Mo in Kenya

  1. Klein Afrika


    - Even zijn we geen welwillende vreemden, maar vrienden. Vrienden in een waterballet, als er na vier weken eindelijk weer water uit de kraan stroomt in ons appartementengebouw. Iedereen loopt euforisch de trappen op en neer, met natte haren van het douchen, met was die weken geleden al een sopje nodig had, of met volle emmers om de auto eens een goede poetsbeurt te geven. Behalve de obligate begroetingen die we normaal gesproken uitwisselen blijken we nu ook een praatje te kunnen maken. Hoera, er is weer water (ook al is het niet schoon, dus we blijven gedwongen met volle jerrycans van elders slepen om zonder risico voor onze gezondheid te kunnen koken en afwassen). Elk appartementengebou…

  2. Hartverscheurend


    - Nefisa. Zomaar een meisje uit Kibera. Of eigenlijk niet zomaar een meisje, maar eentje uit de buitencategorie. Een dame die boven de massa uitstijgt: briljant, mooi & slim - een fonkelende diamant in de dop, nog een beetje ruw en ongeslepen, maar met een enorm potentieel. Als laatst geborene de oogappel van haar moeder en de rest van het gezin. Populair bij haar klasgenoten én bij haar leraren, vanwege haar slimheid en vanwege haar scociale instelling. Met haar 18 jaar lag de toekomst helemaal voor haar open. Vol overtuiging stond ze in het leven. Met diezelfde overtuiging nam ze deel aan een van onze workshops in Kibera, waarin we de jeugd trainden in conflict transformatie (positi…

  3. De waarheid, de geheime envelop en Obama's helende kracht


    - Kenya commissieland. Moet er iets tot op de bodem uitgezocht worden, welk schandaal of welke crisis dan ook (en daar heeft Kenya er veel van), dan wordt onmiddellijk een commissie ingesteld. Of dat echt effectief is, valt te betwijfelen. De gewone man/vrouw in de straat denkt over het algemeen met een grote zucht: “Nee hè, niet wéér een commissie.” Want commissies produceren dikke rapporten, die vervolgens nog dikkere lagen stof vergaren. En na een kleine rimpeling in de vijver gaat het leven gewoon door, of er niets gebeurd is. Maar er is dit jaar natuurlijk heel wat gebeurd in Kenya. PEV, Post-Election Violence, het ongekende geweld dat na de verkiezingen uitbrak, houdt no…

  4. Rituelen – eerbetoon aan een Turkana mzee


    - Vanmorgen is mijn schoonvader overleden. Of beter: zachtjes uit het leven weggegleden. Heel klassiek: hij riep zijn zonen bij zich, praatte even met ze en wilde toen rusten. Om vervolgens voor altijd zijn ogen te sluiten. Een mooie dood? Voor mij is het een harde confrontatie met de grote verschillen die er in Kenya bestaan. Met de omstandigheden die veel mensen bij voorbaat al een achterstand geven. Maar tegelijk is het ook een waardevolle kennismaking met de rituelen van de Kenyanen – en in het bijzonder die van de Turkana, de stam van mijn lief en zijn vader. De mzee* was al een tijdje aan het kwakkelen. Regelmatig bereikten ons alarmerende berichten over zijn gezondheidstoe…

  5. Harambee Stars rules!


    - Het cliché dat Afrika helemaal gek is van voetbal, klopt in ieder geval voor Kenya. Vooral de Engelse Premier League wordt hier op de voet gevolgd. Maar als Kenya aantreedt voor een interland, dan domineren de Harambee Stars dagenlang de media en de gesprekken. Kenya speelt een thuiswedstrijd tegen Namibië, in de kwalificatie voor de Africa Cup en voor het wereldkampioenschap in 2010 – het eerste WK dat op Afrikaanse bodem gaat plaatsvinden. Dat geeft een extra dimensie aan de interland. In tegenstelling tot eerdere voorrondes, waarin Kenya al in een vroeg stadium in kansloze positie was, maken de Stars nog altijd kans op het felbegeerde ticket naar Zuid-Afrika. De hype voor de in…

  6. De Nairobi Water Loterij


    - Hakuna maji? Hakuna maji! Geen water... de dagelijkse begroeting die ik met mijn buren uitwissel. Niet echt het eerste Swahili dat je je eigen wilt maken. Maar wel de realiteit van wonen in Nairobi. In mei kondigde de Nairobi Water Company al aan dat het water gerantsoeneerd zou worden, wegens het uitblijven van substantiële hoeveelheden regen dit jaar. De waterlevering zou tot en met oktober op gezette tijden onderbroken worden. Deze week kwam het bericht dat stromend water ook na oktober niet 24/7 gegarandeerd is. De inwoners van Nairobi moeten maar zoveel mogelijk water opslaan, is het devies. Leuk advies, maar waar haal je dat water vandaan? Sinds een dikke maand woon ik in een a…

  7. Ondertussen in Olympisch Kenya…


    - … blijft het grote Olympische success voor Kenya tot nog toe uit. De resultaten vallen tegen, van een Kenyaanse medailleregen is absoluut geen sprake, zelfs nu het atletiekprogramma volop aan de gang is. De twee gouden plakken (3000 meter steeplechase mannen en 800 meter vrouwen) worden breed bejubeld. Maar verder klinkt er vooral gemor, vanuit het Olympische team, maar ook en vooral vanuit het thuisfront. De boodschap: er moet nu eindelijk eens een topsportbeleid komen. … is er buiten de atletiek wél hoop voor de toekomst opgestaan: zwemmer Jason Dunford, Kenya’s eigen VdH. Dunford had tijdens de series van de 100 meter vlinderslag zelfs het Olympische record in hande…

  8. Anarchistisch en suïcidaal


    - Een van de klassiekers van Koot & Bie (tenminste, in mijn ogen) is de rijles-scène. Van Kooten instrueert De Bie voor zijn rij-examen. Asociaal rijgedrag, bumperkleven, anderen bijna van de weg drukken, rechts inhalen, ver boven de maximumsnelheid rijden, niet op voetgangers of fietsers letten, geen voorrang verlenen, opzettelijk spookrijden, afsnijden, middelvinger opsteken en dan langzaam 'klootzak' in de achteruitkijkspiegel mimen... Ik heb de sketch slechts één keer gezien, maar het heeft een onuitwisbare indruk op me gemaakt. Waren Koot & Bie destijds al profetisch voor het toekomstige rijgedrag van sommige Nederlanders, ze schetsten ook een zeer realistisch beel…

  9. The Japanese Moran


    - Ineens hadden we besloten dat er een auto moest komen. Niet eens zozeer omdat we het zat waren ons te voet of per matatu te moeten verplaatsen. Meer met het oog op de toekomst. Mijn lief was nog altijd in afwachting van de terugkeer van de toeristen, zodat hij weer af en toe werk en dus een inkomen had. Maar niets doen is niets voor hem. Bovendien is maandenlang overleven op een heel klein beetje geld best verhelderend: een andere inkomstenbron was meer dan welkom, naast het toerisme, dat onder invloed van de recente chaos in Kenya heel grillig bleek te zijn. Dus hadden we veel gebrainstormd en een plan gemaakt. En dat plan heette AUTO. Te gebruiken voor safari’s, transfers en a…

  10. Obama op de voorpagina's


    - Ondertussen in Kenya... ...staat Barack Obama prominent op de voorpagina van alle kranten. Zijn succes is ook Kenya’s succes (tenminste, zo voelen ze dat hier) en is hét gesprek van de dag. Vooral de Luo zijn opgetogen over de ‘overwinning’ van hun zoon/ oom/ neef. Premier Raila, zelf ook Luo, schijnt een oom van Obama te zijn, al zijn familiebanden hier nogal rekkelijk. Obama’s oma van vaderskant woont nog altijd in de buurt van Kisumu. Stralend staat zij de media te woord. Een nieuwe first lady is geboren, zo lijkt het. ... is er een heftig debat gaande over het al dan niet verlenen van amnestie aan de ‘daders’ van het post-verkiezings geweld. D…

  11. De Afrikaanse blanke


    - Altijd een leuk spelletje: wazungu spotten. In een overwegend zwarte samenleving val je met je blanke velletje op, of je wilt of niet. Zelfs mijn lief kan het niet nalaten om me op collega-blanken te wijzen. En vervolgens is het raden maar: resident of niet? Al is dat eigenlijk niet zo moeilijk, want de toeristen zijn makkelijk te herkennen, aan hun kleding (zelfs in de stad dragen ze een outfit alsof het strand om de hoek is), hun zoekende houding en soms onzekere blik. Dat het niet altijd lukt om als blanke letterlijk en figuurlijk in de samenleving op te gaan, heeft zo zijn voor- en nadelen. Vooral niet leuk: bijna iedereen ziet je als een goedgevulde geldbuidel. En dat merk je aan d…

  12. Battle of the sexes


    - De man-vrouw verhouding is een hot topic in Kenya. De moderne Kenyaanse vrouw heeft volgens de media letterlijk en figuurlijk de broek aan, niet altijd tot genoegen van de man. Relatiekwesties zijn een belangrijk onderwerp van discussie. De meest populaire radiostations in Nairobi, zoals Classic 105, hebben allemaal talkshows waarin ze hierover met luisteraars van gedachten wisselen. Een onderwerp dat tot een heftig debat leidde, was bijvoorbeeld de vraag “Kan de vrouw méér verdienen dan de man?” Veel Kenyaanse mannen blijken daar grote moeite mee te hebben, maar veel vrouwen net zo goed. De zaterdag bijlage van de krant The Daily Nation is een andere vermakelijk bron van in…

  13. “This is the Kenya we want”


    - Zaterdagavond, downtown Nairobi, kwart over zeven, het is bijna donker. We zitten in de bus (City Hoppa) richting Jamhuri te wachten op vertrek. En dat gaat niet volgens een dienstregeling, de rit start pas als alle plaatsen bezet zijn. Terwijl de bus langzaam volstroomt, begint een van de passagiers ergens achterin de bus rare geluiden te maken en met haar hoofd te draaien. Iedereen kijkt om. Nog voor de dame begint te stuiptrekken, roepen verschillende mensen: “Ze heeft een epileptische aanval!” Onmiddellijk staan ze op om eerste hulp te verlenen. En ze weten precies wat ze moeten doen. De dame wordt plat op de achterbank neergelegd, een pen tussen haar kaken moet voorkome…

  14. “Let us build a new Kenya”


    - Langverwacht, toch gekomen. Met een week vertraging kondigt president Mwai Kibaki zondag eindelijk het kabinet aan, The Grand Coalition Government. Een regering van nationale eenheid volgens de president. En voor die eenheid heb je blijkbaar veertig (!) ministeries nodig. Tja, wat wil je in een land met 42 stammen... Dit leidt tot een ietwat komische indeling van de verschillende ministeries. Naast ‘Health and Sanitation’ (Volksgezondheid) ook ‘Medicine and Public Health’ (tja… Volksgezondheid?). Naast ‘Education’ (Onderwijs) ook ‘Science and Technology’ (Wetenschap en Techniek). Naast ‘Gender and Children Affairs’ (Gend…

  15. Annan the hero


    - Kofi Annan is nog altijd de meest genoemde naam in de Kenyaanse kranten, na die van president Mwai Kibaki en prime minister designate Raila Odinga. Het blijft trouwens opmerkelijk dat Kibaki meestal met zijn achternaam en Raila juist met zijn voornaam wordt aangeduid. Maar dit terzijde. Annan is Annan, de voormalige secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de Ghanees die bijna in zijn eentje (zo lijkt het) de crisis in Kenya vlot wist te trekken. In de euforie van het door hem bereikte akkoord, bleef Annan een grote rol spelen in Kenya, ook al was hij al lang en breed weer naar zijn woonplaats Genève vertrokken. De nieuwe Beste Vriend van alle Kenyanen, de media noemden hem graag en…

  16. Misplaatst


    - Eldoret Showground is een van de grootste ontheemdenkampen in Kenya. Ongeveer 12.600 IDP’s (Internally Displaced Persons) hebben hier tijdelijk onderdak gevonden. Showground, het klinkt bijzonder misplaatst. De naam van het stadion was echter al wijd en zijd bekend vóór het terrein zijn huidige bestemming kreeg. De show die hier nu doorlopend gegeven wordt, is de dagelijkse realiteit van (in dit geval) Kikuyu families die in het post-electorale geweld huis en haard zijn ontvlucht. Nu huizen ze in kleine tentjes, beschikbaar gesteld door de vele hulporganisaties die hier actief zijn. Als een echte show is het kamp strak geregisseerd. Tent na tent staat keurig in het gelid, rij n…

  17. Het trauma van Eldoret


    - Eldoret, de vierde grootste stad van Kenya. Gelegen in het hart van de Rift Vallei, het toneel van de ergste tribal clashes tijdens de crisis die Kenya begin 2008 in zijn greep hield. Hier werd de kerk in brand gestoken, waarbij zeker 30 Kenyanen levend verbrandden. Hier sloegen duizenden mensen op de vlucht, opgejaagd door gewapende bendes, hun huis vaak brandend achterlatend. Hier zijn nog altijd de meeste ontheemdenkampen gevestigd, in jargon ‘IDP camps’ geheten (IDP = Internally Displaced Persons, de term vluchteling mag niet gebruikt worden, omdat dat impliceert dat mensen nooit meer terug kunnen naar de plek waar ze vandaan komen). Nieuws dat nooit tot Nairobi is door…

  18. De grote verhuizing


    - Een nieuwe start in een totaal ander land is natuurlijk niet echt zonder wat spullen te verschepen. Lang niet alles mocht of kon mee als mijn persoonlijke bagage in het vliegtuig, dus stuurde ik dat via air cargo alvast vooruit. Simpel: je brengt het naar het bagagecentrum op Schiphol, vult wat formulieren in, betaalt de transportkosten plus 35 euro handling fee en staat na een kwartier weer buiten. In mijn geval in de wetenschap dat mijn air cargo bijna tegelijkertijd naar Nairobi zou vliegen. Ik met Swiss Air, de goederen met KLM. De ochtend na mijn aankomst in Kenya ontvang ik keurig volgens afspraak een telefoontje van Kenya Airways (partner van KLM) dat de spullen zijn aangekomen. Of…

  19. Afrikaans poppenhuis


    - Jamhuri 2. Vanaf nu is dat mijn thuis. Ergens in zuid-west Nairobi, tegen de sloppenwijk Kibera aangeplakt, gelegen aan de bekende Ngong Road, de weg die grofweg van downtown Nairobi naar de blanke enclave Karen voert (het territorium van hen die in de volksmond KC’s of Kenyan cowboys heten) en verder naar de Ngong Hills loopt. Jamhuri 2 is een middenklasse wijk, bevolkt door ‘mixed tribes’. Dat betekent dat de meeste huizen eigendom van de bewoners en zelf gebouwd zijn, wat een aardig ratjetoe aan stijlen oplevert, voor zover je dat achter de alom aanwezige muren, hekken en dikke stalen poorten kunt onderscheiden. Ieder paleisje is ook hier in een nauwelijks te nemen…

  20. Karibu Kenya!


    - In een zo goed als verlaten toestel vlieg ik van Zurich naar Nairobi. Ik voel me vervreemd, de afscheidstranen zitten nog altijd hoog. Wezenloos staar ik urenlang door het raam en zie het landschap onder mij veranderen. Op de grens tussen Egypte en Sudan komen we in de Oost-Afrikaanse tijdszone. De Nijl slingert als een vruchtbaar lint door het verder dorre landschap. Schemering is net overgegaan in donker als we de landing inzetten. Eindelijk zet ik weer voet op Keniaanse bodem. Eerste prioriteit: beltegoed kopen. En dan op naar de paspoortcontrole. Al in het vliegtuig had ik mijn inreisformulier ontvangen en ingevuld. Toch nog best lastig, want wat vul je in bij je ‘country of r…

  21. Bijna op weg naar Nairobi


    - Even, heel even was ik terug op Keniaans grondgebied. Maar het duurde tien minuten. Hooguit. De ambassade in Den Haag. De Keniaanse vlag wappert uitnodigend. Het visum voor Kenya had ik natuurlijk al lang in mijn bezit. Maar volgens dat visum had ik vóór 1 maart in het land moeten arriveren. Dus belde ik om uit te leggen dat ik vanwege de veiligheidssituatie nog niet had kunnen afreizen. Overleg met de Immigrations Officer (“Hang on, dear!”). Gelukkig, mijn inreisdatum kan verlengd worden, “no problem”. Moet ik wel even langs komen. Daar sta ik dan met mijn paspoort. Even terug op Keniaans grondgebied. Helaas, de Officer is net de deur uit. “Sorry, dear.…

  22. Net als in de film


    - To be in Kenya, or not to be in Kenya, that is the question. Behoorlijk frustrerend! Of, zoals iemand uit mijn achterban het verwoordde: “Je zult vast het gevoel hebben in een heel slechte film te zijn beland. Eén waar je zó naar uitkeek, maar die nu compleet anders loopt en waar je niets aan kunt doen.” Ooit was ik de gelukkige hoofdrolspeelster die schitterde in haar eigen remake van films over Kenya. Nu rest mij slechts een bijrol. Scène 1: Out of Africa Een dirtroad ergens in Noord-Kenya. We zijn in een 4WD op weg van Loyangalani (bij het Turkana meer) naar Maralal. Zoals altijd zit de auto propvol lifters – in deze afgelegen streek met weinig vervoer laat je nat…

  23. “Which tribe are you?”


    - “Hello Monique, which tribe are you?” Tijdens eerdere bezoeken aan Kenya een begroeting met een knipoog. Want dat ik een mzungu (blanke) ben, dat is overduidelijk. Zoals veel Afrikanen kennen Kenyanen uitgebreide begroetingsrituelen. Als ze het niet uit iemands naam kunnen opmaken, volgt al snel de tribal question – van welke stam ben jij er eentje? Een onschuldige vraag, bedoeld om de gesprekspartner te kunnen plaatsen. Nu een vraag met een wrange bijsmaak. Want de tribal question is geen vraag meer, maar een serieuze kwestie. Ongata Rongai is een plaats zo’n twintig kilometer ten zuiden van Nairobi. Kenyanen uit alle delen van het land wonen hier gebroederlijk…

  24. Slechte timing


    - “Reisorganisaties halen toeristen terug uit Kenia.” “Stichting Calamiteitenfonds Reizen: calamiteit in Kenia.” “Buitenlandse Zaken ontraadt reizen naar Kenia.” Deze week is de Vakantiebeurs. Relatief onbekende exotische bestemmingen (Rwanda!) halen het nieuws. TV-spotjes van touroperators, die de meest idyllische plaatjes laten zien, domineren iedere commercial break. Januari is dé tijd in Nederland (en Europa) om vakantieplannen te maken. En Kenya staat natuurlijk bij niemand meer op het lijstje. De timing van de onrusten kon echt niet slechter. Ondertussen worden in Kenya massaal mensen ontslagen. Hotels aan de kust bij Mombasa en in Masai Mar…

  25. Bizar


    - 4 januari 2008 Bizar om in Nederland wakker te worden, wat mijn eerste ochtend in Kenya had moeten zijn. Bizar ook dat ik ga werken voor de Coalition for Peace in Africa, maar uit veiligheidsoverwegingen nog niet naar Nairobi kan reizen. Maar voor de Kenianen is het pas echt bizar. Bizar dat hun land, toch een toonbeeld van Afrikaanse stabiliteit, binnen één week in een gewelddadige chaos kan veranderen. Bizar dat er termen als ‘genocide’, ‘Rwanda’ en ‘Idi Amin’ vallen – Kenya is wel het laatste Afrikaanse land dat je met deze woorden zou associëren... tot nu toe. Bizar dat twee mannen blijkbaar nog niet zo ver zijn om hun trots in te slikken…