Wasso is een stoffig kruispuntplaatsje ten noordoosten van het uitgestrekte Serengeti park in Tanzania. Het ligt in een zeer moeilijk bereikbare uithoek van Masailand. Halverwege de vorige eeuw moesten de Masai en Sonjo uit het gebied zich bij ernstige kwalen laten verzorgen in het ziekenhuis van Arusha, wat er enkele dagreizen te voet vandaan ligt. In het begin van de jaren zestig stichtte de Oostenrijkse arts Dr. Herbert Watschinger, op vraag van een lokale nonnenmissie, er een kliniekje dat zich vooral toespitste op tuberculose patiënten. Nadat het vertrouwen van de lokale bevolking gewonnen was en er meer sponsoring kwam van Oostenrijkse kerkgemeenschappen, breidde Dr. Watschinger het kliniekje uit tot een hospitaal met een mannen-, vrouwen- en kraamafdeling.

De eerste uitdaging was de Masai leren wat een ziekenhuis eigenlijk is. Dit kostte veel tijd. Er moest vertrouwen gekweekt worden om hen überhaupt in het ziekenhuis te laten overnachten, moest dit nodig zijn. Dr. Watschinger reisde hiervoor maandenlang doorheen het uitgestrekte Masai gebied om er in bomas en schooltjes de lokale bevolking het nut van een eventuele opname in een hospitaal uit te leggen. Al snel won hij het vertrouwen van de lokale gemeenschappen en nadat de eerste resultaten geboekt werden kon het imago van het Wasso ziekenhuis en zijn dokter niet meer stuk.

In eerste instantie kwamen de nodige fondsen van kerkgemeenschappen uit Oostenrijk maar al snel ging ook de Oostenrijkse overheid en een Arabische goodwill organisatie overstag. Nadat een Nederlandse stichting, die artsen uitzendt naar ontwikkelingsgebieden, medisch personeel naar Wasso begon te sturen, werd er een link met Nederland gelegd, en begon ook uit dit land een geldstroom te komen. Het Wasso hospitaal kon dus uitbreiden. Naast de eerder genoemde afdelingen werd er een polikliniek met labo en apotheek gebouwd, kreeg het hospitaal een HIV/AIDS afdeling en kon het management een sectie voor psychische aandoeningen opstarten. Op dit moment telt het hospitaal honderd vijfentwintig bedden en twee operatiekwartieren.

De Nederlandse tropenarts Dr. Christian Van Rij is de huidige directeur. Hoewel hij niet naar Wasso gekomen is om zich de administratie aan te trekken maar eerder als dokter zijn werk te doen, bekommert hij zich sinds het vertrek van de vorige directeur om de dagelijkse leiding. Onze gastvrouw, verpleegkundige Mariska en tevens de echtgenote van Dr. Van Rij, legt uit waarom: ‘Christian besefte al snel dat het schip een kapitein nodig heeft. Zonder gaat het zwalpen. Als er niemand is die zich bekommert om fundraising en algehele organisatie, zal het ziekenhuis in Wasso onverbiddelijk sterven.’ Mariska zelf heeft zich op de onoverzichtelijke achtergelaten papierwinkel gestort. Ze vertelt: ‘Na bijna twee jaar van opruimen, sorteren en ordenen is het einde van de chaos in zicht en kan de administratie wat vlotter beginnen lopen. En als het even meezit krijgen we binnenkort enkele computers en kan de informatie van de patiënten gedigitaliseerd worden.’ Naast de leidinggevende arts Christian werken er ook nog een Congolese en een Italiaanse dokter plus een veertigtal Tanzaniaanse personeelsleden.

Terwijl Mariska ons rondleidt, vertelt ze honderduit over de werking van het ziekenhuis: ‘Een niet te onderschatten probleem is de registratie van de patiënten. Namen worden op verschillende manieren geïnterpreteerd en opgeschreven, geboortedata kennen ze vaak niet. De meeste patiënten komen met klachten als malaria, brandwonden, ondervoeding, botbreuken, darminfecties en tuberculose. Maar sinds er tijdens de grote droogte van enkele jaren geleden vele Masai naar de stad trokken om werk te zoeken, is ook HIV/AIDS in de regio geïntroduceerd. Het trieste voordeel van deze laatste wending is dat AIDS verkoopt. Westerse donoren worden er sneller door wakker geschud en op die manier komt er ook geld binnen waarmee minder populaire aandoeningen als malaria en tuberculose aangepakt kunnen worden.’

‘Een ander obstakel is communicatie,’ vervolgt Mariska, ‘Hoewel Swahili de lingua franca van het land is, zijn er toch veel Masai die enkel hun stamtaal spreken. Bij consultaties moeten we dan personeel optrommelen om van Engels via Swahili naar de Masaitaal te tolken.’ De coassistente, die ons eerder het verhaal van de twee dronken Masai vertelde, verduidelijkt: ‘Laatst hadden we een kind van een jaar of veertien die aan suikerziekte lijdt. Ze woont twee uur te voet hier vandaan, spreekt enkel de taal van haar volk en kon niet tellen. Probeer haar maar eens te coachen, hoge en lage suiker uit te leggen, insuline hoeveelheden te laten begrijpen! Het verplegend personeel had haar al opgegeven. Een wat oudere Masai die hier aan het bed gekluisterd lag met een gebroken been en naast zijn stamtaal ook Swahili spreekt, heeft haar leren tellen. Het is goed gekomen met het kind. Ze begrijpt haar ziekte en kan zichzelf insuline toedienen. Ze woont weer thuis en is sindsdien nog maar één keer terug naar het ziekenhuis gekomen omdat ze zich niet goed voelde.’

Mariska, die tijdens de rondleiding getuigde van een onwankelbaar enthousiasme, bevestigde dat het voor dit soort van positieve verhalen is dat ze dit werk doen. Ze hopen hier dan ook nog enkele jaren mee door te gaan en aan het volgende team een goed draaiend plattelandsziekenhuis te mogen overdragen. Hierbij wil ik de gehele staf van het Wasso hospitaal bedanken voor een leerrijke rondleiding. Als er in dit stukje fouten of misinterpretaties zijn ingeslopen ligt dit volledig aan de auteur en zeker niet aan de gedegen uitleg die ons werd gegeven.

Meer Afrika in woord en beeld op http://www.frankfocus.com