Door Sarah Dienaar.


OneMen is een organisatie die kleine ontwikkelingsprojecten over de hele wereld steunt. Om te zien of alle projecten goed lopen vertrok Daisy de Bruijn van oneMen afgelopen april naar Zuid-Afrika. Samen met haar collega en vriendin, die alles filmde, bezocht zij acht ontwikkelingsprojecten. In die twee weken heeft ze vele interviews gedaan en heeft ze alle ellende én mooie dingen van het land van dichtbij gezien.


Hoe kwam het zo dat jij twee weken naar Zuid-Afrika mocht?
-De pioniers van oneMen zijn verspreid over veertig landen. Zuid-Afrika is niet één van onze prioriteiten, maar feit blijft dat nog steeds veel mensen in Zuid-Afrika in armoede leven en onze hulp nodig hebben.

Wat was het doel van de reis?
-Het doel van de reis valt eigenlijk te verdelen in twee delen. Ten eerste beleidsmatig: om te kijken of alles goed loopt en functioneert. Ten tweede pr: foto’s maken, verslagen schrijven en filmpjes maken. Hier kunnen mensen zien wat er met hun donaties gebeurd.

Wat was je eerste indruk van het land?
-Veel mensen denken over Zuid-Afrika dat zodra je het vliegtuig uitstapt je in een of andere steppeland belandt, maar dat is totaal niet zo. Als je aankomt in Johannesburg beland je in een echte stad, inclusief wolkenkrabbers.

Had je het gevoel dat je een beetje in het diepe werd gegooid?
-Nee helemaal niet, ik maakte van te voren een schema, mailde alles door en checkte de afspraken en dan maar hopen dat het aankomt. Maar alles ging goed en liep zoals verwacht. Ik had mij ook goed voorbereid. Ik heb bijvoorbeeld veel gelezen over de cultuur, politiek en geschiedenis van het land en ook heb ik over alle projecten die ik zou bezoeken veel gelezen.

Hoe traditioneel zijn de mensen die jij hebt ontmoet en hoe uitten zij dat?
-Er is vooral veel cultuur. Door de slavernij en later de apartheid zijn de zwarten niet gewend om te werken. Ze worden door de blanke mensen bestempeld als lui, die zeggen dan: “Zie je wel, we hebben gelijk, jullie zijn lui.” Het zit niet in hun cultuur om voor zichzelf te denken, hier gaat veel meer tijd over. Natuurlijk zijn er ook de Nelson Mandela’s van deze tijd en onze pioniers, zij geven het goede voorbeeld.

De pioneer Jabu Mashini* werkt met gevangen die ernstige misdrijven hebben begaan. Hoe ging je om met gedachte dat deze mannen misschien wel mensen
hadden vermoord?
-De gevangenen die ik heb gesproken hadden al het project van Jabu gevolgd
en hadden veel meer inzicht
in hun daden. Het was niet de bedoeling dat ik vroeg waarom ze daar zaten, dus dat kwam ik ook niet te weten, maar sommige vertelde dat ze echt spijt hadden van wat ze hadden gedaan. Het zijn geen monsters, het zijn echte mensen.

*Jabu Mahinine traint gevangenen
in de Leeuwenkop’ gevangenis in Johannesburg.
Ze leren in de training conflicten op te lossen zonder geweld.


Was het moeilijker om te communiceren doordat mensen bvb niet/geen Engels spraken?
-Bijna iedereen spreekt gewoon Engels en het Zuid-Afrikaans lijkt ook op het Nederlands, hierdoor begrepen ze vaak wat je zei. Ook de meeste kinderen spraken gewoon Engels, behalve de kleintjes: die gaf je gewoon een knuffel. Bij kinderen was het heel moeilijk om met ze te praten, omdat ze moeilijk vinden om te praten over wat hun is overkomen, maar sommige vertelde veel vanuit hun zelf. Ik heb mooie gesprekken gehad. Dan vertelden ze mij bijvoorbeeld over hun dromen. Maar ik liet het altijd open aan hen om te praten.


Luisteren is het zwaarste, maar ook
het mooiste wat er is.


Voelde je je tijdens sommige intieme situaties dan niet een indringer?-Nee zo voelde ik dat niet, je maakt in die paar dagen niet het verschil voor die mensen en dat moet je ook niet voor ogen hebben. Je bent gewoon iemand die langs komt. Volwassenen zijn vaak juist heel open, die willen graag vertellen over hun leven en vinden het leuk als er een nieuw iemand langs komt.

Wat vond je het zwaarste van het maken van de reportages?
- Ik vond het luisteren het zwaarste. Je werkdag begint om 7 à 8 uur, vanaf dat moment tot en met dat je naar bed gaat moet je luisteren naar alle verhalen. Vreemden, burgermeester, kinderen, organisaties. Iedereen wil verschrikkelijk graag met je praten. Het gekke is dat ik luisteren ook het leukste en bijzonderste vond. Ik ben er van overtuigd dat je door goed luisteren wijzer wordt en veel leert. Dat je echt een groei mee maakt.

Hoe blijf je bij emotionele omstandigheden, waar je in tranen uit barst, professioneel?
-Door wel emotie te tonen wordt je haast professioneel. Het zou niet normaal zijn als je bij de verhalen die je hoort niks voelt. Ik schreef ook elke avond in mijn dagboekje, zo kon ik alle heftige momenten van mij afschrijven. Hier had ik veel aan.

Zijn er ook scènes gefilmd, die later niet gebruikt konden worden omdat ze gewoon weg te confronterend waren?
-Bij mijn bezoek aan Jackie Brandfield* was er een verschrikkelijk incident. Tijdens alle commotie hebben we dus gefilmd dat er een kind in een vuilnisbak werd gevonden en dat de moeder van dat kind helemaal hysterisch werd. Dat vonden we niet geschikt voor het publiek. Je moet ook heel erg uitkijken met het filmen van kinderen die misbruikt zijn.

* Jackie Branfiled heeft Bobbi Bear opgericht. Een organisatie met de
missie om seksueel misbruikte kinderen te redden en bij te
staan in hun rechten. Ze bieden de slachtoffertjes therapie, bescherming
en proberen de risico’s van hiv besmetting te minimaliseren.
Voor meer informatie over Jackie Branfield ga naar www.onemen.org en klik op onze pioniers.[



Kon je in drie dagen wel een indruk krijgen van wat er binnen al die projecten aan de gang was?
-Drie dagen was ruim genoeg daarvoor, bij veel projecten bleven we ook maar één dag, alleen als we wilden zien wat hun werkveld was bleven we langer, soms twee, soms drie dagen.


Daisy met één van de kinderen van Bobbie Bear.

Twee weken lang, dag in dag uit, bij projecten langs gaan en verhalen horen lijkt mij erg slopend, hoe hield je dat vol?-
Ik probeerde mijzelf op de been te houden. Ik zette een knop om en ging ervoor. Bij terugkomst merk je eigenlijk pas hoe moe je bent en kun je niet meer slapen van alle indrukken. Er zou eigenlijk een soort after hulp moeten zijn.

Had je bij terugkomst niet een enorme drang om nog meer te doen voor oneMen?
-Bij terugkomst was ik eigenlijk best wel pissig. Ik had helemaal geen zin om met bnners te praten of met de campagne verder te gaan, ik wilde iets concreets doen. Na twee weken ebde dit wel weg. Maar het heeft ook goede dingen gebracht, zo hebben mijn oom en tante op hun bruiloft 10.000 euro ingezameld en gedoneerd aan OneMen. Ook was ik van plan om iets op te zetten waarbij ik meer studenten kon werven, maar daar heb ik nog niks mee gedaan. Misschien komt dat nog wel.

In je verslag ben je heel positief over alle projecten, maar ben je ook dingen tegen gekomen die níet zo goed lopen?
- Bij één van de projecten waren we niet zo positief. De oprichter is wel een echte pionier, maar had zijn financiën niet goed op orde. Bij terugkomst heb ik toen geadviseerd om tijdelijk geen steun meer te verlenen.

Is het dan niet moeilijk om iemand de steun te ontnemen?
-Ik moet natuurlijk wel kritisch en eerlijk blijven. Ik hoef niet zelf tegen hem te zeggen dat hij voorlopig geen steun meer krijgt, maar heb wel tegen hem gezegd: “Als jij je zaken niet op orde hebt kunnen wij je niet helpen.”


“Zelf inzicht gaat
de wereld veranderen”


Je hoort veel negatieve dingen over Zuid-Afrika, wat loopt er volgens jou wél goed?
-Eén van de meest bekende sloppenwijk, Soweto (stadsdeel van Johannesburg), is nu een toeristische trekpleisters. Je kan er een tour doen en bij een gezin slapen. Dat ze uit zo een situatie geld kunnen verdienen. Dat vind ik fantastisch, daar ben ik echt trots op.

En wat moet het hardste veranderen?
-Er moet echt wat gedaan worden aan het kindermisbruik, het is niet normaal hoeveel kinderen er misbruikt worden. Er zijn kinderen van twee jaar die verkracht worden. Dit komt ook omdat die idiote mensen die dit doen denken dat je geneest van aids als je seks hebt met jongen meisjes.

Als je zelf een project in Zuid-Afrika zou mogen opzetten, wat zou het zijn?-Een project als Bobbi Bear spreekt mij wel heel erg aan, maar ook iets in de trant van wat Jabu doet. Ik ben er van overtuigd dat de trainingen die hij geeft het zelfinzicht vergroot. Zelfinzicht gaat de wereld beter maken, omdat mensen hierdoor meer begrip zullen tonen en wijzer worden. Misschien zou ik dit nog wel eerder doen.

Wat staat je nu het meeste bij van je reis?
Het meest staat mij bij dat wel degelijk één persoon een groot verschil kan maken. Hoe inspirerend één persoon kan zijn, om een hele groep mensen en vrijwilligers te betrekken in zijn/haar passie. Dit is echt mooi om te zien. En versterkt mijn goede gevoel bij de projecten die wij steunen. Ik hoop dat meer mensen deze gedachte met mij zullen delen. En dat er ook hier in Nederland een kettingreactie ontstaat, om gezamenlijk een verschil te maken! Wat ik daarnaast heb geleerd - maar dit wist ik eigenlijk al- is dat je het de mensen daar zelf moet laten doen. Laat lokale mensen zelf voor hun gemeenschap iets willen doen. Dit werkt duizendmaal sterker dan een westerling die voor een paar weken bijv. een waterput komt slaan.

Als u meer wilt weten over oneMen ga dan naar www.onemen.org .U kunt hier over de pioniers lezen, of een donatie