'Meerpartijendemocratie werkt niet in Afrika'

  1. Geplaatst op vrijdag 18 april 2008 - 10:22
    Redactie AfrikaNieuws
    Afbeelding van Redactie AfrikaNieuws
    Door Jop de Vrieze
    Het opleggen van de Europese meerpartijendemocratie heeft het ontwikkelingsproces in Afrika ernstig belemmerd. Dat stelde Joaquim Chissano, oud president van Mozambique en voorzitter van de organisatie voor Afrikaanse eenheid, donderdagavond tijdens de Tweede Evert Vermeer lezing over democratie in Afrika.
    Joaquim Chissano
    Voor hij zijn speech begint waarschuwd Chissano het publiek dat in Amsterdam voor hem gekomen is: hij zou wel eens provocerend kunnen zijn. De charismatische leider, vorig jaar nog winnaar van de Ibrahim Prize for Achievement in African Leadership, komt vanavond om discussie op te roepen. En de Westerse democraten een spiegel voor te houden.

    ”Afrika heeft geen baat bij een Europees democratisch model,” stelt Chissano, als speciaal VN gezant net terug van de vastgelopen vredesonderhandelingen in Oost Congo. “Een meerpartijenstelsel past niet in de cultuur, en leidt in veel gevallen alleen maar tot conflicten.”

    Koloniale dictaturen

    Met een terugblik naar de koloniale tijd schetst Chissano de politieke ontwikkelingen in Afrika van de afgelopen eeuw: “De koloniale dictaturen verwoestten de oorspronkelijke bestuurlijke systemen. Vervolgens moesten de Afrikanen alles vanaf de grond opbouwen. Hierbij greep men vaak naar het socialisme, of meerpartijensystemen gebaseerd op stammen of regio’s. Veel bloedige en slepende conflicten waren hiervan het gevolg.”

    ”Pas sinds een aantal jaren spreekt het westen openlijk over bad governments,” zegt Chissano. “Lange tijd waren die regimes juist strategische partners, die ten koste van alles in het zadel gehouden moesten worden.” In het postkoloniale tijdperk was de invloed van oud-kolonisatoren nog altijd gigantisch.

    Vaak waren het autoritaire leiders, die met steun van het westen lang aan de macht bleven. Maar volgens Chissano is dat ook wat Afrikaanse burgers verlangen. “Toen ik in 2004 aftrad als president van Mozambique, klampten ze me vast op straat en zeiden Jij moet onze leider zijn! Afrikanen hebben sterke leiders nodig, dat zit in onze cultuur.”

    Daar waar democratie werd gesticht, gebeurde dit volgens Chissano meestal geforceerd en overhaast, onder druk van het westen. “Die landen waren nog in een opbouwfase, waarin weinig ruimte was voor democratie. Zo ondermijnde de westerse wereld een gezonde democratische ontwikkeling in Afrika.”

    Good governance

    ”Landen als Mozambique, die hun eigen democratisering vormgaven, oogstten wel succes. Landen waarbij dat opgelegd werd door westerse druk, vervielen in chaos en anarchie.” Chissano heeft daarom zo zijn twijfels over de good governance policy die westerse landen vaak als voorwaarde stellen voor ontwikkelingshulp.

    “Het is een misverstand om democratie gelijk te stellen met ontwikkeling, of zelfs als voorwaarde te zien. Het is juist andersom: democratie kun je niet opbouwen met een lege maag.”

    Chissano pleit dan ook voor meer gerichte ondersteuning vanuit het westen. Voor infrastructuur, technologie en industrie. Dat zijn volgens hem de voorwaarden voor een goed functionerende democratie.

    Maar wat is democratie dan in Afrika, als het geen cultuur van meer partijen is? “Wat je nodig hebt is effectieve participatie en open communicatie. Dat brachten meerpartijensystemen in Afrika maar zeer zelden. Die representeren het volk niet.”

    Dialoog

    Chissano geeft toe dat hij niet precies weet hoe de ultieme Afrikaanse democratie eruit ziet. Maar hij gelooft wel dat Afrika grote met grote stappen vooruit gaat.  “Veel Afrikaanse leiders ontwikkelen inmiddels een andere relatie met hun volk,” stelt Chissano. “Ze treden steeds meer in dialoog. Dat is geen Europees meerpartijenstelsel, maar wel degelijk een vorm van democratie.”

    Chissano is positief over de toekomst van zijn continent. Maar we moeten onze westerse mindsets aanpassen op de Afrikaanse realiteit. “Afrika moet de kans krijgen zijn eigen vorm te kiezen. Het is geen one size fits all.”

    Chissano werd ingeleid door PvdA-corifee Jan Pronk, die vorig jaar de eerste Evert Vermeer lezing hield ter ere van het 40-jarig bestaan van de PvdA stichting. De Evert Vermeer stichting zet zich in voor het bevorderen van de democratie in onderontwikkelde landen.

Reacties

  1. Geplaatst op vrijdag 18 april 2008 16:38
    filiep
    Afbeelding van filiep


    8 berichten
    Lid sinds november 2007

    Steek de hand eens in eigen boezem! Ik vind het erg gemakkelijk om nog altijd naar de koloniale tijd te wijzen. Laat Chissano maar eens komen uitleggen waar er in Afrika een overheid te vinden is die de basisvoorzieningen voor de bevolking tracht te realiseren, i.p.v. de staatskas voor privedoeleinden te plunderen. Good governance lijkt mij toch wel van belang voordat er meer hulp naar onderwijs, wegen en gezondheidszorg kan gaan. Want anders is het vooral leuke bonus voor de Zwitserse banken.