sub-Sahara Afrika wereldwijd het slechtste handelsklimaat heeft. Binnen Afrika springt West-Afrika er in negatieve zin uit. Een vrachtwagenchauffeur die zijn lading van Ouagadougou naar Abidjan vervoert, moet onderweg 69 controleposten bemand door onderbetaalde, corrupte ambtenaren zien te overwinnen.

Maar er is natuurlijk - het kan bijna niet anders - ook goed nieuws. Er zijn plekken in Afrika waar het handelsklimaat sterk verbetert. In haar rapport stelt het IFC vast dat in vele Afrikaanse landen de bureaucratie wordt aangepakt en handelsbelemmeringen weggenomen. Grootste verbetering in het handelsklimaat wordt op dit moment gerealiseerd in Senegal, Burkina Faso, Madagaskar, Botswana en Liberia.

Het Afrikaanse land met het beste handelsklimaat is Mauritius op plek 24, dat een beter handelsklimaat heeft dan - ik noem maar wat - bijvoorbeeld Nederland (26) en Duitsland (25). (Wist u trouwens dat Mauritius tussen 1638 en 1658 een Nederlandse kolonie was? Maar dit geheel terzijde.) Zuid-Afrika (32) doet het bijna net zo goed als Frankrijk (31) en het handelsklimaat in Botswana (38) is beter dan in Spanje (49), Portugal (48) en Italië (65). De Afrikaanse top-5 wordt gecomplementeerd door Namibië (51) en Tunesië (73), dat een beter handelsklimaat heeft dan bijvoorbeeld China (83). Ook best nog wel goed: Kenia (82) en Ghana (87)

De kosten voor het exporteren van een container vanuit Ghana zijn 895 dollar, dat is maar net iets meer dan in India (820 dollar). De kosten zijn in Marokko 600 dollar, dat is goedkoper dan de 740 dollar die je in Duitsland betaalt.

Er zijn in Afrika tal van concrete initiatieven om het handelsklimaat te verbeteren. Zo is in Oost-Afrika is door het integreren van databases de gemiddelde transporttijd tussen Mombasa en Kigali (Rwanda) met drie dagen teruggebracht, wat naar schatting een besparing van een kwart miljoen dollar per dag oplevert.

Het potentieel van Afrika is gigantisch. De economie draait nu en alle tekenen wijzen erop dat die zal blijven draaien. De afhankelijkheid van de export van grondstoffen is enorm. De uitdagingen waar Afrika voor staat op gebied van bureaucratie, corruptie, bestuur, mensenrechten, verdeling van welvaart, onderwijs, gezondheidszorg, infrastructuur en ontwikkeling van de economie zijn fenomenaal. Het betekent ook dat de mogelijkheden voor Afrika om het nog veel beter te gaan doen vrijwel onbeperkt zijn.

Bas Vlugt is journalist, communicatie-adviseur en mede-oprichter van AfrikaNieuws. Op dit moment is hij druk met het bouwen van Africa Business Communities, een business network voor mensen die zaken doen in of met Afrika. Met enige regelmaat laat hij in AfrikaNieuws zijn gedachten gaan over de ontwikkeling van de Afrikaanse economie.

www.basvlugt.nl
www.africabusinesscommunities.com
www.doingbusiness.org