Kerstboodschap


  1. Ik hoorde dat de Mariah Carey ergenis in Nederland dit jaar tot ongekende hoogte gestegen is. En dat iedereen de afgelopen weken weer met dezelfde frisse tegenzin zijn kerstboom naar binnen sleepte en optuigde. Ik zou het bijna gaan missen. Zoals ik ook de bruine boterhammen met kaas en de bitterballen mis. Want alles wat ver weg is, krijgt toch een extra glansje.

    Precies zo is het perspectief van de mensen hier, wanneer ze naar ons kijken, en een glimpje opvangen van die andere wereld. Ze kunnen die wereld, en daarmee ons, niet op waarde schatten. Romantiseren het, verlangen er meer naar dan ze ooit terug zouden kunnen krijgen.
    Een man in een internetcafe vertelde me over een website. Honderden jonge Ethiopische vrouwen bieden zich hier aan. Als bruid. Dit is hun enige hoop om het land uit te komen, het westen te bereiken, gelukkig te worden.
    Wij weten beter: geluk is het laatste wat ze zullen vinden. Een eenzame, door zijn eigen maatschappij verdrongen man, vier muren in een vreemde stad, ver van familie vrienden en lotgenoten, dat zullen ze aantreffen.

    Het westen heeft op de mensen hier zo'n ongelofelijke aantrekkingskracht, dat het soms lijkt of we de hele dag niets anders doen dan de mythe ontkrachten. Nee, het geld groeit daar niet aan de bomen, nee er heerst in Nederland geen halleluja-stemming. Sterker nog, ik ken bijna geen ontevredener volk dan het mijne. De mensen kijken me dan ongelovig aan. Kwetsbaar voel ik me dan. Ben ik dan zo hypocriet? Voel ik dan echt niet aan hoe zwaar zij het hebben?

    Natuurlijk hebben zij het zwaarder dan wij, hebben ze het recht om te verlangen naar beter. Maar datgene wat ze van ons zien, en waar ze naar verlangen, is het verkeerde: zij verheerlijken het materialisme, en dat is nou juist het dunne laagje over ons leven dat ons geluk juist vaak in de weg staat.
    Welvaart zit niet in die Ipod of die mooie spijkerbroek, in die Mars of dat tripje naar Kreta. Welvaart zit in de keuze voor juist díe broek, in het feit dat die Mars inderdaad beschikbaar is, en in de afweging om dit jaar een keer níet te gaan skiën.

    Welvaart is jezelf kunnen ontplooien. Vol vertrouwen vooruit kunnen kijken. Je toekomst zorgvuldig kunnen plannen. Of dat juist níet doen, omdat het toch wel goed komt. Welvaart is durven kiezen voor mooie, maar ook voor iets minder aantrekkelijke dingen - ook wel bekend onder de naam 'uitdagingen'.

    Ik zit hier in Afrika en heb helemaal niet het gevoel dat ik deze maanden welvaart inlever. Nee, dit is nu precies een van de mooiste kanten van mijn vrijheid: dat ik zonder vrees kan kiezen voor iets dat moeilijk, zwaar en lastig te overzien is. Dat ik voor het leven kan kiezen.

    Het is de soort vrijheid die men hier voorlopig nog niet zal hebben, ook niet als straks de economie aantrekt en de markt overspoeld wordt met nog meer Chinese producten. Maar het ook het soort vrijheid waar we in Nederland veel te weinig gebruik van maken. In plaats van onze keuzevrijheid optimaal te benutten, laten we ons oververhitten. Laten we ons leven, in plaats van een mooi pallet van dingen te kiezen die ons het meest liggen. Die kant van het verhaal vertelt de marketingmachine hen niet.

    Ik geniet. Geniet van het feit dat ik mag proeven aan het Afrikaanse leven, maar toch weet dat het tijdelijk is. Dat ik straks weer een onbeperkt bruin brood heb. En stroopwafels. En pannenkoeken met stroop.
    Tot die tijd laat ik me meeslepen in het Afrikaanse leven met al haar beperkingen, ongemakken en charme.